… και η κατάρα του Ζορμπά

Με τον Νίκο Παπανδρέου συμβαίνει αυτό που συμβαίνει και με τον Νίκο Θέμελη. Ο αναγνώστης, όσο κι αν ευχαριστιέται την καλοστημένη πλοκή, προσπαθεί και να διακρίνει κάτω από τις γραμμές τι θέλει να πει είτε ο σύμβουλος του (πρώην) πρωθυπουργού είτε ο αδελφός του νυν (όταν δεν ψάχνει για επενδυτές στην Αραβία κ.ά.). Στις ιστορίες λ.χ. του Ερωτα υπό αίρεση που γράφτηκαν μεταξύ 1999-2009, ο Νίκος Παπανδρέου αντλεί έμπνευση και επιχειρήματα είτε από τα εφηβικά του χρόνια στο Τορόντο όπου γνώρισε τον ριζοσπαστισμό των ειρηνιστικών κινημάτων και των κοινοβίων στη διάρκεια του πολέμου στο Βιετνάμ, είτε από τον συγχρωτισμό του με την αμερικανική ελίτ στα κορυφαία πανεπιστήμια των ΗΠΑ, ή ακόμα από τη θητεία του ως αναπτυξιακού οικονομολόγου στις χώρες του «Τρίτου Κόσμου» αλλά και από τη γνωριμία του με τη «βαθιά Ελλάδα» και την ελληνική ψυχή, στην Κρήτη και στην Πελοπόννησο. Κι αν χρησιμοποιεί το σεξ ως καταλύτη για να αποκαλύψει τη νοοτροπία των ηρώων του, με την ίδια επιμονή χρησιμοποιεί και το λάιφσταϊλ για να δηλώσει τις διαφορές στην κουλτούρα τους. Ο οικονομολόγος που φεύγει για την Αλγερία δέχεται πανάκριβα καστόρινα παπούτσια ως δώρο από τη σπάταλη αμερικανίδα φιλενάδα του, οι χίπηδες στο κοινόβιο ασκούνται στις πολεμικές τέχνες, ο μαύρος αντιρατσιστής βρίζει τη λευκή γκόμενά του την ώρα που εκτονώνεται μέσα της. Αλλά και ο Πελοποννήσιος που η όμορφη γυναίκα του δεν γεννάει τον πολυπόθητο γιο, την τιμωρεί για τα μάτια των γειτόνων μαστιγώνοντάς τη με σχοινί. Και στα κρητικά γλέντια οι καλεσμένοι κολλάνε χαρτονομίσματα στο μέτωπο του κάθε οργανοπαίχτη, οι άντρακλες έχουν «τρίχα που μαλλιάζει ώς και πάνω από τον σβέρκο», κι οι ριμαδόροι-σταρ χαρίζουν μαντινάδες μέσω κινητού…

Προκύπτει έτσι από τον «διάλογο» των ιστοριών σε ένα δεύτερο επίπεδο, μια αντιδιαστολή αμερικανικής/μεσογειακής κοινωνίας, νέου κόσμου/παλαιού κόσμου, νεωτερικότητας/παράδοσης. Από εκεί οι απελευθερωμένοι αλλά και κυνικοί, ρομαντικοί αλλά και ρατσιστές, από εδώ οι πρωτόγονοι αλλά και λεβέντες, γραφικοί αλλά και γοητευτικοί, βασανισμένοι αλλά χωρίς φόβο να τραγουδήσουν ούτε να αγαπήσουν. Ο Νίκος Παπανδρέου το έχει δηλώσει πως μπαινοβγαίνει στις δύο του κουλτούρες. Ωστόσο κλείνοντας αυτό το βιβλίο, αναρωτιέται κανείς: μα γιατί ο αδελφός του Πρωθυπουργού είναι καίριος στις αμερικανικές ιστορίες του, ενώ στις ελληνικές επιμένει να αναπαράγει το στερεότυπο του Ζορμπά;