Συνέντευξη

«Το Σινεμά είναι σαν τους Έλληνες θεούς»
Αποστολή: Δημήτρης Δανίκας

Κοίτα σύμπτωση. Οι θεοκοντοπίθαροι και θεοδιάσημοι Μάρτιν Σκορσέζε και Ρομάν Πολάνσκι, στα γεράματα, συνωμοτούν εναντίον ΗΠΑ!

Θα δείτε προσεχώς εν Ελλάδι και θα με θυμηθείτε. Άλλωστε, από Πέμπτη 25 Φεβρουαρίου, το «Νησί των καταραμένων» του Μάρτιν και εν Ελλάδι. Προς το παρόν, είδαμε εμείς. Οι προνομιούχοι. Οι χρονογράφοι των δύο μεγάλων γεγονότων της φετινής Μπερλινάλε. Πρώτα- χρονικά- η ταινία του έγκλειστου Ρομάν Πολάνσκι «Ghost Writer» και 24 ώρες μετά το «Shutter Ιsland».

Η πρώτη εντελώς πολιτική σας ταινία…
Το ανακάλυψα στην πορεία. Καθώς την προετοίμαζα και πολύ περισσότερο όταν τη γύριζα. Είναι Κυριακή 14 Φεβρουαρίου, δώδεκα το μεσημέρι στο Superior Regent της ανατολικής πλευράς του Βερολίνου. Room 407. Σημασία στις λεπτομέρειες. Γιατί πολλοί γράφουν Εxclusive Ιnterview (αποκλειστική συνέντευξη), ελάχιστοι οι τυχεροί. Αυτή τη φορά, μόνο η αφεντιά μου κουβέντιασε με τον ζωντανό θρύλο. «Ξέρεις κάτι» μου εκμυστηρεύτηκε ο Μαρκ Ράφαλο, ο δεύτερος- μετά τον Λεονάρντο Ντι Κάπριο- πρωταγωνιστής της ταινίας. «Όταν με πήρε ο ατζέντης μου να μου προτείνει τον ρόλο μου είπε «έχεις διορία μόλις είκοσι λεπτά. Υπάρχουν δεκάδες διάσημοι στην ουρά. Όλοι, μα όλοι στο Χόλιγουντ θέλουν να παίξουν σε ταινία του Σκορσέζε». Για να καταλάβετε δηλαδή.

Δεν είχατε διαβάσει ακόμα το μυθιστόρημα του Ντένις Λεχέιν; (Το «Σκοτεινό ποτάμι» του Κλιντ Ίστγουντ βασίζεται επίσης σε δικό του βιβλίο.)

Όχι. Μόνο το σενάριο της Leate Κalogridis (Λέτα Καλογρίδη, η οποία εκτός των άλλων έχει υπογράψει και το σενάριο του «Μεγαλέξαντρου» του Όλιβερ Στόουν).

Τρίτη φορά επαφή με πνεύματα ελληνικής καταγωγής…

(Τα μάτια του περιστρέφονται με ταχύτητα διαστημική) Εννοείς πρώτο τον Αγγελόπουλο.

Με δεύτερο τον Βούλγαρη…
Έχεις δίκιο. Ξέχασες όμως τον Ηλία Καζάν.

Θυμίζω. Ο Σκορσέζε ήταν πρόεδρος της κριτικής επιτροπής του Φεστιβάλ των Καννών όταν ο Τεό κέρδισε τον πρώτο του Χρυσό Φοίνικα («Μια αιωνιότητα και μια μέρα»). Και η Μπάρμπαρα Ντα Φίνα, η σύζυγός του ήταν που βοήθησε τον Βούλγαρη για τις «Νύφες».

«Ξέρεις», μου λέει με ταχύτητα συρραπτικής μηχανής, «ακόμα τώρα διαβάζω Ευριπίδη και Σοφοκλή. Ακόμα με εντυπωσιάζει η “Αντιγόνη”. Οι πρώτοι σεναριογράφοι. Μάλιστα είχα αγοράσει “Ιλιάδα” και “Οδύσσεια” για μικρά παιδιά. Θα σου φέρω ένα παράδειγμα. Τα παιδιά μου απορούσαν που η θεά βουτάει τον Αχιλλέα από τη φτέρνα στα νερά και τον κάνει ημίθεο. Μα φυσικά, για να μην τον κάνει εντελώς άτρωτο. Η αχίλλειος πτέρνα. Μεγάλοι κολπατζήδες οι Έλληνες θεοί. Τους αρέσει να μας κοροϊδεύουν. Εντάξει, σε κάνουμε σπουδαίο, αλλά σε κρατάμε από τα balls. Εμείς οι θεοί. Εσύ ο ημίθεος.Έτσι και το Σινεμά (γέλια).

