Οι αγορές «ζαλίζουν» Βρυξέλλες και Βερολίνο

Κόκκινος συναγερµός έχει σηµάνει στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και τα θεσµικά όργανα της ευρωζώνης, καθώς παρά τη χθεσινή θετική αντίδραση των αγορών, η κρίση χρέους απειλεί να επεκταθεί σε περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες.

Η βοήθεια προς την Ιρλανδία δεν κατάφερε να εξοµαλύνει την κατάσταση και χρειάστηκαν οι δηλώσεις Τρισέ ότι δεν αποκλείονται νέες αγορές κρατικών οµολόγων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για να πάρουν ανάσα χθες οι αγορές.

Οπως δείχνουν οι τελευταίες εξελίξεις, στο στόχαστρο των αγορών δεν βρίσκεται µόνο η Πορτογαλία – την οποία κάποιοι φέρουν να προσφεύγει στον Μηχανισµό τα επόµενα 24ωρα – και συνακόλουθα η Ισπανία, αλλά ακόµη και η Ιταλία και το Βέλγιο.

Σε µια προσπάθεια ανάσχεσης του κύµατος ανησυχίας, οι Βρυξέλλες ανακοίνωσαν την παράταση του ευνοϊκού καθεστώτος για τις κρατικές ενισχύσεις – υπό το οποίο έχουν δοθεί στις τράπεζες µέχρι τώρα 4,6 τρισ. ευρώ, χωρίς θεαµατικά αποτελέσµατα – ενώ οι υπηρεσίες του αρµόδιου για τα Οικονοµικά επιτρόπου Ολι Ρεν «υπενθύµισαν» τη συµφωνία για τον Μόνιµο Μηχανισµό ∆ιάσωσης και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα άφησε να διαρρεύσει ότιθα συνεχίσει το καθεστώς αγοράς κρατικών οµολόγων απότη δευτερογενή αγορά, το οποίο είχε τεθεί εν αµφιβόλω σε προηγούµενες συνεδριάσειςτου ∆ιοικητικού της Συµβουλίου.

Σε αυτότο πλαίσιο, αίσθηση προκάλεσε ητοποθέτησ ητουδιοικητήτης Ευρωπαϊκής Κεντρικής ΤράπεζαςΖαν-ΚλοντΤρισέ στο Ευρωκοινοβούλιο, ο οποίος έκανε λόγο για την ανάγκη,πέραν της νοµισµατικής οµοσπονδίας, να επιτευχθεί µια σχεδόν πλήρης οµοσπονδοποίηση των προϋπολογισµών των χωρών µελών! Πρόκειται για την πιο προχωρηµένη πρότασηπου έχει διατυπωθεί µέχρι στιγµής ακόµη και από τους οπαδούςτης οικονοµικήςενοποίησης – και µάλιστα προέρχεται από τραπεζίτη και όχι πολιτικό. Ο κ. Τρισέ προειδοποίησε επίσης αγορές και κερδοσκόπους να µην υποτιµούν την αποφασιστικότητα των κυβερνήσεωνκαι τηςευρωζώνης. Κοινοτικοί παράγοντες έκανανλόγο για κίνδυνο «αλγοριθµικής εξέλιξης της κρίσης» – εξηγώντας πωςστην περίπτωση της Ελλάδας χρειάστηκανµήνες πιέσεων στην ελληνικήοικονοµία καιδιαβουλεύσεων για τη συγκρότηση του Μηχανισµού που χορήγησετελικώς τη βοήθεια. Στην περίπτωση τηςΙρλανδίας, αυτόκράτησε περίπου ένα µήνα,υπήρξε κάποια πρόοδος. Για την Πορτογαλία, ενδεχοµένως να χρειαστεί µόνο µία εβδοµάδα.Τι θα συµβεί, όµως, αν ο αλγόριθµος εξελιχθεί σε πολλαπλές χώρες που χρειάζονται βοήθεια;

Οι ίδιες πηγές σηµείωναν πως σε κάθε περίπτωση αποδεικνύεται ότι η Ενωση και οι πολιτικοί των χωρών µελών αντιδρούν στις εξελίξειςπου υπαγορεύουν οι αγορές αλλά αδυνατούν να αναλάβουν την πρωτοβουλία των κινήσεων.

