Συνέντευξη

«Είµαι θυµωµένος και φαίνεται»
Της Χάρης Ποντίδα

Ο Κώστας Λειβαδάς µεγάλωσε και έγραψε τον πρώτο του δίσκο. Γιατί µπορεί να έχει τρεις που προηγήθηκαν, µπορεί να έκανε επιτυχίες για δίσκους συναδέλφων του, να έφτιαξε (ή να συµετείχε σε) λάιβ προγράµµατα που δεν πέρασαν στα ψιλά, αλλά είναι η πρώτη φορά που ακούς τη… φλέβα του να πάλλεται την ώρα που το µολύβι του πλησιαζει χαρτί
Το «Κρατήσου απ’ τη στάχτη» είναι η εσωτερική του αναζήτηση τα τελευταία πέντε χρόνια, τα αδιέξοδά του, οι έρωτες του, αλλά και ο τραγέλαφος της ελληνικής πραγµατικότητας σε 13 νέα τραγούδια που µέσες άκρες πορεύονται στους δρόµους του ελληνικού ροκ, έτσι όπως µας παραδόθηκε από τη γενιά των Πορτοκάλογλου, Δηµητριάδη, Μαχαιρίτσα κ.ά.

Γκεστ εκτός από τη Ρίτα Αντωνοπούλου, και δυο εµβληµατικές µορφές του ’70, η Δέσποινα Γλέζου και ο Γιώργος Ρωµανός.

«Η αλήθεια είναι ότι µέχρι τώρα τις είχα τις εµµονές µου, τις φοβίες µου, τα κολλήµατά µου», παραδέχεται.

Παιδί µε µέλλον τον είχαµε ονοµάσει τότε που µας πρωτοσυστήθηκε (1997) έχοντας και την αποδοχή των προκατόχων του, (Νίκου Πορτοκάλογλου, Γιώργου Ανδρέου, Γιώργου Δηµητριάδη κ.ά.) που αµέσως τον συµπεριέλαβαν στην ευρύτερη παρέα των «πουλέν» που µας σύστηναν. Και εκείνο το τραγούδι «Σα να µην πέρασε µια µέρα» (που συνυπέγραφε µε τον Γιώργο Δηµητριάδη) ήταν ένα πολύ καλό εισιτήριο για να µπει στη λίστα των ευπώλητων αλλά «ποιοτικών» της νέας γενιάς. «Σ’ αυτόν τον δίσκο αισθάνοµαι ότι ξεπέρασα πολλά πράγµατα. Δεν είναι κι εύκολο να εκτίθεσαι», λέει εννοώντας το αυτοβιογραφικό µέρος των στίχων του. Τον ρωτώ για τον Γιώργο Ρωµανό και τη Δέσποινα Γλέζου, πώς και τους διάλεξε. Τις ηµέρες που εκείνοι µεσουρανούσαν (µέσα του ‘70) πρέπει να πήγαινε νηπιαγωγείο.

Μεγάλωσε σπίτι όπου οι δίσκοι έντυναν τοίχους. Ο µεγαλύτερος αδελφός του ήταν συλλέκτης (χιλιάδες βινύλια) αλλά και η µητέρα του οπαδός της ψυχεδέλειας των ‘70s. Δίπλα σ’ αυτά και Νατ Κινγκ Κόουλ και Βeatles και ελληνικά και δεν ξέρω κι εγώ τι ακόµα. Το σίγουρο είναι ένα: Ακουσε πολλή µουσική στη ζωή του. Πολύ ροκ και µάλιστα σε ηλικίες που ρουφάς τα πάντα σα σφουγγάρι. «Ο Ρωµανός µε τρέλαινε από παιδί, αργότερα τον γνώρισα και κάναµε παρέα και θεωρώ ότι είµαστε φίλοι πλέον. Τη Γλέζου, εκτός από τους Νοστράδαµος και τη δράση της τότε, την εκτιµώ και σαν άτοµο, για το σθένος της, τον τσαµπουκά της. Με συγκινεί το ότι προχώρησε, έκανε πράγµατα για τον εαυτό της, εξελίχθηκε ως άνθρωπος. Με συνδέει κάτι µ’ αυτό το τοπίο του ’60 και ’70… Ασε που είναι και µεγάλη µου τιµή να τους έχω στη δουλειά µου».

