Ελεγεία του αληθινού χιπισµού

Οι περισσότεροι λένε «Ξένοιαστος καβαλάρης» (Εasy rider, 1969).
Λάθος, απαντάω. «Ταξίδι στην άγρια φύση» (Ιnto the wild). Αυτή η ελεγεία του πραγµατικού χιπισµού. Αυτή η ταινιάρα της υπέρτατης αυτοαναίρεσης. Αυτό το αριστούργηµα του (σκηνοθέτη) Σον Πεν. Πέρασε σχεδόν απαρατήρητο. Νever mind. Ου γαρ οίδασι τι πιούσι. Βάζω στοίχηµα ό,τι έχω και δεν έχω.
Θα αναγνωριστεί και θα τοποθετηθεί στο top ten της λίστας των Road movies όλων των εποχών. Sean, σ’ ευχαριστώ!

Χρειάστηκε να περάσουν τέσσερις δεκαετίες µέχρι οι φωτισµένοι Αµερικανοί να επεξεργαστούν και να αποδώσουν τη βαθύτερη ουσία του αναχωρητισµού, δηλαδή του χιπισµού. Οταν λοιπόν πριν από τρία χρόνια έπεσα πάνω σ’ αυτό το απελπισµένο οδοιπορικό ενός εικοσάχρονου και πρωτοκλασάτου φοιτητή, έµεινα µε το στόµα ανοικτό. Μπροστά σ’ αυτόν τον πνιγµένο, αυθεντικό και ξεσκιστικό σπαραγµό, η Ηarley Davidson του «Ξένοιαστου καβαλάρη» µοιάζει µε απλή οδοντόπαστα. Γιατί ο µακαρίτης Ντένις Χόπερ (1936-2010) µαζί µε τον Πίτερ Φόντα (του 1940) που µε µερικά φραγκοδίφραγκα έβγαλαν έναν σκασµό λεφτά να φάνε ακόµα και οι κότες των απογόνων τους, κατέληξαν ο µεν πρώτος στον Τζορτζ Μπους ο δε δεύτερος στην αφάνεια. Γιατί η αντικαπιταλιστική µανία τους σ’ αυτή τη µνηµειώδη του χιπισµού ιστορία ήταν τόσο χάρτινη όσο και του κάθε ελληνάρα η «σοσιαλιστική» ιδεολογία. Οι άλλοι να δουλεύουν σαν σκλάβοι κι εµείς αραχτοί να κυκλοφορούµε µε τη Ηarley, να τραβάµε καµιά πρέζα και να κάνουµε πρωταθλητισµό παρτούζας. Αλλά και γιατί ο ρατσιστής λευκός Αµερικανός είναι ο πιο εύκολος και βολικός εχθρός.

Ποιος µωρέ θα δουλέψει για να σε θρέψει;

Ο Σον Πεν (του 1960) σκαλίζει το βάθος των πραγµάτων. Χωρίς ρητορεία. Χωρίς στρατευµένη πειθαρχία. Χωρίς ηρωική µεγαλοστοµία. Οπως απέριττη η αποσκευή του εικοσάχρονου ήρωά του, το ίδιο απέριττη και η σκηνοθετική «γραφή» του. Απίστευτη οµοιογένεια. Υποδειγµατική συνέπεια.

Αντίπαλος του Κρίστοφερ ΜακΚάντλερ (Εµιλ Χιρς, τότε µόλις 22 ετών) δεν είναι ο µπάτσος, ο λευκός ρατσιστής γείτονας, ούτε οι γονείς του. Αντίπαλος είναι ο εαυτός του. Που έµαθε στην καλοζωία, την ευµάρεια, τον καταναλωτισµό και τον κοινωνικό αυτισµό. Αντίπαλός του είναι το σύστηµα.

Ενας και µοναδικός ο στόχος του Κρίστοφερ. Να σκοτώσει τον παλιό, κακοµαθηµένο εαυτό του. Να απαλλαχθεί εντελώς από δεσµεύσεις, υποχρεώσεις και πάσης φύσεως σχέσεις.

Ετσι, αφού πρώτα αποφοιτήσει από το Εµορι University και µάλιστα µε άριστα, αφού λοιπόν εκπληρώσει τις επιθυµίες των γονιών του και της µεσοαστικής τάξης του, κόβει όλους τους δεσµούς και µε ένα σχεδόν άδειο σακίδιο τραβάει τον δρόµο προς την άγρια φύση µε κατεύθυνση την Αλάσκα.

Προηγουµένως αδειάζει τον τραπεζικό του λογαριασµό και προσφέρει 24.000 δολάρια σε φιλανθρωπικές οργανώσεις.

Τώρα ο Κρίστοφερ δεν έχει τίποτα. Ούτε µισό δολάριο. Ούτε αυτοκίνητο. Ούτε αλλαξιές µε ρούχα. Ούτε φαγώσιµα. Μόνο την καρδιά και την ψυχή του.

