Μια ζωή, ψηφίδα Ιστορίας

Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΑΞΕΧΑΣΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΥ
ΚΑΙ ΑΚΑΜΑΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΤΟΥ ΛΑΪΚΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ
ΠΑΝΟΥ ΓΕΡΑΜΑΝΗ ΕΝΣΩΜΑΤΩΝΕΤΑΙ
ΜΕ ΓΛΑΦΥΡΟ ΤΡΟΠΟ ΣΤΗ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΗ
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Ο ιστορικός, πέρα από τις αρχειακές πηγές και την επιτόπια έρευνα, σχεδόν πάντα λαμβάνει υπ΄ όψιν του μαρτυρίες και βιογραφίες για να φωτίσει το πεδίο. Ετσι, λοιπόν, αν η ιστορία της μεταπολεμικής Ελλάδας συγκεντρώνει σήμερα μεγάλο ενδιαφέρον, η βιογραφία του Πάνου Γεραμάνη αποτελεί σπουδαία της ψηφίδα. Δεν είναι τυχαίο δε πως ο συγγραφέας και καθηγητής Οικονομικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης Βασίλης Καρδάσης αρχίζει από το γενικό (τις κοινωνικές συνθήκες) για να καταλήξει στο ειδικό που είναι η περίπτωση του Πάνου Γεραμάνη ως δημοσιογράφου και ερευνητή του λαϊκού πολιτισμού. Μια κοινωνία που έψαχνε τα κομμάτια της από τον Εμφύλιο, μετανάστευε στο εξωτερικό, έμπαινε στο καθεστώς της αντιπαροχής και μέσα σε εντάσεις μετέβαινε στη δικτατορία του ΄67 και στη Μεταπολίτευση και πλάι της η ζωή του Πάνου με φόντο την ιστορία του Τύπου, του λαϊκού τραγουδιού και του ποδοσφαίρου.

Ετσι μέσα από τις σελίδες αυτής της βιογραφίας παρακολουθούμε την πορεία του παιδιού από το Βασιλικό Ευβοίας, τα πρώτα βιώματα και τα γεγονότα που έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του. Για παράδειγμα, η δολοφονία του Δημοσθένη Γεραμάνη (θείου του Πάνου) το 1946 από δεξιούς παρακρατικούς στο Βασιλικό γίνεται η αφορμή για να μυηθεί ο ίδιος στις ιδέες της Αριστεράς. Με τον ίδιο τρόπο ο συγγραφέας χτίζει μια αφήγηση πάνω στις τρεις αγάπες – συνιστώσες που καθόρισαν τη δημοσιογραφική και την εν γένει πορεία του: την Αριστερά, το λαϊκό τραγούδι (στην έρευνα του οποίου επιδόθηκε με «εμμονή εντομολόγου» όπως γράφει στον πρόλογο ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης) και βέβαια το ποδόσφαιρο ως έκφραση της συλλογικής μας κουλτούρας.

Σε ένα φορτηγό
Η συναρπαστική άφιξη του Πάνου στην Αθήνα με φορτηγό που μεταφέρει κεραμίδια από το Βασιλικό, οι πρώτες του συνεργασίες με εφημερίδες, η εμπλοκή του με όλα τα ρεπορτάζ, η πρώτη του συνέντευξη σε ηλικία 18 ετών με τον Στέλιο Καζαντζίδη, η αντιδικτατορική του δράση, η Ναυσικά (η σύντροφος της ζωής του) και η μυθιστορηματική τους γνωριμία στο ΚΑΤ μετά την κηδεία του Κώστα Βάρναλη, το ανεξίτηλο στίγμα του στο ραδιόφωνο με τους «Λαϊκούς βάρδους» και τους «Ασους των γηπέδων», η στήλη του για ταβέρνες στα «ΝΕΑ», τα ταξίδια και τα βιβλία του – συνθέτουν το προφίλ ενός ακάματου ερευνητή («Google» της εποχής τον χαρακτήριζε ο Δημήτρης Βάρος λόγω των γνώσεων και του μνημονικού του) που στο πρόσωπό του τέμνεται η ανιδιοτελής στάση και η λατρεία για τη λαϊκή κουλτούρα. Πλάι στην γλαφυρή βιογραφία και στο τελευταίο του βιβλίο Η ζωή μου ένα τραγούδι μένει να προστεθεί ακόμη μία εργασία: οι απομαγνητοφωνήσεις των συνεντεύξεων των λαϊκών τραγουδιστών και δημιουργών, καθώς και των ποδοσφαιριστών που φιλοξενήθηκαν από τον Γεραμάνη στο ραδιοφωνικό στούντιο. Κάτι τέτοιο επιχειρεί ο Καρδάσης, εντάσσοντας από το 1990 στο βιβλίο μια συνέντευξη του Καζαντζίδη.