Πολύ παραπάνω από µαέστρος

Με συνέδριο, διάλεξη, ρεσιτάλ και συναυλία τιµά το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών τον διεθνή έλληνα µαέστρο, αναδεικνύοντας εκτός από την καριέρα του ως αρχιµουσικού, το συνθετικό του ταλέντο αλλά και την πιανιστική του δεινότητα
Κάποτε ο Δηµήτρης Μητρόπουλος προετοίµαζε τη συναυλιακή παρουσίαση ενός σύγχρονου µουσικού έργου µε µια µεγάλη αµερικανική ορχήστρα. Ηξερε ότι ο Αρτούρο Τοσκανίνι, ο διάσηµος, αυστηρός και δύστροπος ιταλός µαέστρος, που είχε υπό την εποπτεία του τον νεαρό, τότε, έλληνα µαέστρο, θα ερχόταν, αργά ή γρήγορα, στην πρόβα, κρυµµένος όµως και αθέατος σε κάποιο σκοτεινό θεωρείο. Ηξερε επίσης ότι τα σύγχρονα έργα, της πιο πειραµατικής, ας πούµε, µουσικής, ήταν δύσκολο να περάσουν στο τζετ σετ των µεγάλων ορχηστρών.

Και ήξερε ότι η φωνή του, όταν ούρλιαζε, ήταν το σήµα κατατεθέν του τρόµου. Και πράγµατι ακούστηκε, από κάποια σκιά, µία ουρανοµήκης κραυγή: «assassini della musica!» – δολοφόνοι της µουσικής!

Το περιστατικό αφηγήθηκε ο µαέστρος Νίκος Τσούχλος, καλλιτεχνικός διευθυντής του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, όπως του το είχε µεταφέρει ο συνθέτης Γιώργος Σισιλιάνος. Το Μέγαρο Μουσικής κάνει την επόµενη εβδοµάδα ένα αφιέρωµα στον Δηµήτρη Μητρόπουλο, µε αφορµή τα πενήντα χρόνια από τον θάνατο του µεγάλου έλληνα αρχιµουσικού, συνθέτη και πιανίστα. Ο Μητρόπουλος πέθανε πάνω στο πόντιουµ το 1960, στις 2 Νοεµβρίου, στη διάρκεια πρόβας µε την ορχήστρα της Σκάλας του Μιλάνου στην «Τρίτη Συµφωνία» του Μάλερ. Συνεπής κατάληξη, θα έλεγε κανείς, µιας πραγµατικά «ιεραποστολικής» – όπως την χαρακτήριζε και ο ίδιος – σχέσης του µε τη µουσική. Σε συνέντευξή του, έναν χρόνο πριν από τον θάνατό του, στον ραδιοφωνικό σταθµό ΝDR του Αµβούργου, είχε αυτοπροσδιοριστεί ως εξής: «Το όνοµά µου είναι Δηµήτρης Μητρόπουλος. Είµαι µαέστρος. Αλλά θα σας φανεί απίστευτο αν σας πω ότι και εγώ ο ίδιος εντυπωσιάζοµαι που τελικά έγινα µουσικός. Κανείς από την οικογένειά µου δεν υπήρξε µουσικός. Προέρχοµαι από οικογένεια κληρικών. Ουσιαστικά ήθελα να γίνω ιεραπόστολος. Αυτό ήταν πράγµατι το ιδανικό µου. Και δεν ξέρω πώς τα κατάφερε η µοίρα και αντί ιεραπόστολος του Χριστού έγινα ιεραπόστολος της τέχνης και της µουσικής».

Αυτή η αφοσίωση, και το ταλέντο, έκανε τη φήµη του να φτάσει µέχρι τις ΗΠΑ. Και ύστερα από µία θριαµβευτική εµφάνιση εκεί το 1936 µε τη Συµφωνική της Βοστώνης, αρχίζει η κάθετη άνοδος. Το 1938 προσελήφθη ως διευθυντής της Συµφωνικής Ορχήστρας της Μινεάπολης την οποία και ανέδειξε σε τέτοιο βαθµό, που το 1949 τον παίρνει κοντά της, ως συνδιευθυντή – και από το 1951 ως µόνο µουσικό διευθυντή – η Φιλαρµονική της Νέας Υόρκης. Σε αυτήν έµεινε µέχρι το 1957 και για ακόµη έναν χρόνο και πάλι ως συνδιευθυντής, µαζί µε τον Λέοναρντ Μπερνστάιν.

