Δηµοκρατία και «πλήρης πολιτισµός»

Θεόδωρος Νταλάκας
ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ
Ο δηµόσιος λόγος – προφορικός και γραπτός – του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ανθιµου απετέλεσε αντικείµενο κριτικής συζήτησης και αξιοποίησής του από γελοιογράφους.

Ο ίδιος εκλαµβάνει την κριτική ως «ύβρι», ενώ αποτελείυποχρέωση και αρετή του πολίτη της σύγχρονης δηµοκρατικής κοινωνίας, αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητάς του. Οσο ζει, είπε, θα πολεµάει τον Μπουτάρη για να µη γίνει δήµαρχος Θεσσαλονίκης για όλη του τη ζωή! Είναι ευτύχηµα που δεν προχώρησε πέρα από το όριο αυτό. Φιλοξενεί άραγε την πεποίθηση ότι «ετάζει νεφρούς και καρδίας», ώστε να υπαγορεύει σε πολίτες του 21ου αιώνα επιλογές σχετικά µε την ανάδειξη κοσµικών αρχόντων; Και δεν αποτελεί µια τέτοια πεποίθηση ευθεία αµφισβήτηση της νοητικής τους επάρκειας για αυτόνοµη λήψη αποφάσεων; Ο ισχυρισµός του ότι η φράση αυτή υπήρξε αποτέλεσµα πρόκλησης, µπορεί να αιτιολογήσει την υιοθέτηση της ηθικής «οφθαλµόν αντί οφθαλµού» µέσα σε Εκκλησία, σε χώρο δηλαδή αφιερωµένο στο ιδανικό της ανθρώπινης αλληλεγγύης και αγάπης;

Οι πολιτισµικές του απόψεις, που δηµοσίευσε σε εφηµερίδα, εκπλήσσουν τον πληροφορηµένο και στοχαστικό αναγνώστη. Ταυτίζει τον «πλήρη πολιτισµό» µε την ιδέα του ανθρωπισµού. Θεωρεί παράλληλα ότι αποκλειστική προϋπόθεση για την ανύψωση στο ιδανικό αυτό αποτελεί ο πνευµατικός άνθρωπος του χριστιανισµού.

Η ευρηµατική νοητική κατασκευή του «πλήρους πολιτισµού» έχει δύο λογικές συνέπειες. Η πρώτη είναι η στατικότητα. Κάθε αλλαγή ενός ιδανικού, µιας τέλειας µορφής οδηγεί σε παρακµή, εκφυλισµό και διαφθορά, όπως θα έλεγε ο Πλάτων. Η δεύτερη συνέπεια είναι ότι τα άτοµα και οµάδες που δεν έχουν τις προϋποθέσεις για ένταξη στην κατηγορία του «πλήρους πολιτισµού» αποτελούν αποκλίσεις και κατά συνέπεια οφείλουν να συµµορφώνονται µε τους κανόνες που υπαγορεύουν οι δηµιουργοί και κάτοχοι του «πλήρους πολιτισµού».

Συµπέρασµα: Προθέσεις για χειραγώγηση πολιτικών επιλογών των πολιτών και απόψεις για καθαρότητα πολιτισµικών ή άλλων πεποιθήσεων εκφράζουν µια αγωνιώδη προσπάθεια για διατήρηση µιας συγκεκριµένης πολιτισµικής ηγεµονίας που ήδη αµφισβητείται ανοιχτά από κοινωνικές και πολιτικές δυνάµεις µε διαφορετικές αντιλήψεις, πεποιθήσεις και αξίες, όπως προκύπτει και από τη διαδικασία ανάδειξης δηµάρχου της συµπρωτεύουσας.

Ο θυµόσοφος λαόςέχει αποφανθεί: λαγός που κουνάει τη φτέρη δεν βρίσκεται πια στο απυρόβλητο! Πάει γυρεύοντας…