Ετσι, στο τραπέζι των Βρυξελλών έχουν πέσει πλέον ουκ ολίγες προτάσεις, εναλλακτικές και συµπληρωµατικές προςτον υπάρχοντα Μηχανισµό,καθώςη οµοσπονδοπ οίησητωνπροϋπολογισµών που πρότεινεο κ. Τρισέ θεωρείταιοραµατική όσοστη Γερµανία κυβερνούν οι Χριστιανοδηµοκράτες τηςκ. Μέρκελ. Για τον ίδιο λόγο θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολη η έκδοση ευρωοµολόγων, την οποία έχουν προτείνει πολλοί, µεταξύ των οποίων και ο κ. Γιούνκερ. ∆εδοµένου ότι τα ευρωοµόλογα προϋποθέτουν την έµµεση ανάληψη χρέους τρίτης χώρας, το εγχείρηµα θα συναντούσε την αντίδραση του Συνταγµατικού ∆ικαστηρίου της Γερµανίας– και, εννοείται, της γερµανικής κοινής γνώµης.

Η αµερικανική λύση
Ωστόσο, εµπόδιανοµικού τύπουδεν προκύπτουν για µια άλληπρόταση που έχει πέσει στο τραπέζι – να τυπώσει η ΕΚΤ χρήµα, όπως ακριβώς κάνει και η FED στις ΗΠΑ. Η Συνθήκη προβλέπει ότι η Τράπεζα οφείλει να διαφυλάσσει τη σταθερότητα των τιµών, έτσι ώστε ο πληθωρισµός να κινείται στο +-2%. ∆εδοµένου ότι ο πληθωρισµός στην ευρωζώνη είναι 1,9%, η εκτύπωση χρήµατος θα επέτρεπε µια ώθηση στην ανάπτυξη – και άραµεγαλύτερη πρόσβαση στις αγορές, µείωση των επιπτώσεων της λιτότητας και µείωση της ανεργίας.

Στα σενάριαπρέπει να περιληφθούν και οι λεγόµενες ακραίες φωνές, που κυρίως εστιάζονται εντός της Γερµανίας.

Μεταξύ αυτών, προτείνεται πέραν του Μόνιµου Μηχανισµού ∆ιάσωσης, η σύσταση Μηχανισµού ΑναδιάρθρωσηςΧρέους, που θα αναλάβει να κάνειτο «κούρεµα» (hair-cut) σε όλες τις χώρες που προσφεύγουν στον Μηχανισµό. Και, βέβαια, ηπάγια εµµονή ορισµένων στην καγκελαρία για ένα «βόρειο» ευρώ και ένα «νότιο» ευρώ, τα οποία «θα ανταποκρίνονται στην ανταγωνιστικότητα και τις πραγµατικές συνθήκες των αντίστοιχων οικονοµιών».

«Ανάχωµα» από τον Τρισέ
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Γιώργος Κανελλόπουλος

ΑΝΑΣΑ πήραν χθες τα χρηµατιστήρια, το ευρώ ενισχύθηκε και το κόστος δανεισµού (spreads) των χωρών της ευρωζώνης υποχώρησε γιαπρώτη φορά ύστερα από αρκετές ηµέρες και έπειτα από διήµερο θρίλερ όπου οι κερδοσκοπικές επιθέσεις άγγιξαν για τα καλά χώρες όπως την Ισπανία, την Ιταλία, το Βέλγιο αλλά και την Πορτογαλία που αποτελεί αυτή τη στιγµή τον πιο αδύναµο κρίκο της ευρωζώνης.

Η θετική στροφή των αγορών πραγµατοποιήθηκε λίγες µόλις ώρες µετά τις δηλώσεις του προέδρου της Ευρωπαϊκής ΚεντρικήςΤράπεζας Ζαν-Κλοντ Τρισέ, ο οποίος δεν απέκλεισε νέο διευρυµένο γύρο αγοράς κρατικών οµολόγων από την ΕΚΤ – ούτε ακόµη και το ενδεχόµενο έκδοσης ευρωοµολόγου αν και το τελευταίο έχειλιγότερες πιθανότητες να προχωρήσει λόγω διαφωνιών της Γερµανίας. Το θετικό κλίµα ενισχύθηκε και από την πληροφορία -που δηµοσίευσε το Reuters-ότι οι ΗΠΑ σκοπεύουν να ενισχύσουν την επέκταση του ευρωπαϊκού µηχανισµού, διαθέτοντας περισσότερα κεφάλαια µέσω του ∆ΝΤ.

