Κάν” το όπως οι… Ελληνες

Γλυπτά, θεατρικές µάσκες, κεραµικά αγγεία – συνολικά 120 έργα – αποκαλύπτουν την καταλυτική επίδραση του αρχαίου ελληνικού θεάτρου στον ρωµαϊκό πολιτισµό. Είναι τα εκθέµατα που φιλοξενούνται στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου στη Ραβέννα (έως 10/10) και παρουσιάζουν διαφορές και οµοιότητες µεταξύ των δύο αρχαίων πολιτισµών, δείχνοντας σε ποιο βαθµό ο κατακτηµένος είχε επιβληθεί στον κατακτητή µέσω της τέχνης. Την ίδια στιγµή στη Ρώµη, µια άλλη δεύτερη έκθεση, φανερώνει την εξίσου σηµαντική επίδραση των ελληνικών εικαστικών τεχνών στον ρωµαϊκό πολιτισµό. Ολα αυτά συνέβησαν κατά τη διάρκεια του 3ου έως τον 1ο π.Χ. αιώνα, όταν η Ελλάδα ήταν υπόδουλη στους ρωµαίους κατακτητές που επέστρεφαν στην πατρίδα τους µε µαρµάρινα αγάλµατα στις αποσκευές τους.

Στον τοµέα του θεάτρου, οι Ελληνες κρατούσαν τα σκήπτρα, γράφει στους «Νew Υork Τimes» ο Ρόντρικ Κόνγουεϊ Μόρις. Ωστόσο και οι Ρωµαίοι είχαν αναπτύξει τα δικά τους δραµατικά είδη, όπως η ατελλανή φάρσα, ιδιαίτερα δηµοφιλής τον 3ο π.Χ. αιώνα. Στην έκθεση µε τίτλο «Ηistrionica: θέατρα, µάσκες και θεάµατα στον αρχαίο κόσµο» στη Ραβέννα, ξεχωρίζουν οι γύψινες µάσκες που βρέθηκαν σε ανασκαφή µέσα σε µαγαζί της Ποµπηίας. Μελετητές και αρχαιολόγοι συµφώνησαν ότι απεικόνιζαν γνωστούς χαρακτήρες της ατελλανής φάρσας: τον καυχησιάρη Μπούκο, τον άπληστο Μάκους, τον Πάπους και άλλους. Οι ρωµαϊκές µάσκες ήταν συνήθως φτιαγµένες από ξύλο, ύφασµα και δέρµα. Σήµερα σώζονται όσες είχαν φιλοτεχνηθεί µε τερακότα και µάρµαρο (περίπου 50 εξ αυτών εκτίθενται στη Ραβέννα).

Η τραγωδία και η κωµωδία ανήκαν στο αρχαιοελληνικό δράµα, αλλά η φήµη τους έφτασε µέχρι τη Ρώµη και επηρέασαν τη θεατρική της ζωή. Κωµωδιογράφοι όπως ο Πλαύτος υιοθετούσαν ακόµη και ελληνικούς χαρακτήρες και τοπία στα έργα τους. Η τραγωδία απαιτούσε ρωµαϊκό σκηνικό και χαρακτήρες αλλά ήταν εµφανώς επηρεασµένη από την ελληνική ως προς την δοµή της. Μπορεί το θέατρο να µην αποτελούσε τον καθρέφτη των θρησκευτικών και πολιτικών πεποιθήσεων των Ρωµαίων (όπως συνέβαινε στην Ελλάδα) αλλά είχε εισβάλει για τα καλά στην καθηµερινότητα των πολιτών ως µέσο διασκέδασης. Μοτίβα από παραστάσεις κοσµούσαν τα έπιπλα, τα κτίρια, τους τοίχους των σπιτιών ακόµη και τους κήπους.

Τα πρώτα ρωµαϊκά θέατρα ήταν προσωρινές ξύλινες κατασκευές, καθώς υπήρχε ο φόβος ότι τα µόνιµα θα ήταν εύκολο να αποτελέσουν σηµείο συνάντησης στασιαζοµένων. Το πρώτο θέατρο από µάρµαρο και τούβλα στη Ρώµη κατασκευάστηκε το 55 π.Χ. από τον Ποµπήιο. Αντίθετα µε τους Ελληνες που χρησιµοποιούσαν τη φυσική κλίση του εδάφους και έχτιζαν θέατρα σε πλαγιές λόφων, οι Ρωµαίοι τα έχτιζαν σε επίπεδο έδαφος. Οι αψίδες τους δηµιουργούσαν σκοτεινά σηµεία όπου σύχναζαν οι εταίρες για να ασκήσουν το επάγγελµά τους.