Το «Νησί των καταραμένων» αναφέρεται στη δεκαετία του ΄50, αλλά πλαγίως είναι ένα καταλυτικό σχόλιο και για το σήμερα…

Έτσι ακριβώς. Όλη αυτή η παράνοια. Από την εποχή του Μακαρθισμού μέχρι τις μέρες μας. Την έζησα. Με στοίχειωσε. Παντού ανακάλυπταν συνωμοσίες κομμουνιστών. Φόβος και τρόμος σε όλη την Αμερική. Ήμουν πιτσιρικάς. Μαζί με τον Μακαρθισμό και το “κυνήγι μαγισσών” ήταν και το σινεμά. Έτρεχα στις αίθουσες να φύγω, να ταξιδέψω, να χαθώ. Δεν με ένοιαζαν τα είδη. Τρόμος, θρίλερ, περιπέτειες, ρομάντζα. Κανένα ρόλο δεν έπαιζαν τότε. Έβλεπα τα πάντα. Αυτές τις μνήμες μεταφέρω στην ταινία. Ο γερμανικός εξπρεσιονισμός της Βαϊμάρης μαζί με τον «Καλιγκάρι» επηρεάζουν το film noir του ΄40 και του ΄50. Ας πούμε η «Λάουρα» του Ότο Πρέμιγκερ. Σε αυτή την ταινία, η ερμηνεία του Ντάνα Άντριους είναι εντελώς «σωματική». Αυτό τον κώδικα χρησιμοποίησα ως πιλότο στην καθοδήγηση του Λεονάρντο Ντι Κάπριο.

Από παλιά πίστευα στο ταλέντο του Ντι Κάπριο. Από το «Βasketball Diaries»…

Πολύ σωστά. Αφιερώνεται στον ρόλο του και τα δίνει όλα. Σπουδαίος ηθοποιός.

(Μία ώρα αργότερα ο Ντι Κάπριο, όταν τον ρώτησα για τη συνεργασία του με τον Σκορσέζε που μοιάζει σαν συνέχεια με εκείνη του Ντε Νίρο, ταράχτηκε. «Μα αυτοί ήταν οι ήρωές μου». Σαν να έλεγε, εγώ μπροστά στο Ντε Νίρο είμαι nothing.) Συνεχώς αναφέρεστε στο σινεμά…
Δεν το χορταίνω. Βλέπω ακατάπαυστα ταινίες. Για παράδειγμα το «Κiss me Deadly» του Όλντριτς. Και αυτό, ένα noir από εκείνη την εφιαλτική περίοδο, εξακολουθεί να είναι μοντέρνο. Δεκάδες ταινίες εκείνης της περιόδου επηρέασαν τη σκηνοθεσία μου στο «Νησί» (μου κατεβάζει μια λίστα από τίτλους που είναι αδύνατον να τους μεταφέρω γιατί θα αισθανθεί μειονεκτικά ο σημερινός θεατής). Σήμερα το σινεμά είναι εκεί (και δείχνει χαμηλά). Τότε ήταν εδώ (φυσικά ψηλά).

Κάνουν ταινίες για μικρά παιδιά;
Και τότε μικρά παιδιά έτρεχαν στο σινεμά. Εννοείς κάνουν ταινίες για μεγάλους με νηπιακά μυαλά.

Ο Σκορσέζε πάντως κάνει.
Μην το λες. Ποτέ δεν ξέρεις. Παρεμπιπτόντως, μπορεί να κάνω ταινία με ήρωα έναν πιτσιρικά α

«Μπορεί η επόμενη ταινία μου να γίνει σε 3D. Ο θεατής θέλει να βουτήξει μέσα στον χώρο.
Να ταξιδέψει»

πό βιβλίο για μικρά παιδιά.

Όπου ένας Παριζιάνος δεκάχρονος στις αρχές του ΄30 κάνει παρέα με ένα μεγάλο. Αυτός ο μεγάλος είναι ο Ζορζ Μελιές, ο εφευρέτης του σινεμά.

Και το 3D;
Μπορεί η ταινία αυτή να γίνει σε 3D.

Μα η τεχνολογία στο σινεμά είναι καθοριστική. Ήχος, χρώμα, wide screen, 3D. Από παλιά υπήρχε αυτή η τρισδιάστατη εμπειρία. Ο θεατής θέλει να βουτήξει μέσα στον χώρο. Να ταξιδέψει.

Φαντάζεστε οι Κόεν να κάνουν τρισδιάστατη ταινία;

Γιατί όχι! Τώρα το περιφρονούν. Αργότερα μπορεί να αναγκαστούν.

Και το «Αvatar»;
Α, δεν το έχω δει. Δεν είναι δικαιολογία. Αλήθεια το λέω.

Και τα Όσκαρ;
(Κάπως θυμωμένα) Ε λοιπόν πίστευα πως θα το έπαιρνα με τις «Συμμορίες της Νέας Υόρκης». Με αιφνιδίασαν όταν το κέρδισα με τον «Πληροφοριοδότη» (Τhe Departed).

