Τηλεόραση

Κατανάλωση του αποτρόπαιου
, Της Πόπης Διαμαντάκου
diaman@dolnet.gr

Γινόμαστε θεατές μιας ψυχαγωγικής βίας, η οποία όχι μόνο καταργεί τα ανθρώπινα συναισθήματα, αλλά μετατρέπεται από την πολιτική σε πεδίο για λαϊκίστικες πιρουέτες
Περίσσεψαν οι τρομολαγνικές κορόνες στα τηλεθεάματα της εβδομάδας. Μια βόμβα στα χέρια ενός 15χρονου κόστισε τη ζωή εκείνου και την όραση της αδελφής του. Σε γειτονιά των Αθηνών. Στην ίδια περιοχή δύο άγριες δολοφονίες για λίγα ευρώ συμπλήρωναν την εικόνα του παραλογισμού μιας βίας, που εύκολα γίνεται στις μιντιακές κοινωνίες μας το ιδανικό φόντο για κορόνες πολιτικάντικου λαϊκισμού.

«Δεν πάει άλλο με την εγκληματικότητα», έγινε το μότο μιας πρωινής ενημερωτικής εκπομπής (Γιώργος Αυτιάς) την περασμένη Τετάρτη, όπως η φράση «Φέρτε πίσω τα κλεμμένα» έχει γίνει το μότο μιας παρόμοιας εκπομπής σε άλλο κανάλι (Γιώργος Παπαδάκης). Εκφράσεις που κρατούν ερεθισμένο το λαϊκό αίσθημα της αδυναμίας, του φόβου και της οργής, καθώς η λύση των προβλημάτων δεν μπορεί να συμβεί στο τηλεοπτικό «εδώ και τώρα». Την ίδια ώρα το ένα μετά το άλλο ρεπορτάζ παρουσιάζουν περιπτώσεις ληστειών ανά την επικράτεια.

Δεν είναι η πρώτη φορά. Εδώ και χρόνια το φαινόμενο της αύξησης της εγκληματικότητας, απόρροια πολλών παραμέτρων στις σύγχρονες κοινωνίες και όχι μόνο στην ελληνική, αποτελεί προσφιλές θέαμα τρομολαγνείας. Με τον φόβο και την αγανάκτηση να κατευθύνεται κάθε φορά προς συγκεκριμένες κατηγορίες, κυρίως μεταναστών.

Και το χειρότερο είναι ότι ακριβώς αυτό το κλίμα του κοινωνικού ερεθισμού που διαμορφώνει η τηλεόραση, σπεύδει να αξιοποιήσει ο πολιτικός λαϊκισμός, ο οποίος επιτείνει τον τρόμο, καθώς μετατρέπει τον ρόλο της Αστυνομίας σε πεδίο άσκησης πολιτικής.

Εξού και έχουν τηλεοπτική ταχύτητα οι τιμωρίες για υπερβάσεις αστυνομικού καθήκοντος από κυβερνητική πλευρά, ενώ θεωρείται θεμιτή αντιπολίτευση η καταγγελία της ανικανότητας της Αστυνομίας και του υπουργού στην αντιμετώπιση των προβλημάτων βίας.

Όλο αυτό είναι ένα επαναλαμβανόμενο τελετουργικό ενός κλειστοφοβικού συστήματος πολιτικής και κοινωνίας, που δίνει υλικό σε τηλεοπερέτες πολιτικής κόντρας αφήνοντας το πραγματικό πρόβλημα ανέγγιχτο και τα τρομολαγνικά τηλεθεάματα να διαχειρίζονται, για ίδιον όφελος, το αίσθημα ανασφάλειας του κόσμου.

Μόνο που η βία στις κοινωνίες μας της «ειρήνης» και της «προόδου», έχει λιγότερη σχέση με ξέσπασμα οργής των αδικημένων και περισσότερη με μια αυξανόμενη απουσία συναισθημάτων μπροστά σε σκληρές, αποτρόπαιες καταστάσεις. Μας αφήνει άναυδους η αποκτήνωση του κόσμου μας.

Ωστόσο, παραμένει επιχείρημα του συντηρητικού λόγου, ότι για τη βία φταίει η αυξανόμενη φτώχεια. Στοχοποιούνται έτσι για ακόμη μια φορά οι πιο ευάλωτες, οι πλέον απροστάτευτες κατηγορίες. Μόνο που καταλήγουν αυτές τα τραγικά θύματα της «νέας» βίας, που αν έχει ένα στοιχείο ευανάγνωστο είναι η απουσία του σεβασμού για την ανθρώπινη ζωή. Είναι αυτά τα ίδια περιβάλλοντα των ευάλωτων κοινωνικών κατηγοριών απ΄ όπου αλιεύει τα θέματά της η τηλεόραση της άκριτης ευσυγκινησίας, αυτά χρησιμοποιεί και σε αυτά απευθύνεται για να τα καθηλώσει μετατρέποντας τα δράματα της ζωής του σε καταναλωτικά θεάματα και τους δυστυχείς, σε απλούς τηλεοπτικούς ρόλους.

