Αμφισβήτηση και απαντήσεις

«Περισσότερο από την επανάσταση με ενδιέφερε τι συνέβαινε πριν από την επανάσταση», έλεγε ο Καπισίνσκι· «περισσότερο από το μέτωπο με ενδιέφεραν αυτά που συνέβαιναν στα μετόπισθεν· περισσότερο από τον πόλεμο με ενδιέφερε αυτό που θα επακολουθούσε». Στα ρεπορτάζ του δεν θα βρει λοιπόν κανείς πολλές ημερομηνίες ούτε ονόματα υπουργών ή παραγόντων της διεθνούς πολιτικής σκηνής, ενδεχομένως ούτε την ακριβή σειρά των γεγονότων. Αλλά αυτό γίνεται συνειδητά. Διότι τον ενδιαφέρουν εξίσου οι νοοτροπίες, οι τάσεις ή οι θεσμοί διότι αισθάνεται σαν «μεταφραστής πολιτισμών»· διότι ο κόσμος του είναι «το δάσος των πραγμάτων» και η προσέγγισή του, βιωματική. Κάτι τέτοια βέβαια (ή λ.χ. το ότι δεν χρησιμοποιούσε ποτέ μαγνητόφωνο) του κόστισαν έντονες ενστάσεις για μισές αλήθειες και υπερβολές.

Ωστόσο, στο βιβλίο του υπάρχουν κάποιες απαντήσεις. Η απόλυτη ανεξαρτησία του ανταποκριτή είναι άπιαστο ιδανικό, εξηγεί.

Ο ίδιος, λ.χ., συχνά αυτολογοκρινόταν προκειμένου να μπορέσει να παραμείνει στο πεδίο. Αλλωστε τα προσωπικά κριτήρια εμφιλοχωρούν σε κάθε επιλογή μαρτυριών, πληροφοριών, οπτικής γωνίας κ.ο.κ. Αρα; Αρα, λέει ο Καπισίνσκι, η αντικειμενικότητα είναι ζήτημα συνείδησης αυτού που γράφει.

Ακούει κανείς;