Σ’ αυτόν τον δίσκο πάντως είναι σαφής η διαφορά και στον στίχο σου. Απλός, ευθύβολος και µε αιχµή κοινωνική… Είσαι τόσο θυµωµένος όσο φαίνεσαι;

Απλά είναι πιο ντεκλαρέ τα πράγµατα µέσα µου κι αυτό βγαίνει… Οσο για τον θυµό, είναι αναµενόµενος. Εφτασα 37 χρονών και δεν θυµάµαι άλλη φορά τέτοια ατµόσφαιρα πανικού, τρόµου, θανάτου γύρω µου. Και δεν είναι τωρινή ιστορία αυτή, απλά τώρα ζούµε το αποκορύφωµα. Εγώ µένω στην Πεντέλη και το σπίτι µου το γλίτωσα δυο φορές απ’ τις φωτιές. Και ξέρεις πιο είναι το τροµερό; Να σε παίρνουν τηλέφωνο και να σε ρωτούν τι κάνεις και να λες δεν είµαι καλά ρε παιδιά και να ρωτούν γιατί, αφού το γλίτωσες το σπίτι. Το ότι έχει καεί όλο το βουνό γύρω µου και ξυπνάω και βλέπω την καταστροφή κάθε µέρα είναι λίγο;

Ανήκει στη γενιά που νόµιζε ότι είναι όλοι οι δρόµοι ανοιχτοί µπροστά της, ότι µπορούσε να διαλέξει όποιον θέλει, µε τη διαφορά ότι αυτό δεν είναι και τόσο απλό. «Γιατί η επιλογή είναι διαδικασία ωρίµανσης και θέλει παιδεία, ψάξιµο, πειραµατισµό. Και τι να περιµένεις από έναν πολιτισµό που εξαντλείται σ’ αυτό που δείχνει η τηλεόραση, σ’ αυτό που σήµερα είναι πρώτη είδηση και αύριο – επειδή δεν προβάλλεται – δεν υπάρχει;».

ΙΝFΟ

Ο δίσκος του Κώστα Λειβαδά «Κρατήσου απ’ τη στάχτη» κυκλοφόρησε πρόσφατα από τη Legend

«Το Ιντερνετ είναι το µέλλον»

Μιλάµε για τη δισκογραφία, για τις αλλαγές που έφερε το Ιντερνετ στη µουσική, τη «µόδα» να κυκλοφορούν τα CD µαζί µε εφηµερίδες στα περίπτερα – θέµα που θίγει και στο τραγούδι «Ο τελευταίος να κλείσει την πόρτα». Εσύ τι θα έκανες αν σου το πρότειναν;

Δεν ξέρω τι θα έκανα, αλλά δεν µπορεί να µη µε ενοχλεί αισθητικά αυτή η ιστορία. Υπάρχει µια ισοπέδωση ακόµα και στο πώς στεκόµαστε µπροστά στο αριστούργηµα: το πατάµε µαζί µε τα άλλα “δωράκια” – τα σαµπουάν, τις πετσέτες, τα τσαντάκια που µας προσφέρουν τα περιοδικά. Αν δεν µας αρέσει, το βγάζουµε από το σελοφάν και το πετάµε στα σκουπίδια, µαζί µε τα φυλλάδια των διαφηµιστών. Το Διαδίκτυο;
Το Ιντερνετ είναι το µέλλον. Αλλά κοίτα τι συµβαίνει στη µουσική όταν δεν υπάρχει παιδεία. Κατεβάζεις και γράφεις ανεξέλγκτα, κατεβάζεις, κατεβάζεις – ούτε ξέρεις τι ακριβώς ούτε σε πολυνοιάζει. Η µουσική όµως, όπως και όλες οι τέχνες, πρέπει να καλλιεργεί τη µνήµη, να φτιάχνει δεσµούς µε το παρελθόν, µε άλλες τέχνες, να σε πηγαίνει παραπέρα. Πολύ φοβάµαι ότι έτσι γίνεται ένα παιχνίδι χωρίς νόηµα. Οπως και στην περίπτωση των περιπτέρων, έτσι και στο Ιντερνετ υπάρχει µια ατµόσφαιρα υποβάθµισης κι αυτό δεν είναι υπέρ µας.


