Εργαλείο για την κατανόηση των κατασταλτικών μηχανισμών

Πόσο έγκυρες και αξιόπιστες μπορεί να θεωρηθούν αυτές οι πληροφορίες;

Οπως και σε άλλες περιπτώσεις φακέλων που στοιχειοθετήθηκαν από μυστικές υπηρεσίες, όσα παραθέτουν έχουν έντονο ιδεολογικό χαρακτήρα. Πολύ συχνά δε υπάρχουν παρανοήσεις και διαστρεβλώσεις οι οποίες οφείλονται όχι μόνο στο «σπασμένο τηλέφωνο» που παιζόταν μεταξύ πρακτόρων και στο γεγονός πως συχνά οι πληροφορίες τους δεν ήταν από «πρώτο χέρι», αλλά και στην αναλυτική αδυναμία των τελευταίων. Η επίπλαστη «αντικειμενικότητα» των αναφορών καταρρέει στο εν λόγω βιβλίο από τον εκτενή σχολιασμό του κάθε φακέλου από τον ίδιο τον Γκρας, καθώς και από άλλα ανθρώπους που παρακολουθούνταν, οι οποίοι δίνουν σήμερα τη δική τους εκδοχή των γεγονότων, συχνά αποδομώντας τους ισχυρισμούς των πρακτόρων.

Οι φάκελοι όμως αυτοί είναι εργαλείο για την κατανόηση των κατασταλτικών μηχανισμών ενός κομμουνιστικού καθεστώτος αλλά και ντοκουμέντο σχετικά με την «κουλτούρα» της κατασκοπείας.

Οι περιγραφές μπορεί να μην είναι ακριβείας αλλά καταδεικνύουν τις σχεδόν παθολογικές εμμονές της Στάζι με την καταγραφή και των πιο απόκρυφων λεπτομερειών της ζωής των ανθρώπων που είχε στο στόχαστρο. Αναδεικνύουν ακόμα την αδυναμία των δικτατόρων της ΓΛΔ απέναντι στη διανόηση, και τον διάχυτο φόβο τους πως το όνειρο του Γκρας για έναν δημοκρατικό σοσιαλισμό μπορούσε να μπολιάσει και άλλους και να τους «μολύνει». Αποδεικνύουν, τέλος, πως η Στάζι δεν κατέγραφε απλώς- αλλά προσπαθούσε και να επηρεάσει τις κινήσεις του γερμανού συγγραφέα και την έκβαση των συνομιλιών του.