Ηταν κάποτε γυναίκα

ΤΟ ΕΡΓΟ. Η Αννα. Γύρω στα πενήντα. Μ΄ ένα τσιγάρο μόνιμα στο χέρι. Ενα τίποτα. Ενα πλάσμα που κάποτε ήτανε γυναίκα. Ολομόναχο σήμερα. Σ΄ ένα σπίτι, παλιό, του ΄50. Ή- μπορεί- και σε κάποιο ψυχιατρείο. Η κατάστασή της, τα λόγια της, οι φαντασιώσεις της σε μια προσωπικότητα διαταραγμένη παραπέμπουν. Που ζει στο παρελθόν. Με τα φαντάσματα που στοίχειωσαν τη ζωή της. Το έργο του Παναγιώτη Μέντη «Αννα, είπα!» (1994, πρώτο ανέβασμα 1996) ουσιαστικά ένας διανθισμένος και με άλλα πρόσωπα μονόλογος είναι, όπου το παρόν σπάζει με διαρκή φλας μπακ, «άτακτα», «σπασμωδικά»- αλλά σοφά, με μεγάλη επιδεξιότητα- ριγμένα, ακριβώς όπως η κατάσταση στην οποία βρίσκεται το μυαλό αυτού του πλάσματος. Μικροαστοί, οι γονείς της. Της μεταπολεμικής Ελλάδας. Η δεκαετία του ΄60 είναι η δεκαετία της εφηβείας της Αννας. Η μάνα, η Σοφία, μοδίστρα. Τον άντρα της, τον Στέλιο,- βασανισμένος άνθρωπος, μικρός, στον Πόλεμο, έχει καταδώσει τον μεγαλύτερο αδερφό του, μεγάλωσε, μπακαλόγατος, σε ξένα χέρια, πίνει, βαρύνεται και από κάποια νοητική κληρονομικότητα…- τον πατέρα της Αννας, τον έχει διώξει απ΄ το σπίτι. Θα τον ξαναπάρει. Αλλά τον έχει του κλώτσου και του μπάτσου. Κι αυτός, άκακος ανθρωπάκος, άβουλος, δεν κάνει τίποτα άλλο παρά, κάθε τόσο, να βυθίζεται στον ύπνο καθισμένος σε μια πολυθρόνα στην αυλή του σπιτιού. Η Σοφία θα σταματήσει την Αννα, ένα κορίτσι διαφορετικό από τα άλλα, από το σχολείο και θα τη σπρώξει, με το ζόρι νύφη, στον Χρήστο. Ταξιτζής, σπιτωμένος από μια γυναίκα περπατημένη που δεν την αφήνει μετά το γάμο του και η οποία τον έχει στο χέρι, Ελληναράς που γ.. εί και δέρνει, που βάζει χέρι στην «αμερικάνα» ξαδέρφη της Αννας πριν από τον γάμο, δεν θα είναι ο σύντροφος που θα έκανε την Αννα ευτυχισμένη. Το αντίθετο… Το παιδί που δεν έρχεται, η μάνα της που ανακατεύεται παντού, το σπίτι που αυτός πιέζει να του το γράψουνε, η γκόμενα που παραμένει σταθερή θα οδηγήσουν στο διαζύγιο. Η μάνα πεθαίνει από καρδιά- η Αννα, που αρνείται να τη συγχωρήσει, βάζει, κατά κάποιον τρόπο, το χεράκι της-, ο πατέρας, πριν πεθάνει, τα χάνει και καταλήγει σε ίδρυμα και η Αννα, μέσα σε μια κοινωνία εχθρική, χωρίς ποτέ να έχει γνωρίσει κάποια χαρά, θα χαθεί στους δικούς της κόσμους. Ο Παναγιώτης Μέντης, σαφώς επηρεασμένος από «Το τρίτο στεφάνι» του Ταχτσή και στη ρεαλιστική γραμμή του μεταπολεμικού ελληνικού θεάτρου- Διαλεγμένος κ.λπ.-, χωρίς να απομακρυνθεί από τον ρεαλισμό αλλά επιδέξια ελλειπτικός και αφαιρετικός, ικανότατος στον χειρισμό της γλώσσας, έχει γράψει ένα έργο μεστό και έναν συγκλονιστικό ρόλο. Αλλά φοβάμαι όμως πως μένει στην επιφάνεια των πραγμάτων.

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Κατά καλή του τύχη, όμως, το έργο έπεσε στα σκηνοθετικά χέρια του Θανάση Παπαγεωργίου. Ο οποίος οργάνωσε άψογα μια δεμένη παράσταση έξοχων ρυθμών και μέτρου που με τους φωτισμούς της αποδίδει όλη τη «ρευστότητα» της γραφής του Μέντη και απογειώνει το έργο, αποφεύγοντας τους σκοπέλους του μελό για να κομίσει γνήσια συγκίνηση. Το έξοχο σκηνικό και τα κοστούμια της Αφροδίτης Κουτσουδάκη, αποφασιστικός αρωγός του.

ΟΙ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ. Η Νίκη Χαντζίδου και η Ευδοκία Σουβατζή υπηρετούν άψογα το όχι απαραίτητο αλλά, εντέλει, λειτουργικότατο εύρημα της διχοτόμησης του ρόλου της Μάνας. Ο Δημήτρης Θεοδώρου και η καλή ηθοποιός Εύα Καμινάρη, έξοχη ως Μπέμπα, έχουν λίγο «τσιμπήσει» προς την υπερβολή τους ρόλους, αντίστοιχα, του Χρήστου και της Μπάρμπαρα που η σκηνοθεσία τη βγάζει κάπως επιθεωρησιακή. Συγκινητικός Στέλιος- από τους καλύτερους ρόλους του- ο ίδιος ο Θανάσης Παπαγεωργίου. Θα θεωρούσα «ρόλο ζωής» την Αννα της συγκλονιστικής Λήδας Πρωτοψάλτη αν δεν είχε κάνει και πολλούς άλλους «ρόλους ζωής».

info

Στο θέατρο «Στοά» (Μπισκίνη 55, Ζωγράφου, τηλ. 210-7702.830).

Εν ολίγοις.

Μια παράσταση που αξίζει να δείτε. Και μια ερμηνεία που δεν πρέπει να χάσετε.