Η αδυναμία της δύναμης

Γιατί ένας δημιουργός που έχει ώς τώρα ασχοληθεί με συγγραφείς κομβικούς αλλά αποσυνάγωγους, να στραφεί στον μοιραίο ηγέτη του ΚΚΕ;

Αν με τον Καΐμη, τον Βιζυηνό, την Κούνεβα μιλάω για τη «δύναμη της αδυναμίας», με τον Κούτβη ή Κούκο ή Νικολάγιεφ ή Αντικείμενο, αναποδογυρίζοντας τη μάσκα μιλάω για την «αδυναμία της δύναμης». Και ο Ζαχαριάδης κομβικό πρόσωπο υπήρξε για το ΚΚΕ. Τέκνο του μεσοπολεμικού κομμουνισμού, ενσάρκωνε τη συνωμοτική και μεσσιανική διάσταση της πορφυρής ουτοπίας. Αν και διέθετε πολιτική σκέψη και οργανωτική ικανότητα, τα θυσίαζε όλα στο όνομα μιας έμφυτης μισαλλοδοξίας και, φυσικά, της ελέω Κρεμλίνου γραμμής. Επίσης, ως πιστό αντίγραφο του Πατερούλη συγκέντρωνε κοντά του ανάξιους, φαύλους ή χειραγωγούμενους και αποκεφάλιζε όλα τα σκεπτόμενα ή σημαντικά στελέχη. Κι όμως, στο τέλος κατέληξε αποσυνάγωγος. Από καλύτερος μαθητής του Στάλιν, βρέθηκε εξόριστος στο Σουργκούτ, αποδιοπομπαίος τόσο από τη μεγάλη Κόκκινη πατρίδα όσο και από τους έλληνες πρώην συντρόφους του.

Δεν σκεφθήκατε ότι ένας σημερινός αναγνώστης που δεν έχει περάσει από καμιά αριστερή οργάνωσηθα δυσκολευτεί με τη συνωμοσιολογική ιδιόλεκτο στο πρώτο μέρος, όπου ξεδιπλώνεται η αμφισβήτηση του Ζαχαριάδη;

Απευθύνομαι σε απαιτητικούς αναγνώστες ανεξαρτήτως ηλικίας και πολιτικών φρονημάτων. Ενας αναγνώστης απροπόνητος στην ιστορία της περιόδου που πραγματεύεται το μυθιστόρημα ίσως παρακινηθεί να καλύψει τα πραγματολογικά κενά του. Είχα να επιλέξω ανάμεσα στην εκλαΐκευση της ιστορικής έρευνας και στην υπόγεια παρτιτούρα της γραφής. Επέλεξα το δεύτερο. Για μένα, ο δαίμονας της γραφής είναι ισχυρότερος από τον δαίμονα του αβασάνιστου μεγάλου κοινού.

Γιατί να ενδιαφέρει τη σημερινή κοινωνίατο τραύμα μιας γενιάς που σχεδόν έχει σβήσει;

Τίποτα δεν κλείνει αν δεν συζητηθεί με ανοιχτή καρδιά. Μέχρι τον περασμένο Δεκέμβρη διαβάζαμε το σύνθημα «Βάρκιζα τέλος». Στην Ισπανία τώρα ανοίγει ένας νέος μεγάλος κύκλος από κουβέντες, ταινίες, βιβλία, ιστορικά και λογοτεχνικά, γύρω από το τραύμα του Εμφυλίου της. Η Αριστερά ακόμη και σήμερα κατατρύχεται από νεοζαχαριαδικούς τακτικισμούς. Το «αριστερό» διακύβευμα «όλα ή τίποτα», το μόνο που επιδαψιλεύει στην Αριστερά είναι ένα μεγαλοπρεπές τίποτα. Μετεμφυλιακά φαντάσματα κυκλοφορούν ακόμα, σε πανεπιστήμια, σε ιδεολογικές παρακρούσεις διανοουμένων και καλλιτεχνών. Παράλληλα με αυτά, διαβάζει κανείς σ΄ έναν τοίχο στα Εξάρχεια: «Ελα να ερωτευθούμε προτού να γαμηθούμε». Αυτό πυροδοτεί τον νεώτερο ήρωα, τον εγγονό, που έχει συνθλιβεί στις μυλόπετρες του αριστερού «καλού» και «κακού».

Πώς και βάζετε τις «Βάκχες» στη συζήτηση για τον Ζαχαριάδη και την Αριστερά;

Οι «Βάκχες» (μεταφρασμένες από τον παππού αντανακλούν σε όλο το κείμενο τη θεόσταλτη βία, τη σωτηριολογική ερμηνεία του κόσμου που συντρίβει τις έλλογες μοναχικές φωνές· αντανακλούν το πένθος και τη μανία μιας ενδοοικογενειακής σύγκρουσης. Στα Πορφυρά γέλια ο φαλλός, ο οίνος και η τελετουργική μύηση μεταμορφώνονται σε ενδογαμική βία, ιδεολογική παράκρουση, αντάρτικη ζωή, σιδερένια κομματική πειθαρχία. Και ο Βελουχιώτης με τον Ζαχαριάδη γίνονται εναλλασσόμενες μάσκες του Διόνυσου και του Πενθέα.

Γιατί επιμένετε τόσο στο Μπούλκες;

Κατ΄ αρχάς γιατί το Μπούλκες είναι μια σχετικά αποσιωπημένη ιστορία. Τότε το επίσημο ΚΚΕ καταδίκασε τα έκτροπα. Βρήκαν μάλιστα και ως εξιλαστήριο θύμα τον πρώην υπεύθυνο της ΟΠΛΑ Πειραιά Μιχάλη Πεχτασίδη (κατά κόσμον Κώστα Τερζή). Ο εγγονός λέει: «Στο Μπούλκες μυρίσαμε την σκατοκρατία που μας ετοιμάζατε». Υπάρχει κάποιος εχέφρων αριστερός που να διερωτάται ότι αν η κοκκίνιζε η Ελλάδα, υπό τον αστερισμό του Στάλιν, το Μπούλκες θα γινόταν πρότυπο Λαοκρατίας;