Σινεµά και νοσταλγία στο παλιό ελαιοτριβείο
Του Παύλου Θ. Κάγιου

Βραβευµένος σε όλα τα έργα του, ο 67χρονος Λάκης Παπαστάθης επανέρχεται µε µια βαθιά βιωµατική ταινία
«Η ταινία µου – λέει ο Λάκης Παπαστάθης που έζησε τα νεανικά του χρόνια στην πρωτεύουσα της Λέσβου – έπρεπε σε κάθε περίπτωση να ξεκινήσει το ταξίδι της προς το κοινό από τη Μυτιλήνη, από τον χώρο στον οποίο γυρίστηκε και στον οποίο αναφέρεται».

Γι’ αυτό και η πρεµιέρα της δίνεται στις 4 Σεπτεµβρίου στο ελαιοτριβείο του παππού του Ελύτη. «Η προβολή αυτή», τονίζει «αποτελεί µια συµβολική ανταπόδοση στους ανθρώπους του τόπου που αγκάλιασαν και στήριξαν µε τρόπο συγκινητικό την προσπάθεια τη δική µου και των συνεργατών µου, καθώς και στους δεκάδες µυτιληνιούς ερασιτέχνες ηθοποιούς οι οποίοι έλαβαν µέρος στην ταινία.

Αποδέχτηκα την πρόταση της Εταιρείας Αρχιπέλαγος να γίνει η παγκόσµια πρεµιέρα του έργου στο Ελαιοτριβείο Βρανά – που η αυλή του µπορεί να µετατραπεί σ’ ένα µαγικό αυτοσχέδιο θερινό σινεµά – γιατί το πανέµορφο αυτό µνηµείο, ιδιαίτερα µετά την αναστήλωσή του, αποτελεί όχι µόνο ένα ζωντανό τεκµήριο του παρελθόντος της Λέσβου αλλά και ένα ευδιάκριτο ίχνος της καταγωγής του Οδυσσέα Ελύτη, ενός οικουµενικού ποιητή που σηµατοδοτεί το απόγειο της µεγάλης πνευµατικής παράδοσης του νησιού».

Κεντρικός ήρωας της ταινίας ο Κώστας (Χρήστος Χατζηπαναγιώτης) που ύστερα από είκοσι χρόνια παραµονής στο Παρίσι αποφασίζει να επιστρέψει στην πατρίδα του τη Μυτιλήνη. Προηγήθηκε τηλεφώνηµα από συµβολαιογράφο του νησιού που τον πληροφορούσε πως κληρονόµησε το οικογενειακό σπίτι. Είχε φύγει από τη Μυτιλήνη στα δεκαοχτώ του για σπουδές κινηµατογράφου στο Παρίσι και δεν είχε ξαναγυρίσει. Ενα βαρύ οικογενειακό ιστορικό τον κρατούσε µακριά.

«Το παρόν και το παρελθόν είναι εξίσου ζωντανά µέσα στη µνήµη και την ψυχή του ήρωα» εξηγεί ο σκηνοθέτης. Τα ζει όλα σα να συµβαίνουν τώρα, όλοι οι νεκροί της οικογένειάς του ξαναβγαίνουν στο φως και ο θεατής βλέπει τη ζωή τους σαν σε ταινία µυθοπλασίας». «Το µεγαλύτερο µέρος της ταινίας είναι υποκειµενικά πλάνα του ανθρώπου που επιστρέφει. Βλέπει τον κόσµο χωρίς ο ίδιος να φαίνεται. Επιπλέον καταγράφει την επιστροφή του µε µια κάµερα που κουβαλάει πάντα µαζί του. Μόνο στην τελευταία σκηνή θα δούµε το πρόσωπό του» συνεχίζει ο Λάκης Παπαστάθης, που το προηγούµενό του φιλµ, «Το µόνον της ζωής του ταξείδιον» για τον Γεώργιο Βιζυηνό, είχε εντυπωσιάσει σηµειώνοντας µια καλή πορεία στους κινηµατογράφους. Επιστρέφοντας ο ήρωας της ταινίας στη γενέθλια γη, «συναντάει όσους έχουν αποµείνει από τους συγγενείς και ξαναθυµάται αυτούς που έχουν φύγει, φαντάζεται και τον εαυτό του µικρό στην ηλικία των δέκα χρόνων, την εποχή δηλαδή που συνέβησαν τα δραµατικά γεγονότα στην οικογένειά του». Ετσι, που, τελικά, «ζώντες και τεθνεώτες να τον κάνουν να ξαναγαπήσει τον τόπο του», συνοψίζει ο σκηνοθέτης.

