Αγόρι, ένα επικίνδυνο είδος

Ενα παιδί- μαζικός δολοφόνος. Μια γυναίκα που ποτέ δεν ήθελε να γίνει μητέρα. Η Λάιονελ Σράιβερ γράφει για ένα δυσάρεστο θέμα: Τι γίνεται όταν δεν αγαπάς το παιδί σου; Ενα μυθιστόρημα που συζητήθηκε, μεταφράστηκε, διαβάστηκε. «Μια αντεργκράουντ φεμινιστική επιτυχία», γραμμένη με βάναυση ειλικρίνεια.

Η Λάιονελ Σράιβερ έγραψε το Πρέπει να μιλήσουμε για τον Κέβιν το 1999. Προηγουμένως είχε εκδώσει αρκετά μυθιστορήματα, όμως το όνομά της δεν είχε φτάσει στο πλατύ κοινό. Οταν τελείωσε το βιβλίο, είχε μεσολαβήσει η 11η Σεπτεμβρίου. Κανείς δεν έδειχνε να ενδιαφέρεται για ένα μυθιστόρημα με θέμα ένα παιδί μαζικό δολοφόνο. Οι απορρίψεις συσσωρεύονταν. Η Σράιβερ άφησε στην άκρη τους ατζέντηδες, που διατείνονταν ότι δεν μπορούσαν να πουλήσουν το βιβλίο της, και βρήκε μόνη της εκδότη. Τότε, συνέβη το ανέλπιστο. Το αουτσάιντερ μυθιστόρημά της πούλησε, συζητήθηκε, μεταφράστηκε, παρά όλες τις αντίθετες προβλέψεις.

Αφηγήτρια του βιβλίου είναι η Ιβα Κατσαντουριάν, μια αμερικανίδα αρμενικής καταγωγής, επιτυχημένη επιχειρηματίας και αποτυχημένη μάνα. Η Ιβα συγγράφει και εκδίδει τους ευπώλητους ταξιδιωτικούς οδηγούς ΑWAP, οι οποίοι απευθύνονται στους ανά τον κόσμο περιπετειώδεις περιηγητές.

Εχει παντρευτεί τον Φράνκλιν, έναν περήφανο για τη χώρα του αμερικανό Ρεπουμπλικάνο.

Εχουν μαζί έναν γιο, τον Κέβιν. Αργότερα έκαναν και μια κόρη, τη Σίλια.

Η μητρότητα υπήρξε για την Ιβα φρικτή εμπειρία.

Με τη γέννηση του Κέβιν χάλασε η ζωή της. Ποτέ δεν αγάπησε τον γιο της, εξομολογείται εκ των υστέρων. Δεν μπόρεσε να τον αγαπήσει. Ο Κέβιν ήταν, από τη γέννησή του, ο σταυρός της Ιβα.

Γι΄ αυτό άλλωστε αποφάσισε να κάνει δεύτερο παιδί, την άκακη και ανυπεράσπιστη Σίλια.

Οταν ο Κέβιν σκοτώνει με τη βαλλίστρα του επτά επίλεκτους συμμαθητές του, τη δημοφιλή και εργατική φιλόλογό του και έναν υπάλληλο σχολικής καντίνας, η Ιβα έρχεται αντιμέτωπη με τη ζωή της. Το μυθιστόρημα οργανώνεται ως μια σειρά από ανεπίδοτες επιστολές στον αγαπημένο σύζυγο της Ιβα, Φράνκλιν. Σε αυτές, η αφηγήτρια μιλά, με αφτιασίδωτη, ενίοτε βάναυση, ειλικρίνεια για όλα: τον γάμο, την καριέρα, την οικογένεια. Τη σχέση με τον άντρα και τα παιδιά της. Τις μικρές λεπτομέρειες που γίνονται μεγάλα γεγονότα. Η Ιβα μιλά για την απόγνωσή της χωρίς κορόνες και δραματικά ξεσπάσματα. Οι λέξεις της περιγράφουν έναν καλά κρυμμένο κόσμο: εκεί, η μητρότητα δεν είναι ονειρεμένη εμπειρία.

Εγκληματίας γεννιέσαι ή γίνεσαι;
Σ΄ αυτό το αστόλιστο χρονικό μιας οικογένειας, που κατέληξε να διαλυθεί με τον πλέον κινηματογραφικό τρόπο, τίθεται ένα ερώτημα που ποτέ δεν λαμβάνει ευθεία απάντηση: Εγκληματίας γεννιέσαι ή γίνεσαι; Το μυθιστόρημα βραβεύτηκε (βραβείο Οrange 2005: ένα βραβείο «μόνο για γυναίκες») και συζητήθηκε σε λέσχες ανάγνωσης και τηλεοπτικά κανάλια. Το θέμα των παιδιών- μαζικών δολοφόνων, όπως και το θέμα της σχολικής βίας, έχει σχολιαστεί κατ΄ επανάληψη από τη λογοτεχνία και τα ΜΜΕ. Το ιδιαίτερο βλέμμα της Σράιβερ δεν έγκειται στο ότι χάρισε πλοκή στο ανείπωτο. Η μετάφραση αποδίδει την αποφασισμένη ψυχρότητα του τόνου της αφήγησης, μαζί με την υπόγεια, αναβράζουσα θέρμη του. Το Πρέπει να μιλήσουμε για τον Κέβιν αρνείται να δείξει τον ένοχο με το δάχτυλο και να βγάλει χρησμό. Ισως γι΄ αυτό οι ανά τον κόσμο αναγνώστες του διαφωνούν για το αν ο Κέβιν είναι εκ γενετής κακός ή, απλώς, δημιούργημα της μάνας του. Οπως λέει και η συγγραφέας στο επίμετρο: «Δεν ξέρω. Εσείς να μου πείτε».