Από τον Λίβανο έως την Κρήτη και την Κούβα

Ο συγγραφέας παρουσιάζει ακόμη δύο περιπτώσεις ανθρωπιστικής επέμβασης του 19ου αιώνα: την επέμβαση των πέντε μεγάλων δυνάμεων με πρωτοστάτη τη Γαλλία στον Λίβανο (1860-61) και τη διπλωματική επέμβαση των 5 μεγάλων δυνάμεων και στρατιωτική επέμβαση της Ρωσίας (1877-78) ως αντίδραση στις ακρότητες κατά των Βουλγάρων το 1876. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις υπήρχαν, αναμφίβολα, και εθνικά συμφέροντα. Ωστόσο, οι ίδιες ωμότητες και η τεράστια πίεση που άσκησε η κοινή γνώμη ήταν που κατέστησαν αδύνατη την απραξία εκ μέρους των μεγάλων δυνάμεων: η γαλλική κοινή γνώμη στην περίπτωση του Λιβάνου, ενώ στην περίπτωση των Βουλγάρων, η βρετανική κοινή γνώμη με πρωτοστάτη τον «συνταξιούχο» τότε Γλάδστωνα (εναντίον του πρωθυπουργού Ντισραέλι) και η ρωσι κή κοινή γνώμη, με πρωτοστάτες πανσλαβιστές, όπως ο Ντοστογιέφσκι και ο πρέσβης Ιγνάτιεφ. Ο συγγραφέας δεν καλύπτει δύο άλλες περιπτώσεις που θεωρούνται από τους ειδικούς ανθρωπιστικές επεμβάσεις (αν και όχι ένοπλες) των μεγάλων δυνάμεων: στην Κρήτη το 1866-68 και πάλι στην Κρήτη το 1897.

Ο Αλέξης Ηρακλείδης είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.