Είχαν προηγηθεί δηλώσεις τουεπικεφαλής του Ευρωπαϊκού Ταµείου Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) Κ. Λέγκλινγκ, ο οποίος σύµφωνα µε τους «Φαϊνάνσιαλ Τάιµς» ανακοίνωσε ότι το EFSF θα προχωρήσει τον επόµενο µήνα στην πρώτη έκδοση οµολόγου 5 έως8 δισ. ευρώ µε υψηλή πιστοληπτική αξιολόγηση. Αυτό θα γίνει προκειµένου να χρηµατοδοτηθεί η διάσωση της Ιρλανδίας.

Είναι η πρώτη φορά πουεκδίδεται τέτοιο κοινό οµόλογο από όλες τιςχώρες της ευρωζώνης – αν και θα πρέπει να σηµειωθεί ότι το οµόλογο αυτό δεν θαεκδοθεί από την ίδια τηνΕυρωπαϊκή Ενωση, όπως έχει ζητηθεί από πολλούςστο παρελθόν, περιλαµβανοµένου και του προέδρου του Eurogroup Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ,αλλά από το ταµείο σωτηρίας της Ε.Ε.

Μόλις µία ηµέρα µετά την έκρηξη των spreads σε ιστορικά υψηλά, όχι µόνον στην Πορτογαλία και την Ισπανία αλλά και στοΒέλγιο και την Ιταλία, τα µάτια όλωνείναι στραµµέναστη σηµερινή προγραµµατισµένη συνεδρίαση του ∆ιοικητικού Συµβουλίου της ΕΚΤ.

Ο πρόεδρος της ΕΚΤ Ζαν-Κλοντ Τρισέ µιλώντας προχθές στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν απέκλεισε ότι µπορεί η τράπεζα να συνεχίσει – µε ταχύτερους ρυθµούς – τις αγορές κρατικών οµολόγων που έχουν εκδώσει χώρες µε µεγάλαοικονοµικά προβλήµατα. Τέτοιες χώρες είναι η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, η Ισπανία κ.λπ. Μια τέτοια παρέµβαση θα σήµαινε µάλιστα αγορέςοµολόγων πολλών εκατοντάδων δισεκατοµµυρίων ευρώ.

Οι δηλώσεις Τρισέ και η έκδοση του οµολόγου οδήγησαν σε άνοδο πάνω από 2% τα περισσότερα ευρωπαϊκά χρηµατιστήρια, ενώ το Χρηµατιστήριο Αθηνών πραγµατοποίησε µίνι ράλι3,85%. Το ευρώ, που είχε υποχωρήσει σταχαµηλότερα επίπεδα των τελευταίων δυόµισι µηνών,ανέβηκε ξανά πάνω από τα 1,31 δολάρια, ενώ σηµαντική υποχώρηση σηµείωσαν τα spreads στις περιφερειακές οικονοµίες της ευρωζώνης.

Νέα µέτρα στην Ισπανία
Σε µια προσπάθεια να βγειαπό το στόχαστρο των αγορών η «πολύ µεγάλη για να σωθεί» – όπως τη χαρακτηρίζει οοικονοµολόγος Ν. Ρουµπινί – Ισπανία, η Μαδρίτη ανακοίνωσεχθες νέα µέτρα. Συγκεκριµένα, µείωση στα επιδόµατα ανέργων και πώληση του 30% της(δηµόσιας) εταιρείας στοιχηµάτων. Επίσης αποφάσισε να µπουν ιδιώτες διαχειριστές στα αεροδρόµια της Μαδρίτηςκαι της Βαρκελώνης και να µειωθούν οιφορολογικοί συντελεστές για περίπου 40.000

µικρές και µεσαίες επιχειρήσεις.

Τη στήριξή του στην Ισπανία εξέφρασε χθες το αφεντικό της Ντόιτσε ΜπανκΤζ. Ακερµαν, γεγονός που δείχνει ότι ο φόβοςγια ντόµινο και στην Ιβηρική Χερσόνησο προκαλεί ανησυχία ακόµη και τους τραπεζίτες. Οπωςείπε ο Ακερµαν, έλλειψη εµπιστοσύνης των επενδυτών στην Ισπανία δεν δικαιολογείται από τα θεµελιώδη µεγέθη και τα προβλήµατα στις τράπεζες είναι διαχειρίσιµα.

