Εκθεση

Η χρυσή «Ιστορία» της Αρµενίας
Της Βίκυς Χαρισοπούλου

Πολύτιµα κειµήλια του αρµενικού πολιτισµού, που τρεις γενιές τώρα συλλέγει η – εικαστική – οικογένεια, εκτίθενται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισµού της Θεσσαλονίκης
Η συλλογή της οικογένειας Καλφαγιάν µετρά περίπου 100 χρόνια προσπαθειών, ταξιδιών, αγορών, δωρεών, σχεδόν µανίας – που κρατάει ήδη τρεις γενιές – για τη διάσωση, συλλογή και έκθεση των διασκορπισµένων ανά τον κόσµο κινητών µνηµείων του αρµενικού πολιτισµού. Αυτές τις «Οψεις της αρµενικής τέχνης», µιας από τις λιγότερο γνωστής και ερευνηθείσας περιόδου της αρµενικής ιστορίας (17ος – 19ος αιώνας) επιχειρούν να συνθέσουν τα µέλη της οικογένειας Καλφαγιάν από τη Θεσσαλονίκη µε την πρώτη έκθεση της συλλογής τους, που απαρτίζεται συνολικά από 200 αντικείµενα εξαιρετικής σηµασίας και σπανιότητας. Η συλλογή αποτελεί δείγµα του πλούτου του αρµενικού πολιτισµού που ήκµασε παράλληλα µε τον ελληνικό στη Μικρά Ασία, την περίοδο της οθωµανικής αυτοκρατορίας, και µέσω των αντικειµένων της καταδεικνύεται όχι µόνο η καλλιτεχνική, αλλά και η ιστορική πορεία του αρµενικού λαού και ο ρόλος του εµπορίου και των Αρµενίων της Διασποράς.

Η παρουσία της οικογένειας Καλφαγιάν στη Θεσσαλονίκη χρονολογείται στο δεύτερο µισό του δέκατου ένατου αιώνα, µε την ενεργό συµµετοχή των µελών της στα κοινωνικά, πολιτικά και πολιτιστικά δρώµενα της πόλης.

Προερχόµενη από το Ταλάς (Μουταλάσκη) της Καππαδοκίας, η οικογένεια Γαζαριάν (µετέπειτα Καλφαγιάν) εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη περίπου στα τέλη του 19ου αιώνα (1886) προκειµένου να επεκτείνει τις επιχειρήσεις της στο ευρωπαϊκό τµήµα της οθωµανικής αυτοκρατορίας. Ηταν στις αρχές του 1920 όταν η οικογένεια ίδρυσε την πρώτη αντικερί µε αντικείµενα αρµενικής τέχνης στη Θεσσαλονίκη, η οποία και λειτούργησε ώς τη γερµανική κατοχή (1941).

Η µανία του συλλέκτη επανέρχεται στη δεκαετία του 1970 από την οικογένεια του Καραµπέτ και της Ανέτ Καλφαγιάν, απογόνων µιας οικογένειας της πολυεθνικής – πολυπολιτισµικής Θεσσαλονίκης. Συνεχιστές της παράδοσης αποδεικνύονται οι Ρουπέν και Αρσέν Καλφαγιάν, αλλά και η σύζυγος του τελευταίου Βερόνικα (Κύπρια αρµενικής καταγωγής).

«Είµαι Αρµένιος, είµαι Θεσσαλονικιός, είµαι Μακεδόνας, είµαι Ευρωπαίος. Μεγάλωσα µε την έννοια της πολυπολιτισµικότητας, αλλά και το κύτταρο του Αρµένιου. Δεν θέλω και δεν χρειάζεται να αποποιηθώ τίποτα. Είµαι Ευρωπαίος, σέβοµαι, τιµώ κι αναζητώ τα επιτεύγµατα της ρίζας µου», λέει χαρακτηριστικά στα «ΝΕΑ» ο Αρσέν Καλφαγιάν, συλλέκτης και ιδιοκτήτης γκαλερί.

Η συλλογή (ξεπερνά τα 600 αντικείµενα) απαρτίζεται από εκκλησιαστικά, αλλά και κοσµικά έργα τα οποία είτε έχουν φιλοτεχνηθεί στην Αρµενία, είτε από αρµένιους καλλιτέχνες της Διασποράς, είτε από ανθρώπους άλλων πολιτισµών ως «παραγγελία» για Αρµένιους (όπως τα κινέζικης τέχνης κεραµικά). Στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισµού – µε την αµέριστη συµβολή των επιστηµόνων του οποίου πραγµατοποιείται η έκθεση – παρουσιάζεται περίπου το 1/3 των αντικειµένων της Συλλογής Καλφαγιάν. Η πλειονότητα των έργων µεταφέρθηκε από το Λονδίνο.

ΙΝFΟ

«Οψεις της αρµενικής τέχνης από τη Συλλογή Καλφαγιάν» στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισµού (Λεωφ. Στρατού 2, Θεσσαλονίκη) έως 19 Σεπτεµβρίου.

Επιρροές από το Ισλάµ

Η ΣυλλογήΚαλφαγιάν περιλαµβάνει χειρόγραφα, κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, εξαιρετικές πορσελάνες από την Κίνα, κεραµική από την Κιουτάχεια, διακοσµητικά αντικείµενα, καθώς και σπάνια εκκλησιαστικά και κοσµικά έργα που αναδεικνύουν τις αλλεπάλληλες πτυχές της αρµενικής ιστορίας. Η περίοδος της αρµενικής τέχνης, στην οποία ανήκει η πλειονότητα των αντικειµένων που θα παρουσιαστούν στην έκθεση, είναι της βυζαντινής και µεταβυζαντινής εποχή µας και είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, δεδοµένου ότι εµφανίζει έντονες επιρροές όχι µόνο της ισλαµικής τέχνης, αλλά και της εκείνης από την Ανατολή.