Περιοδικά

Μανόλης Αναγνωστάκης, ο αταλάντευτος
, Του Κώστα Ρεσβάνη

«Το µατς της ζωής του είχε τελειώσει – τώρα έπαιζε την παράταση» (Από το «ΥΓ» του Μ. Αναγνωστάκη)
Με ένα ολιγοσέλιδο αλλά υποδειγµατικά περιεκτικό κείµενο στη Νέα Εστία η συγγραφέας Οντέτ Βαρών – Βασάρ µάς ξεναγεί στην πολυκύµαντη και ταυτόχρονα αταλάντευη διαδροµή του σπουδαίου ποιητή και κριτικού Μανόλη Αναγνωστάκη (1925-2005). Το ταξίδι αρχίζει από την κατοχική Θεσσαλονίκη, όπου το 1944 ο φοιτητής της Ιατρικής Μανόλης Αναγνωστάκης, µαζί µε άλλους συµφοιτητές, εκδίδει το λογοτεχνικό περιοδικό «Ξεκίνηµα» και τελειώνει το 1992 µε τη συλλογή «ΥΓ», «αποκορύφωµα του µινιµαλισµού του και ύστατος χαιρετισµός».

Η Βασάρ περνάει µε επιδεξιότητα από την πολιτική δραστηριότητα στο ποιητικό και κριτικό έργο του Α., υπενθυµίζοντας τη φράση του στενού του συνεργάτη Γιώργου Ζεβελάκη: «Μιλώντας για τη ζωή του Αναγνωστάκη είναι σαν να µιλάµε για το έργο του». Αντιδογµατικός της Αριστεράς, κυνηγηµένος από την ηγεσία του ΚΚΕ και καταδικασµένος σε θάνατο, έπειτα από τη σύλληψή του το 1948, στη µεγάλη δίκη της ΕΠΟΝ, λάτρης του κινηµατογράφου και του ποδοσφαίρου, µας πρόσφερε την ποίηση που χρειαζόµασταν, καθώς σηµειώνει η Βασάρ: στοχασµό, συγκίνηση, µετρηµένο, υπαινικτικό λόγο ακόµα και όταν το θέµα ήταν σπαρακτικό και κυρίως όχι ρητορείες και µεγαλοστοµίες. Οσο για το κριτικό του έργο, φτάνει να διαβάσει κάποιος το απόσπασµα της κριτικής του για την «Αµοργό» του Νίκου Γκάτσου, που υπενθυµίζει η Οντέτ Βαρών – Βασάρ και που δηµοσιεύτηκε στο «Ξεκίνηµα» τον Απρίλιο του 1944. Η επίσηµη Αριστερά και το πνευµατικό κατεστηµένο κατακεραυνώνουν τον υπερρεαλισµό και τη νεωτερική γραφή και ο δεκαεννιάχρονος(!) Μανόλης Αναγνωστάκης θα γράψει: «Ο Γκάτσος είναι ένα πραγµατικό, ένα γνήσιο ταλέντο. […] Ο Γκάτσος µάς δείχνει πόσο γόνιµη είναι η επίδραση και η αφοµοίωση της παράδοσης σ’ έναν πραγµατικό ποιητή · µας κάνει να νιώσουµε όλη τη δροσερότητα και την οµορφιά της µοντέρνας ποίησης, που τόσο οικτρά την έχουνε παρεξηγήσει τόσοι ποιητές και κριτικοί µας. Οπως ο Ελύτης, είναι γεµάτος υγεία, οι στίχοι του είναι διάφανοι και καθαροί, λουσµένοι στο αίθριο φως, πληµµυρισµένοι από αισιοδοξία και νιάτα».

ΛΟΓΟΤΕΧΝΕΣ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Λίγοι είναι οι έλληνες συγγραφείς λογοτεχνίας που έχουν κάνει το άλµα προς την παγκόσµια αναγνωστική κοινότητα. Το περιοδικό «Διαβάζω» κάλεσε τρεις από αυτούς, την Ιωάννα Καρυστιάνη (φωτό), τον Πέτρο Μάρκαρη και τη Σώτη Τριανταφύλλου να καταγράψουν τις εµπειρίες τους από «το λογοτεχνικό ταξίδι του έργου τους στο εξωτερικό». Να επισηµάνω την άποψη του Πέτρου Μάρκαρη, ο οποίος θέλει να διορθώσει «µια παρεξήγηση ευρύτατα διαδεδοµένη», ότι δηλαδή οι ξένοι εκδότες δεν ενδιαφέρονται για την ελληνική λογοτεχνία. Σηµειώνει µεταξύ άλλων: «Οι ξένοι εκδότες ενδιαφέρονται για βιβλία και όχι για “λογοτεχνίες”. Αν ένα βιβλίο τούς αρέσει και πιστεύουν ότι θα κρατηθεί στην αγορά, το εκδίδουν και δεν τους ενδιαφέρει σε ποια λογοτεχνία ανήκει (…). Ζούµε σε µια εποχή στην οποία µετράνε κυρίως οι πωλήσεις, όπως αλλού και στο βιβλίο. Αυτό έχει ένα κακό και ένα καλό. Το κακό είναι ότι και το καλό βιβλίο πρέπει να πουλάει, αλλιώς δε βρίσκει εκδότη. Η εποχή όπου έβγαιναν καλά βιβλία µε αλτρουισµό ή από ιδεολογία, απλώς επειδή ήταν καλά, έχει περάσει και η επάνοδός της δε διαφαίνεται στον ορίζοντα. Το καλό είναι ότι αν ο εκδότης πιστεύει ότι το βιβλίο θα πουλήσει, θα το εκδώσει, αδιαφορώντας αν ο συγγραφέας του είναι Αγγλος, Ελληνας, Σύριος ή Γροιλανδός…».

διευθυνσεισ
«ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ» : Ευριπίδου 84 Αθήνα 105 53, τηλ. 210-3213.030, e-mail: neahestia@hestia.gr «ΔΙΑΒΑΖΩ» : Χ. Τρικούπη 38, Αθήνα 106 80, τηλ. 210-3388.008, e-mail: diavazo@otenet.gr