Ενδεικτικό της ανησυχίας, πάντως, που επικρατεί για την κρίση χρεώνστην ευρωζώνη είναι ότι η Ουάσιγκτον αποφάσισε να στείλει στην Ευρώπη τον υφυπουργό Οικονοµικών, αρµόδιο για διεθνείς υποθέσεις, Λ. Μπρέιναρντ ώστε να συζητήσει για τους τρόπους αντιµετώπισης της κρίσης.

«Πείραµα» µε οµόλογο 8 δισ. για την Ιρλανδία
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Ειρήνη Χρυσολωρά

ΜΕ ΤΗΝ ΕΚ∆ΟΣΗ ενός οµολόγου, ύψους 5-8 δισ. ευρώ, για τη στήριξη της Ιρλανδίας αναµένεται να κάνει πρεµιέρα τον Ιανουάριο το Ευρωπαϊκό Ταµείο Χρηµατοοικονοµικής Σταθερότητας (EFSF).

Πρόκειται για το πρώτο οµόλογο που η ευρωζώνη εκδίδει ως ενιαία οντότητα και υπό αυτή την έννοια προκαλεί ενδιαφέρον και αναζωπυρώνει τη συζήτηση για την πιθανή έκδοση ενός πραγµατικού ευρωοµολόγου στο µέλλον.

Το EFSF είναι ένας από τους τρεις µηχανισµούς που διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ενωση για να στηρίζει τα µέλη της, όταν αντιµετωπίζουν σοβαρές οικονοµικές δυσκολίες. Και οι τρεις αποφασίστηκαν στις αρχές του περασµένου Μαΐου, ενόψει της ελληνικής κρίσης.

n Ο πρώτος είναι ο Ευρωπαϊκός Μηχανισµός Χρηµατοοικονοµικής Σταθερότητας (EFSM), ο οποίος µπορεί να δανείσει έως και 60 δισ. ευρώ. Είναι ο διάδοχος του µηχανισµού που χρησιµοποιήθηκε για να στηρίξει την Ουγγαρία, τη Ρουµανία και τη Λετονία, χώρες δηλαδή που δεν είναι µέλη της ευρωζώνης. ∆ιευθύνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία και δανείζεται για λογαριασµό της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

n Ο δεύτερος είναι ο ελληνικός που προβλέπει χορήγηση 110 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 80 δισ. από τις χώρες της ευρωζώνης και τα 30 δισ. ευρώ από το ∆ΝΤ.

Στην περίπτωση αυτή ανήκουν οι χώρες-µέλη που δανείζονται από τις αγορές, ενώ προβλέπεται ότι όσες δανείζονται µε υψηλότερο επιτόκιο από αυτό που δανείζεται η Ελλάδα από τον µηχανισµό θα αποζηµιώνονται για τη διαφορά.

n Ο τρίτος είναι, όπως προαναφέρθηκε, το EFSF, ένα όχηµα ειδικού σκοπού, όπως λέγεται, που δηµιουργήθηκε για να δανειοδοτεί τα άλλα κράτη-µέλη της ευρωζώνης, εκτός της Ελλάδας, µε ποσό έως 440 δισ. ευρώ, το οποίο συµπληρώνεται µε 250 δισ. ευρώ από το ∆ΝΤ. Το ΕFSF έχει µορφή εταιρείας και δανείζεται το ίδιο από τις αγορές, µε την εγγύηση των κρατών-µελών της ευρωζώνης.

Και οι τρεις αυτοί µηχανισµοί, που συµφωνήθηκαν στο µοιραίο Σαββατοκύριακο 8-9 Μαΐου, έχουν διάρκεια ζωής τριών ετών. Από εκεί και πέρα θα τεθεί σε λειτουργία ο µόνιµος µηχανισµός, για τον οποίο γίνεται τώρα έντονη συζήτηση και αναµένεται να ληφθούν αποφάσεις στην προσεχή Σύνοδο Κορυφής. Το πιο επίµαχο σηµείο σχετικά µε τον νέο µηχανισµό αφορά τη συµµετοχή των ιδιωτών σ’ αυτόν, όπως προτείνει η Γερµανία, κάτι που έχει προκαλέσει έντονη αντίδραση των αγορών.