Και υπάρχουν κι εκείνοι που πιστεύουν ότι το τέλος της συνεργασίας του µε τη Φιλαρµονική της Νέας Υόρκης δεν ήταν άσχετη µε την αγάπη του για τα σύγχρονα έργα – όπως φαίνεται και από την ανεκδοτολογική αφήγηση του Νίκου Τσούχλου – που φαινόταν πάντα λίγο «ύποπτη» στα µεγάλα σαλόνια της µουσικής. Αν και υπάρχουν και άλλες εκδοχές… Μία από αυτές έχουν να κάνουν µε την ενδεχόµενη υπονόµευσή του από τον διάδοχό του – αλλά και αγαπηµένο του µαθητή – Λέοναρντ Μπερνστάιν.

Ο Μπερνστάιν είχε ευεργετηθεί από τον Μητρόπουλο, κάτι που αναγνώριζε και ο ίδιος, ωστόσο κάποιοι αποδίδουν σε δικό του δάκτυλο ότι ήδη το 1948 ο Μητρόπουλος δεν πήρε τη θέση του µόνιµου µαέστρου της Συµφωνικής Ορχήστρας της Βοστώνης, µε την «κατηγορία» ότι ήταν οµοφυλόφιλος.

Σύµφωνα πάντως µε τον Ουίλιαµ Τρότερ, συγγραφέα του βιβλίου «Ο ιεροφάντης της µουσικής» (Εκδ. Ποταµός), στη συνέντευξη Τύπου του Νοεµβρίου του 1957, µε την οποία έγινε η ανακοίνωση της διαδοχής του Μητρόπουλου από τον Μπερνστάιν στη Φιλαρµονική της Νέας Υόρκης, ο έλληνας αρχιµουσικός απέφυγε να ασχοληθεί µε υπονοµεύσεις και παρασκήνια και ζήτησε να στηρίξει ο Τύπος την ορχήστρα για να µην υποσκαφθεί το κύρος της.

ΙΝFΟ

Ρεσιτάλ και διάλεξη του Χάρη Δηµαρά τη Δευτέρα στις 20.30, στην Αίθουσα Δηµήτρης Μητρόπουλος του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (Βασ. Σοφίας και Κόκκαλη, τηλ.
210-7282.333).
Εισιτήρια: 5 ευρώ (φοιτητικά), 12 και 20 ευρώ.

Πολύπλευρο ταλέντο

Το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών – που έχει δώσει το όνοµα του σπουδαίου αυτού Ελληνα σε µία από τις αίθουσές του – οργανώνει στη µνήµη του ένα ρεσιτάλ – διάλεξη του πιανίστα Χάρη Δηµαρά (Δευτέρα 25 Οκτωβρίου), τον Διεθνή Διαγωνισµό «Δηµήτρης Μητρόπουλος» για Διεύθυνση Ορχήστρας σε συµπαραγωγή µε την Ορχήστρα των Χρωµάτων (3 Νοεµβρίου) και ένα συνέδριο (12,13 Νοεµβρίου) µε τίτλο «Δηµήτρης Μητρόπουλος (1896-1960): Πενήντα χρόνια µετά». Το συνέδριο συνδιοργανώνεται µε τη Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος «Λίλιαν Βουδούρη» και τα περιοδικά «Μουσικολογία» και «Πολυφωνία» και θα συµπεριλάβει όλες τις φωνές εκείνες που έχουν σήµερα να προσθέσουν στη γνώση µας για τον εξέχοντα έλληνα µουσικό.

Μία ηµέρα µετά το τέλος του συνεδρίου (14 Νοεµβρίου) θα πραγµατοποιηθεί συναυλία του Κουαρτέτου Εγχόρδων, της Χορωδίας και Οργανικού Συνόλου του Ιονίου Πανεπιστηµίου που φέρει τον τίτλο «Δηµήτρης Μητρόπουλος, ένας πολύπλευρος δηµιουργός». Τη συναυλία θα διευθύνει ο Μίλτος Λογιάδης ενώ θα συµπράξουν η µέτζο σοπράνο Αγγελική Καθαρίου, ο βιολονίστας Σπύρος Γκικόντης και οι πιανίστες Χρήστος Σακελλαρίδης και Θοδωρής Τζοβανάκης.

Ο Χάρης Δηµαράς θα ερµηνεύσει και θα σχολιάσει τη «Σονάτα για πιάνο» του Δηµήτρη Μητρόπουλου επιχειρώντας να φωτίσει την «ελληνική περίοδο» του µαέστρου και συνθέτη. Επικεντρώνει το ενδιαφέρον του στο 1919, έτος σηµαντικό στη σταδιοδροµία του Μητρόπουλου, αφού ήδη τότε είχε αρχίσει να ωριµάζει η σκέψη της αναχώρησής του για τις Βρυξέλλες.