Περίπου σαν τον Αγιο Φραγκίσκο της Ασίζης. Μόνος µέσα στη φύση. Κάθε τόσο µετακινείται µε το όχηµα κάποιου περαστικού. Τις περισσότερες φορές µε τα πόδια. Κάθε τόσο πέφτει και σε κάποια οµάδα ξεχασµένων ανθρώπων. Κάθε τόσο κάποιος τον συµβουλεύει να εγκαταλείψει τον στόχο του και να εγκατασταθεί σε κάποια σκηνή. Μακριά από το αγριεµέ νο πλήθος. Ο Κρίστοφερ αρνείται κάθε προσφορά και συνεχίζει την πορεία του προς το πουθενά. Ετσι πιστεύει, θα ανακαλύψει την αυτογνωσία του. Ετσι θα αναβαθµίσει τη συνειδητότητά του. Ετσι θα βρει τον αληθινό εαυτό του!

Ο Σον Πεν σκηνοθετεί τον ήρωά του µε µια αµφισηµία εντελώς συναισθηµατική. Ο Κρίστοφερ είναι γενναίος και ταυτόχρονα δειλός. Γενναίος γιατί τραβάει τον πιο δύσκολο δρόµο αλλά και γιατί είναι εντελώς προσκολληµένος στις πεποιθήσεις του. Δειλός γιατί χωρίς να το καταλαβαίνει αποφεύγει τις πραγµατικές ευθύνες του. Γι’ αυτό κάθε φορά πέφτει στο αδιέξοδο και το πουθενά. Γι’ αυτό το οδοιπορικό του είναι πεισιθανάτιο και άσκοπο.

Γι’ αυτό το εγχείρηµα του «τίποτα», στο «τίποτα» θα καταλήξει. Από τον Κρίστοφερ διαφεύγει µια µεγάλη αλήθεια.

Κανείς δεν µπορεί να ζήσει από µόνος του. Το ένα χωρίς το δύο πέφτει στο κενό. Μέσα από τον Αλλο υπάρχει το Εγώ. Ετσι το οδοιπορικό καταλήγει σε έπος τραγικό. Κι έτσι κάθε φορά που ακούµε µία από τις τόσες ανεπίδοτες επιστολές που του έχει γράψει η αδελφή του, πάλλονται και ξεσκίζονται οι δικές µας οι χορδές. Χαραµίζεται ο Κρίστοφερ για ένα πουκάµισο αδειανό!

Συνιστώ επίσης
Από τις ερµηνείες του Σον Πεν κατά χρονολογική σειρά: «Θα ζήσω» (Dead man walking) του Τιµ Ρόµπινς 1995 (υποψηφιότητα Οσκαρ) – «Παράφορα ερωτευµένοι» (She is so lovely) του Νικ Κασσαβέτη – 1997 – «Συµφωνίες και ασυµφωνίες» (Sweet and lowdown) του Γούντι Αλεν 1999 (υποψηφιότητα Οσκαρ) – «Το όνοµά µου είναι Σαµ» (Ι am Sam) της Τζέσι Νέλσον (υποψηφιότητα Οσκαρ) – «Το µυστικό ποτάµι» (Τhe Μystic river) του Κλιντ Ιστγουντ 2003 (Οσκαρ) – «Μilk» του Γκας Βαν Σαντ 2008 (Οσκαρ). Από τις σκηνοθεσίες του: «Ο ινδιάνος δροµέας» (Τhe Ιndian runner – 1991) µε Ντέιβιντ Μορς και Βίγκο Μόρτενσεν και «Τhe Ρledge» 2001 (µόνο σε DVD µε τον τίτλο «Η υπόσχεση») µε Τζακ Νίκολσον, Πατρίτσια Κλάρκσον, Ελεν Μίρεν και Μπενίτσιο Ντελ Τόρο.

Αύριο: «Ο άνθρωπος από τη Γαλλία» του Γουίλιαµ Φρίντκιν
Η ταυτότητα

§ Πρωτότυπος τίτλος: Ιnto the wild § Είδος: Road movie § Ετος: 2007 § Σκηνοθεσία: Σον Πεν § Σενάριο: Σον Πεν (από το οµότιτλο, βιογραφικό βιβλίο του Τζον Κρακάουερ)

§ Cast: Εµιλ Χιρς, Μάρσια Γκέι Χάρντεν, Ουίλιαµ Χαρτ, Κάθριν Κινίαρ, Βινς Βον, Χαλ Χόλµπρουκ § Μουσική: Μάικλ Μπρουκ, Κάκι Κινγκ, Εντι Βέντερ § Φωτογραφία: Ερίκ Γκοτιέ § Χώρα: ΗΠΑ § Διάρκεια: 148’