Αναπηρία και πολιτική ορθότητα

Κίνηση Καλλιτεχνών µε Αναπηρία
Στο φύλλο της 14/12/2010, δηµοσιεύσατε άρθρο του συγγραφέα Θανάση Χειµωνά µε τίτλο: «Η Χιονάτη και οι επτά γίγαντες», που πραγµατεύεται µε τρόπο στηλιτευτικό την αντίδραση πολλών ανθρώπων µε αναπηρία στις µεταφορικές χρήσεις όρων οι οποίοι υποδηλώνουν τη σύνδεση της αναπηρίας µε την ανικανότητα / αδυναµία ή οποιουδήποτε είδους κοινωνική µειονεξία. Ο συγγραφέας – αρθρογράφος θεωρεί όσους αντιδρούν εκφραστές σκοταδιστικών αντιλήψεων που επιχειρούν να τις επιβάλλουν χρησιµοποιώντας ως µέσο την εµµονή στη χρήση µιας «politically correct» ορολογίας. Για την απόδειξη του παραπάνω ισχυρισµού, επικαλείται µια σειρά «επιχειρήµατα», αν µη τι άλλο αυθαίρετα και – συνεπώς – παραπλανητικά. Μεταξύ άλλων, οµιλεί για µια «λίαν επικίνδυνη µόδα που εξαπλώνεται ραγδαία στον δυτικό κόσµο» εν είδει «νέας µορφής λογοκρισίας, πιο σκοταδιστικής και πιο αδυσώπητης από αυτές που είχαν επιβάλει στο παρελθόν ακόµη και τα πιο συντηρητικά και θεοκρατικά καθεστώτα». Η χρήση της γλώσσας εξελίσσεται, ανανεούµενη από τις εκάστοτε πολιτικές, παιδαγωγικές, πολιτισµικές και κοινωνικές αντιλήψεις και συναντιλήψεις του πλαισίου ανατροφοδότησής της. Ο στιγµατισµός ως φαινόµενο εµφανίζει την αδυναµία µιας κοινωνίας να αποδεχτεί κάτι το οποίο η ίδια κανονιστικά απορρίπτει ως µη κανονικό, αντικρύζεται δε σε όλες τις εκφάνσεις της. Η ίδια η χρήση της γλώσσας ανα-οριοθετεί φορτίζοντας αρνητικά ορισµούς, περιθωριοποιώντας µέσα από συµφραζόµενα ολόκληρες οµάδες πληθυσµού, πρόσφατα ακόµη και λαούς…

Το ερώτηµα λοιπόν που τίθεται είναι: αποδεχόµαστε ή αρνούµαστε να συντηρούµε κοινωνικά στερεότυπα που στιγµατίζουν την αναπηρία; Αν ισχύει το δεύτερο, πώς αυτό γίνεται πράξη όταν συνεχώς και αδιαλείπτως κακοποιούµε τις έννοιες και τους διεκδικητές απελευθερωµένους, στο όνοµα έστω της ελευθερίας της τέχνης και του λόγου;

Η αντίδρασή µας στο άρθρο του κ. Χειµωνά δεν αντανακλά κανενός είδους παροξυσµό υπερευαισθησίας από µέρους µας… Αλλωστε, στην Αγγλία η οποία και χρησιµοποιήθηκε ως παράδειγµα στο άρθρο του κ. Χειµωνά προ εικοσαετίας ασκήθηκε ισχυρή κριτική από το Κίνηµα των Αναπήρων επί τη βάσει ακριβώς αυτής της αποστιγµατιστικής χρήσης της γλώσσας, βρίσκοντας συνάµα ένθερµους συµπαραστάτες από την Καλλιτεχνική και Πανεπιστηµιακή Κοινότητα, προεξάρχοντος του M. Oliver, καθηγητή του Πανεπιστηµίου του Γκρίνουιτς, συγγραφέα και Ακτιβιστή µε Αναπηρία. Το δικό µας «διά ταύτα» είναι ξεκάθαρο και βαθιά συνειδητό: Η χρήση ρατσιστικού, στιγµατιστικού λόγου για τα άτοµα µε αναπηρία συνιστά δείκτη κοινωνικού αποκλεισµού.

Ο Μισέλ Φουκό στον Πρόλογό του για το έργο του Ζωρζ Κάγκιλεµ «Το Κανονικό και το Παθολογικό» έγραφε: «Η διαµόρφωση εννοιών είναι ένας τρόπος για να ζούµε, όχι για να σκοτώνουµε τη ζωή». Οφείλουµε να κοιτάξουµε πέρα από αυτό στο οποίο µας οδηγεί η προκατάληψη της όρασής µας… Αν καταφέρουµε να δούµε κάτι αληθινό, ίσως καταφέρουµε και να εστιάσουµε.