Η αυτοκτονία έμοιαζε με σωτήρια λύση

Η εξιστόρηση του Λέοπολντ οργανώνεται σε ολιγοσέλιδα κεφάλαια, τα οποία, με παλίνδρομες κινήσεις στον χρόνο και στα αισθήματα, αποτυπώνουν το ζοφερό, ασφυκτικό σύμπαν του στρατοπέδου. Τον απώτατο ανθρώπινο εξευτελισμό, την επιβολή των ενστίκτων, τον τρόπο που ο σύζυγος κλέβει το φαΐ της γυναίκας του και την αφήνει να πεθάνει της πείνας, τις διαρκείς ανταλλαγές ψωμιού ανάμεσα στους κρατουμένους, τις κλεψιές, την επιβίωση που πατά στο πτώμα του άλλου. Τον φόβο, τη δουλειά που εξοντώνει, την αυτοκτονία που μοιάζει σωτήρια λύση- αυτοκτονία που επιχειρείται με σναπς λιθάνθρακα ή αφέψημα καπνού. Η Μύλερ φτιάχνει το λεξικό του στρατοπέδου: λαστιχένιες γαλότσες, πουφοάικα, ξυλοπάπουτσα, χρυσολάχανο, παρουσιόχορτο, ισχνόψωμο. Λέξεις που αποκτούν ζοφερό βάθος και σέρνουν πίσω τους αλυσίδες συνειρμών.

Μέσα από μια σειρά περιστατικών, η Μύλερ παρουσιάζει με ανατριχιαστική ενάργεια τον άνθρωπο την ώρα που χάνει τα πάντα: αξιοπρέπεια, ελπίδα, αισθήματα. Οι ζωντανοί ορμούν να γδύσουν τους νεκρούς. Τους νεκρούς που μετρούσαν στην αρχή, ύστερα όμως χάνουν τον λογαριασμό. Το χειρότερο: η κάρτα που λαμβάνει ο αφηγητής από τη μάνα του. Μια ξερή είδηση. Το 1947 γεννήθηκε ο αδελφός του, Ρόμπερτ. Και πίσω από τη φράση, η πικρή εξήγηση που δίνει ο Λέοπολντ: Η μάνα μου γέννησε δεύτερο γιο, γιατί ξέγραψε εμένα. Ο Λέοπολντ θα επιστρέψει, θα ζήσει, θα παντρευτεί, θα χωρίσει. Ποτέ δεν θα ξεχάσει το στρατόπεδο. Θα ζήσει στη σιωπή. «Ξέρω όμως για τι πράγμα μιλάω όταν λέω πως η σιωπή που έχεις στο σβέρκο είναι κάτι πολύ διαφορετικό από τη σιωπή που έχεις στο στόμα». Το βιβλίο της Μύλερ δίνει φωνή σ΄ αυτή τη σιωπή. Οποιος μπορεί να αντέξει, την ακούει.