ΑΝΟΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΨΕΥΣΕΙΣ

Tον Σεπτέμβριο του 1968, λίγους μήνες έπειτα από τη ρωσική εισβολή στην Τσεχοσλοβακία, ο συγκλονισμένος Μίλαν Κούντερα κατορθώνει να βρεθεί στο Παρίσι όπου η γαλλική κυβέρνηση έχει διαλύσει τον απόηχο του Μάη. Το σχόλιό του για εκείνη την κομβική χρονιά, που έκρινε εντέλει τον τρόπο ζωής των κοινωνιών της Ανατολικής και της Δυτικής Ευρώπης για τις επόμενες τουλάχιστον τρεις δεκαετίες, είναι και ένα σχόλιο για τις ματαιωμένες συναντήσεις των λαών με ένα διαφορετικό πεπρωμένο. «Ο παρισινός Μάης του ΄68 υπήρξε μια απροσδόκητη έκρηξη. Η Ανοιξη της Πράγας, η ολοκλήρωση μιας μακρόχρονης διαδικασίας που είχε τις ρίζες της στο σοκ της σταλινικής Τρομοκρατίας των πρώτων χρόνων μετά το 1948.

Ο παρισινός Μάης, που ξεκίνησε από τους νέους, ήταν διαποτισμένος από επαναστατικό λυρισμό. Η Ανοιξη της Πράγας εμπνεόταν από τον μετεπαναστατικό σκεπτικισμό των ενηλίκων.

Ο παρισινός Μάης ήταν μια εύθυμη αμφισβήτηση της ευρωπαϊκής κουλτούρας, που τη θεωρούσαν πληκτική, επίσημη, αρτηριοσκληρωτική. Η Ανοιξη της Πράγας ήταν η εξύμνηση αυτής της ίδιας κουλτούρας που ασφυκτιούσε χρόνια κάτω από την ιδεολογική ηλιθιότητα, ήταν προάσπιση τόσο του χριστιανισμού όσο και της λιμπερτίνικης αθεΐας και, φυσικά, της μοντέρνας τέχνης (προσοχή: μοντέρνας, όχι μεταμοντέρνας).

Ο παρισινός Μάης επιδείκνυε τον διεθνισμό του. Η Ανοιξη της Πράγας ήθελε να ξαναδώσει σ΄ ένα μικρό έθνος την ιδιαιτερότητά του και την ανεξαρτησία του» (σελ.

144-145).

Οταν μάλισταξανασκέφτεται τη ρωσική εισβολή σαράντα χρόνια αργότερα, μετατοπίζει τη ματιά του στο υπαρξιακό ζήτημα,γράφοντας:

«Η διάψευση όλων των προσδοκιών με την καταστροφή που έπληξε τη χώρα μου (καταστροφή που οι συνέπειές της θα κρατήσουν αιώνες) δεν περιοριζόταν μόνο στα πολιτικά γεγονότα: αφορούσε τον ίδιο τον άνθρωπο, τον άνθρωπο με την αγριότητά του, αλλά και με το αισχρό άλλοθι που χρησιμοποιεί για να συγκαλύψει αυτήν την αγριότητα, τον άνθρωπο που είναι πάντοτε έτοιμος να δικαιολογήσει τη βαρβαρότητά του με το συναίσθημά του. Καταλάβαινα πως η συναισθηματική παραφορά (στην ιδιωτική αλλά και στη δημόσια ζωή) δεν έρχεται σε αντίθεση με την κτηνωδία, αλλά ενώνεται μαζί της, αποτελεί τμήμα της…» (σελ. 97).