Είναι και µια προσωπική σας ιστορία αυτό «Το ταξίδι στη Μυτιλήνη»;
Ο νόστος είναι δύσκολος, σχεδόν ανέφικτος, γιατί όλα έχουν αλλάξει.

Η πόλη, οι άνθρωποι, τα σπίτια. Για να αφηγηθείς αυτόν τον δύσκολο νόστο µε ειλικρίνεια και χωρίς µελοδραµατισµούς, πρέπει να βρεις τον τρόπο, τη µορφή, που δεν είναι απλώς το ένδυµα του νοήµατος της αφήγησης αλλά συχνά το ίδιο νόηµα. Η σχέση του ήρωα µε την Ελένη, µια νέα γυναίκα που εργάζεται στο γηροκοµείο Μυτιλήνης, θα του ανοίξει νέους δρόµους για τη ζωή και την τέχνη του.

Γιατί διαλέξατε σύνθετη κινηµατογράφηση αυτού του «νοσταλγικού ταξιδιού»;

Η σπαστή αφήγηση, το µπρος πίσω στον χρόνο, το υποκειµενικό πλάνο, η συχνά ντοκιµαντερίστικη γραφή, οι θεατρικές σκηνές µέσα στο σινεµά και η νοσταλγία της κλασικής µυθοπλασίας µε την οποία ο ήρωας επαναδηµιουργεί το παρελθόν του συνθέτουν τη δοµή του φιλµ, που µε την πολυµορφία του µοιάζει περισσότερο µε σύγχρονη µουσική σύνθεση. Οι ηθοποιοί που ερµηνεύουν το «ανέφικτο ταξίδι του νόστου» σε σενάριο του σκηνοθέτη είναι οι Χρήστος Χατζηπαναγιώτης, Μαρία Ζορµπά, Δηµήτρης Καταλειφός, Λουκία Μιχαλοπούλου, Νικόλας Παπαγιάννης, Θόδωρος Κατσαδράµης, Χρήστος Στέργιογλου, Υβόννη Μαλτέζου, Μυρτώ Παράσχη, Θάνος Γραµµένος, Νέλη Καρρά, Φωκίων Σπύρογλου, Μπάµπης Αλατζάς, Δηµήτρης Καραµπέτσης. Η φωτογραφία ειναι του Γιώργου Αργυροηλιόπουλου, η µουσική του Γιώργου Παπαδάκη και τα σκηνικά – κοστούµια του Γιώργου Γεωργίου.

ΙΝFΟ

Στη µεγάλη αυλή του Ελαιοτριβείου – Μουσείου Βρανά στον Παπάδο Λέσβου και µε ελεύθερη είσοδο για το κοινό, θα πραγµατοποιηθεί το Σάββατο 4 Σεπτεµβρίου στις 20.30
η πρώτη προβολή της νέας ταινίας «Ταξίδι στη Μυτιλήνη» του Λάκη Παπαστάθη. Την επόµενη µέρα θα δώσει συναυλία η κοµπανία του «Αναγνωστηρίου» της Αγιάσου

Κάθε ταινία και βραβείο

Ολες οι ταινίες του Λάκη Παπαστάθη – τέσσερις µεγάλου µήκους και µία µικρού – έχουν βραβευτεί στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Πρόκειται για τα «Γράµµατα από την Αµερική» 1972 (µικρού µήκους), «Τον καιρό των Ελλήνων» 1981, «Θεόφιλος» 1987, «Το µόνον της ζωής του ταξείδιον» 2001 και το φετινό «Ταξίδι στη Μυτιλήνη». Είναι βασικός σκηνοθέτης από το 1976 της τηλεοπτικής σειράς ντοκιµαντέρ «Παρασκήνιο». Εχει εκδώσει λογοτεχνικά βιβλία και δοκίµια για τον κινηµατογράφο. Γράφει στις ελληνικές εφηµερίδες κριτικές και κείµενα για την τέχνη.