Εις το πυρ το εξώτερον

Κι όσοι είχανε την έγνοια απόµειναν και σώριαζαν τα ξύλα.

Πυρά, µάκρος και φάρδος, σήκωσαν ως εκατό ποδάρια Και βάλαν το νεκρό κατάκορφα µε πικραµένα σπλάχνα.

(Ιλιάδα Ψ 163-165, µτφρ. Καζαντζάκη) Η µητέρα καλής µουφίλης είχε αναφέρει πολλές φορές την επιθυµία της να αποτεφρωθεί. Την προηγούµενη εβδοµάδα η µητέρα πέθανε καιη κόρη θεώρησε αυτονόητο να ικανοποιήσει την επιθυµία της. Οµως τη συντριβή τηςαπώλειας ήρθε να συµπληρώσει πρόσθετηοδύνη: ηκακοκαιρία στη Βουλγαρία δεν επέτρεπε τη µεταφορά και αποτέφρωση εκεί. Ετσι, η συνήθης οδός προς το «πυρ το εξώτερον» (όπου ωθούσε ηΠολιτεία όσους επέλεγαν την αποτέφρωση) ήταν κλειστή. Τραγική ειρωνεία, καθώς βρισκόµαστε πολύ κοντά στη δυνατότητα αποτέφρωσης και στη χώρα µας.

Η υλοποίηση της σχετικής υπουργικής απόφασης που υπογράφτηκε τον Μάιο θα δικαιώσει όσους µάχονται χρόνια τώρα για τον σεβασµό της θρησκευτικής ελευθερίας που περιλαµβάνει την ελευθερία κάθε ανθρώπου να επιλέξει την τύχη του σώµατός του µετά θάνατον, σύµφωνα µε την κοσµοθεωρία του ή απλώς τις σχετικές αντιλήψεις και επιθυµίες του. Η θρησκευτική ελευθερία βέβαια περιλαµβάνει την αθεΐα, τον αγνωστικισµό αλλά και παραλλαγές λατρείας θρησκευτικών δογµάτων, έστω και αν θεωρηθούν ως ανυπακοή στις γραµµές της Εκκλησίας στην οποία τυπικά ή και ουσιαστικά κάποιος ανήκει. Υπέρ της δυνατότητας αποτέφρωσης συνηγορεί καιτο δικαίωµα αυτοπροσδιορισµού που επεκτείνεταικαι µετά θάνατον. Εξάλλου, και γιαλόγους φιλοσοφικών πεποιθήσεων πολλοί προτιµούν την αποτέφρωση απότην ταφή καιτούτο άσχετα µε το θρήσκευµα και τοδόγµα στο οποίο ανήκουν τυπικά (και τυχαία,αφού στη βρεφική ηλικία της βάφτισης κανείς δεν κάνει συνειδητέςεπιλογές θρησκεύµατος και δόγµατος).

Η Πολιτεία δεν δικαιούται να ενδιαφέρεται γι’ αυτέςτις ατοµικές επιλογές. Το µόνο που µπορεί και οφείλει να πράξει είναι να προβλέψει ρυθµίσεις, ώστε οι επιλογές του θανόντος να µην προσβάλουν δικαιώµατα άλλων, αρχίζοντας από το δικαίωµα στην υγεία. Η δυνατότητα αποτέφρωσης θα φέρει την Ελλάδα στην πλειονότητα των κρατών, καθώς σήµερα η αποτέφρωση επιτρέπεται για τα 3/4 του πληθυσµού της Γης. Τα ποσοστά αποτέφρωσης σε Βρετανία, Ελβετία, Σουηδία, Ολλανδία, ∆ανία κ.α. ξεπερνούν το 50%. Ταυτόχρονα θα αποκαταστήσει µια µεγάλη υστέρηση, καθώςη αποτέφρωση νεκρών στη Γαλλία ισχύει από το 1789, στη Βρετανία από το 1884 και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες από τη δεκαετία του ‘30.

Και µια τελευταία παρατήρηση.Εκείνοι που γνωρίζουν τη «µαφία των τάφων» κάνουν λόγο για ποσά αστρονοµικά και τεράστια διαφθορά γύρω από την κτήση ή χρήση τάφων και τις τελετές ταφής. Ας ελπίσουµε ότι οινέοι δηµοτικοί άρχοντες θα πατάξουν τα κυκλώµατα που λυµαίνονται τα νεκροταφεία, θησαυρίζουν από την ανθρώπινη οδύνη και εκµεταλλεύονται το εύλογο αίσθηµα οφειλής των οικείων προς τον θανόντα. Ας ελπίσουµε επίσης ότι η αποτέφρωση – όταν επιτέλους ολοκληρωθούν οι διαδικασίες – θα συµβάλει στην ίδια κατεύθυνση. Μπορεί αυτό να είναι µια ελάχιστη παρηγοριά και δικαίωση για όσους δεν µπόρεσαν, µε ευθύνη της Πολιτείας, να ικανοποιήσουν την επιθυµία των δικών τους ανθρώπων.

n Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπήςγια τα ∆ικαιώµατα του Ανθρώπου