Ενας πρωτόγνωρος δρόμος

Η κατάσταση είναι ακόμη πολύ θολή. Αλλά εφόσον (από ιδιοσυγκρασία και από ιδεολογικές επιλογές) δεν μπορώ να παραδεχθώ ότι πηγαίνουμε συνειδητά ή- ακόμη χειρότερο- μοιρολατρικά προς την καταστροφή, απαντώ στο πρώτο ερώτημα ουδέτερα: βαδίζουμε έναν δρόμο καινούργιο, πρωτόγνωρο, δύσκολο, επίπονο, αλλά πάντως όχι ολέθριο. Γιατί σε όσα συμβαίνουν στο κοινωνικό επίπεδο βρίσκω σοβαρές ενδείξεις για συλλογικές αντιλήψεις που σηματοδοτούν μια θετική μεταβολή. Ανάμεσά τους θεωρώ ιδιαίτερα σημαντική την προφανή απαξίωση (ετερόκλητων) πολιτικών που εξακολουθούν να ενεργούν με παλαιοκομματικά κριτήρια και συνδικαλιστικών ηγετών που δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι τα σημερινά συμφέροντα των εργαζομένων δεν διασφαλίζονται με τις αγωνιστικές μεθόδους του παρελθόντος. Από τα άλλα ξεχωρίζω εδώ ενδεικτικά τη συνειδητοποίηση:

Οτι δεν ζούμε σε κοινωνικά στεγανά και συνεπώς τα προβλήματα του διπλανού μας (αλλά και του πιο μακρινού) είναι ή γίνονται αναγκαστικά και δικά μας. Οτι η αναζήτηση στο παρελθόν των υπευθύνων για τα χάλια του παρόντος δεν βοηθάει σε τίποτα αν λειτουργεί ως αυτοσκοπός, αν δε συνοδεύεται από εξίσου- αν όχι και περισσότεροεπίμονη αναζήτηση λύσης για το μέλλον.

Οτι η απόρριψη προτάσεων χωρίς ταυτόχρονη υποστήριξη- με επιχειρήματα- εναλλακτικών λύσεων είναι πράξη ανεύθυνη και, σε κρίσιμες στιγμές, επικίνδυνη. Οτι τίποτα δεν μας οφείλεται, ούτε γιατί είμαστε απόγονοι των αρχαίων ελλήνων ούτε γιατί αντισταθήκαμε σθεναρά το 1940 ούτε για κανέναν άλλον λόγο. Αυτά ενδέχεται να μας δημιουργούν αυξημένες υποχρεώσεις απέναντι στον εαυτό μας. Αλλά όσα προσδοκούμε από άλλους κερδίζονται- με τίμιους αγώνες-, δεν παρέχονται.

Αν έχω δίκιο σε αυτές και σε άλλες ανάλογες εκτιμήσεις μου, τότε η απάντηση στο δεύτερο ερώτημα έρχεται αυτομάτως θετική: ναι, υπάρχει ελπίδα να βγούμε από την εθνικά βαριά τραυματική δοκιμασία. Και στην έξοδο να μας διακρίνει ωριμότητα, βαθιά αυτογνωσία, ορθολογισμός. Αλλά για να έχουμε τότε την ικανοποίηση πως ό,τι θυσιάσαμε δεν πήγε χαμένο, είναι ανάγκη να ξεπεράσουμε τη συναισθηματική μιζέρια όσο γίνεται πιο γρήγορα και να κάνουμε ό,τι είναι δυνατό για να αποκαταστήσουμε όσους νιώθουν πιο σκληρά τις συνέπειες της κρίσης. Ταυτόχρονα, όμως, χρειάζεται να σχεδιάσουμε από τώρα, ουσιαστικά «από μηδενική βάση», τις δομές που θα επιτρέψουν στη χώρα να αρχίσει μια ομαλή ανοδική δημιουργική πορεία μόλις το επιτρέψουν οι συνθήκες. Από τώρα και σε κοινή, γενική προσπάθεια- για να είμαστε έτοιμοι την ώρα την καλή.

Υπάρχει ελπίδα να βγούμε από την εθνικά βαριά τραυματική δοκιμασία και στην έξοδο να μας διακρίνει ωριμότητα, βαθιά αυτογνωσία, ορθολογισμός