Σκοτώστε τους πατεράδες, σκαλίστε τις στάχτες

«Σκάσε ρε Πικάσο!», «Κάτω τα ξερά σου ρε Βαν Γκογκ, μη σου κόψω και τ΄ άλλο αφτί!». Είναι ο Τάσος Παυλόπουλος σε ένα αποκαλυπτικό εξομολογητικό κείμενο όπου εξηγεί γιατί και πώς «σκοτώνει» τους πατεράδες του, τους «Μεγάλους Δασκάλους», για να προχωρήσει στον δικό του δρόμο. Αφορμή η έκθεσή του (Γκαλερί Κalfayan, 23/3-8/5/2010) μετά τον θάνατο του αγαπημένου του πατέρα και τη δική του κατάθλιψη· μια έκθεση εμπρηστική, που κατά το συνήθειό του έχει και μια εκδοτική διάσταση: τα Ραπτομηχανικά , το δέκατο βιβλίο του με κείμενα του Ίκαρου Μπαμπασάκη και δικά του για τα έργα του σε χαρτί, και το επίμαχο φυλλάδιο με το κείμενό του Βye Βye Μatisse και τα έργα του σε μουσαμά. Στην ευήλια αίθουσα της οδού Χάρητος, το μήνυμα του 55χρονου σήμερα ζωγράφου δεν αφήνει περιθώρια για αμφιβολίες: η Τζοκόντα παρουσιάζεται ως «Soprano» με ένα ψεύτικο πράσινο χαμόγελο που αποκαλύπτει μια τεράστια οδοντοστοιχία, ο Βαν Γκογκ κρατάει το αφτί του και ένα μαχαίρι αλλά εμφανίζεται σε τρεις ακόμα εκδοχές, ο Γκογκέν γίνεται αντικείμενο παρατήρησης από τις Ταϊτινές καλλονές του, ο γυμνός «Χορός» του Ματίς διασκευάζεται σε γκροτέσκο χορό μασκοφόρων, κλόουν και μεταμφιεσμένων, η Φρίντα Κάλο με τις μαϊμούδες της δανείζει τη στάση της σε ένα τρίο θλιβερών πιθηκόμορφων διανοουμένων, η «Ταφή του κόμη Οργκάθ» του Γκρέκο αναπαράγεται απογυμνωμένη από οποιαδήποτε μεταφυσική διάσταση, ο Πικάσο μάς κοιτάζει με βλέμμα που υπνωτίζει, και στο φόντο πίσω του διαβάζουμε «Η ζωγραφική είναι πιο δυνατή από μένα, με κάνει να κάνω ό,τι θέλει»…

Μαζί με τον πανταχού παρόντα Ντισάν, όλοιαυτοί οι καλλιτέχνες είναι οι Ήρωες του Παυλόπουλου, που τους αισθάνεται να τον παρακολουθούν και να τον μετράνε. Τι κάνει λοιπόν; Παλιότερα ίσως να καμωνόταν τον άνετο και προσπαθούσε, γράφει, να μην τους παίρνει στα σοβαρά· αλλά ήταν μάταιο. Τώρα είναι υποψιασμένος και φοβάται μη συντριβεί στην αναμέτρηση. Προσπαθεί λοιπόν να γλιτώσει χωρίς να καταλήξει «στο τρελάδικο», διότι θέλει να συνεχίσει τον δρόμο του. Έτσι, βάζει «παρωπίδες και ωτασπίδες» για να μην τον χειραγωγούν, και υψώνοντας το ανάστημά του αποφασίζει «να τους σβήσω τα φώτα ώστε να μη με παίρνουν μάτι». Μάλιστα για να αυτονομηθεί ακόμα περισσότερο, τους «βγάζω τα μάτια!»- κάτι που και οι ίδιοι είχαν κάνει στους δασκάλους τους. Αυτή είναι η ανταρσία του. Χωρίς να τους αποκαθηλώνει, χωρίς να τους απομυθοποιεί, τούς εμποδίζει να τον επηρεάζουν. Λειτουργεί όπως το λέει σε έναν πίνακά του, με πνεύμα παρτιζάνου, αναλαμβάνοντας το ρίσκο να καεί. Διότι «δεν γίνεται να επιδιώκεις να κάνεις τέχνη, χωρίς τουλάχιστον να τσουρουφλιστείς».

Οι πατεράδες, οι «δάσκαλοι», είναι δεκανίκι για τους άμουσους καλλιτέχνες, αλλά βάρος για τους ανήσυχους. Το ίδιο ισχύει και για τους λογοτέχνες.

«Είναι καλό να νομίζεις ότι είσαι ένας νέος Θερβάντες, για τί έτσι θα προσπαθείς να ξεπεράσεις τον γαμημένο τον Θερβάντες», μού έλεγε πρόπερσι ο 48χρονος Ισπανός Χαβιέρ Θέρκας ( Οι στρατιώτες της Σαλαμίνας κ.ά.). «Όμως, από την άλλη, πρέπει να έχεις συνείδηση ότι δεν πρόκειται ποτέ να φτάσεις τον δημιουργό του Δον Κιχότε. Ο συγγραφέας πρέπει δηλαδή να είναι ένα μείγμα φιλοδοξίας και ταπεινότητας». Αλλά και ο 60χρονος Αργεντινός Σέσαρ Άιρα ( Βαράμο,Νύχτες στο Φλόρες κ.ά.) αυτοσαρκαζόταν στο ίδιο μήκος κύματος πριν από δύο μήνες: «Είμαστε τυχεροί που έχουμε τον Μπόρχες, διότι έβαλε τον πήχυ ψηλά. Τέτοιοι συγγραφείς εμφανίζονται κάθε 100-200 χρόνια. Οπότε η γενιά μου έχει… άπλετο χρόνο μπροστά της, αλλά κι εγώ ξέρω ότι δεν με παίρνει να γράψω κάτι πολύ κακό». Ο Παυλόπουλος στο Βye Βye Μatisse περιγράφει πιο ρητά αυτήν τη διαδικασία της αναγκαίας πατροκτονίας. Όμως προσοχή: δεν κυνηγάει τις εύκολες νίκες. Γι΄ αυτό τα έργα του παραμένουν σε διάλογο- έστω αιρετικό- με τους «Μεγάλους» και επιβεβαιώνουν έτσι ότι, παρά την ηλικία του, την αναγνώριση, τις επιτυχίες και την εμπειρία του, έχει ψυχή εφηβική και παραμένει αβόλευτος και ανικανοποίητος. Άρα ζωντανός. Άρα ενοχλητικός για ό,τι κατεστημένο. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι αντίθετα από το στερεότυπο της αλογόμυγας- του οίστρου που κεντρίζει τον δημιουργό- εκείνος βλέπει τον καλλιτέχνη (και τον εαυτό του, σε ένα τελάρο) σαν μέλισσα: να γλυκαίνει και να τσιμπάει-πονάει ταυτόχρονα.