Γι΄ αυτό και έχουν εθιστεί οι μιντιακές κοινωνίες στην κατανάλωση του αποτρόπαιου, στην ηδονοθηρική «δημοσιογραφία», που μετέτρεψε άγρια εγκλήματα σε τηλεοπερέτες, από την υπόθεση Σορίν Ματέι, μέχρι τη δολοφονία Σεργιανόπουλου.

Κάθε φορά βρισκόμαστε και πιο κοντά στην αγριότητα.


Ο χορός της βουλευτίνας

Κουνήθηκε ρυθμικά, με το εντυπωσιακό φουστάνι να προσθέτει στην κίνηση αέρα και ρυθμό, έκανε δυο τρεις φούρλες συγκρατημένες και κατέληξε στην αγκαλιά του καβαλιέρου της σε ένα εντυπωσιακό φινάλε. Αυτή ήταν όλη κι όλη η «αντισυμβατική» εμφάνιση μιας βουλευτίνας σε χορευτικό ριάλιτι. Για λόγους φιλανθρωπικούς. Αυτό ήταν το άλλοθι του σόου «Dancing with the Stars».

Δεν ήταν η πρώτη φορά που είδαμε πολιτικό να χορεύει. Τα πασχαλιάτικα ρεπορτάζ από τα στρατόπεδα έχουν προσφέρει αλήστου μνήμης φιγούρες λεβεντοτσάμικου, άλλοτε της εθνικοφροσύνης και άλλοτε της δημοκρατικής αδελφοσύνης . Πάντως κάθε φορά οι φούρλες των πολιτικών είχαν τα ανάλογα μηνύματα.

Εν προκειμένω οι φούρλες της Φωτεινής Πιπιλή στο χορευτικό ριάλιτι του ΑΝΤ1 δεν είχαν βαθιά εθνικά μηνύματα, ας αφήσουμε και τα φιλανθρωπικά, που γίνονται εύκολο άλλοθι για απροκάλυπτο κυνήγι τηλεθέασης, συμπλήρωνε όμως την εικόνα μιας πολιτικού που έχει την άνεση της δημοσιότητας.

Ασχέτως με το αν συμφωνεί πολιτικά κανείς μαζί της ή αν προτιμά περισσότερα έργα από δημόσιες εμφανίσεις που προσθέτουν λάμψη και χαριτωμενιά στο ίματζ μιας πολιτικού, δύσκολα θα διαφωνήσει ότι πρόκειται για μια πολύ σύγχρονη και πολύ διαδεδομένη μέθοδο προβολής. Είναι μια ευκαιρία για μια «νομιμοποιημένη» ηδονοβλεπτική ματιά του φιλοθεάμονος σε μια προσωπική στιγμή του πολιτικού, γιατί αυτό ακριβώς είναι ο χορός.

Τα υπόλοιπα είναι ακραίος συντηρητισμός και πουριτανολαγνεία.


Εναλλακτικά «σφαχτάρια»

Πρόκειται για νεαρές- ή και κάπως πιο σιτεμένες- κυρίες που παίρνουν μέρος σε ένα παράδοξο ριάλιτι το «Τough love» (προβάλλεται από το κανάλι FΟΧ της Νova) με σκοπό να μάθουν (!) να «τυλίγουν» έναν άνδρα.

Μια απίστευτη βιοτεχνία παραγωγής «κυριών με σκοπό τον γάμο», όπου καταφεύγουν κατά προτίμηση υστερικές, μποτοξαρισμένες και απελπισμένες πρώην ωραίες γυναίκες με κραυγαλέα εμφάνιση και διάφορες «προβληματικές» ανύπαντρες. Συμβιώνουν, μαλλιοτραβιούνται εξομολογούμενες τους προσωπικούς καημούς τους, ενώ τους κανονίζει η παραγωγή ραντεβού με κυρίους, στα οποία πρέπει να επιδείξουν ό,τι καλύτερο έμαθαν ειδάλλως μένουν μπουκάλα, γεγονός που θεωρείται μεγάλη ντροπή. Δεν έχει όρια η εμπορική εκμετάλλευση της γυναικείας θυματοποίησης.


Πασχαλινή παράδοση

Ούτε το «Ω! γλυκύ μου Έαρ», ούτε ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ του Τζεφιρέλι, ούτε καν ο Πέτρος Γαϊτάνος, είναι η πασχαλινή παράδοση του τόπου.

Όχι. Αυτό είναι μόνο η εικόνα του κ. Τσιρώνη ωρυόμενου εν μέσω σφαχταριών της Βαρβακείου Αγοράς. Αυτήν τη φορά, τον είδαμε στην εκπομπή των Αρβανίτη- Μπιζόγλη πλαισιωμένο από τα αμνοερίφια να ουρλιάζει για το άδικο των διαρκών υγειονομικών ελέγχων. Αν κάποιος δεν γνωρίζει τη γλώσσα και βλέπει κάθε χρόνο το σόου, είναι εύκολο να νομίσει ότι πρόκειται για ένα τελετουργικό πασχαλινού θρήνου.