Η φρίκη, η βαρβαρότητα, η τερατωδία του πολέμου

Το μήνυμα της ανθρώπινης επιβίωσης είναι ισχυρότερο και από εκείνο της επιβίωσης της ιστορίας στα βιβλία του Ντοκτορόου. Με το Βιβλίο του Ντάνιελ, που αναφερόταν στη δίκη και εκτέλεση των Ρόζενμπεργκ, επικεντρώθηκε στις συνέπειες του δράματος πάνω στον γιο τους. Στο Ragtime ζωντάνεψε την Αμερική των αρχών του 20ού αιώνα και με τον Βilly Βathgate έδωσε τον πιο γλαφυρό Νεοϋορκέζο γκάνγκστερ. Παντού ο αφηγητής αποτελεί ένα είδος αυτόπτη μάρτυρα προσδίδοντας στην αφήγηση την αυθεντικότητα ενός σύγχρονου ιστορικού παρατηρητή. Πίσω από τις φράσεις (εδώ χωρίς στίξη) και τις σκηνές, το αμάλγαμα αληθινών και επινοημένων ηρώων και περιστατικών, συνεχίζει να υπηρετεί αυτό που ονομάστηκε «ιστοριογραφική μεταμυθοπλασία» ριζωμένη όμως στον ρεαλισμό και την ιστορία και χωρίς κανένα πεπαλαιωμένο λογοτεχνικό ιδίωμα- βασικό χαρακτηριστικό των καθ΄ ημάς ιστορικών μυθιστορημάτων. Η Στρατιά χάρισε στον Ε. Λ. Ντοκτορόου σημαντικά βραβεία. Πέρα από το είναι ένα σημαντικό μυθιστόρημα της εθνικής αμερικανικής παράδοσης αποτελεί ένα εργαλείο διερμηνείας κάθε επιθετικής παρέμβασης στον σύγχρονο κόσμο όπου, με το πρόσχημα της προάσπισης των ελευθεριών και της απελευθέρωσης των καταπιεσμένων, αναδύεται η φρίκη, η βαρβαρότητα, η απανθρωπιά και η τερατωδία κάθε είδους πολέμου, κάθε τύπου στρατιάς. Πάνω απ΄ όλα όμως αποτελεί μια λογοτεχνική κατάθεση που θα αποζημιώσει τον αφυπνισμένο αναγνώστη.