Φεύγοντας ο Γερμανός ταξιτζής άκουσε την ξενική προφορά μου και με ρώτησε από πού είμαι. «Έλληνας», του λέω. «Υou are broke» (είστε άφραγκοι) απαντάει και χαζογελάει. Τσαντίστηκα. Σκέφτηκα να τον ταπώσω. «Εμείς με τους θεούς, εσείς με τους Αμερικανούς χορηγούς». Άσε καλύτερα. Του Αγίου Βαλεντίνου σήμερα!


«Δεν άντεχα άλλο με αυτόν τον διάβολο, τον Μπλερ»

Αντιαμερικανισμός εις διπλούν. Και με τον εγκλεισμό του Ρόμαν Πολάνσκι (μη φαντάζεστε τίποτα τρομερό, στο ελβετικό σαλέ του σκοτώνει τον καιρό του). Και με την ταινία του «Ghost Writer». Και μη νομίζετε πως όλα αυτά προέρχονται από το δικό μου το αγύριστο, αριστερό, κεφάλι. Εκεί ο αντιαμερικανισμός. Στην οθόνη και στις δύο συνομιλίες που είχα. Πρώτα με τον πράκτορα 007 Πιρς Μπρόσναν. Ο Τόνι Μπλερ της ταινίας. Ύστερα με τον Άγγλο συγγραφέα και δημοσιογράφο Ρόμπερτ Χάρις.

Τον ψηφίσατε; (Έτσι, με αυτή την πρόκληση, η πρώτη ερώτηση στον Πιρς Μπρόσναν.)

Ποιον; Τον Μπλερ; Μα ήμουν Ιρλανδός πολίτης.

Sorry.
Καταλαβαίνω. Για εσάς όλοι εμείς, Ιρλανδοί, Σκωτσέζοι, Ουαλοί, είμαστε Άγγλοι. Εγώ όμως απέκτησα την αμερικανική υπηκοότητα. Για δύο λόγους. Πρώτα, γιατί δεν άντεχα άλλο με αυτό τον διάβολο, τον Τόνι Μπλερ. Έπειτα, γιατί ήθελα να ψηφίσω στις ΗΠΑ μπας και βοηθήσω να απαλλαγεί ο κόσμος από τον χειρότερο, τον Τζορτζ Μπους. Της δεύτερης θητείας.

Έτσι κι αλλιώς, ο ρόλος σας στην ταινία παραπέμπει στον Μπλερ…

Αυτό έλεγα κι εγώ στον Ρομάν. Εκείνος διαφωνούσε. Όχι, δεν είναι ο Τόνι Μπλερ. Εγώ επέμεινα. Από κάπου έπρεπε να κρατηθώ, σε κάποιον Άγγλο πολιτικό να μοιάζω. Τέλος πάντων. Και ο Πολάνσκι;
Όλα αυτά που συμβαίνουν με τον Ρομάν είναι απλώς bullshit (σκατά). Αν νομίζετε πως με ενδιαφέρει η πολιτική, κάνετε λάθος. Ο πόλεμος, η εξαθλίωση και η μόλυνση με έχουν κάνει έξαλλο. Τέλος πάντων. Η συνεργασία μου με τον Πολάνσκι, θείο δώρο. Η ερωτική του σχέση με τον φακό είναι ανεπανάληπτη. Απόλυτος κυρίαρχος κάθε στιγμής. Από το βεστιάριο μέχρι τον φωτισμό. Τα πάντα. Μοναδικός. Πρώ τη φορά στα γυρίσματα τέτοιος ηλεκτρισμός. Ένταση μέχρι το τελευταίο λεπτό. Τα πάντα από τους πάντες στο μάξιμουμ. Μαζί του ήταν σαν βάπτισμα του πυρός. Και είναι εβδομήντα επτά χρονών. Εμείς τα όργανα, εκείνος ο μαέστρος.

Ο κόσμος σας βλέπει σαν Τζέιμς Μποντ.

Είμαι ευγνώμων για τη ζωή που έχω ζήσει. Κάποτε ήταν το σώμα και οι μύες. Τώρα αυτό που μετράει είναι η ερμηνεία. Ακόμα και με το «Μama
mia»;

Γιατί; Λίγο μου έπεσε; Είχα τη Μέριλ Στριπ σαν ασυλία.

Ωστόσο, το ανθρώπινο γεγονός της ταινίας είναι ο συγγραφέας και σεναριογράφος του «Ghost» ο Ρόμπερτ Χάρις. Πρώτα δημοσιογράφος και αρθρογράφος («Οbsrever» και «Sunday Τimes»), ύστερα συγγραφέας.

Οι ομοιότητες του Τόνι Μπλερ με τον ήρωα της ταινίας (τον υποδύεται ο Πιρς Μπρόσναν);

Είχα παρακολουθήσει από κοντά την προεκλογική εκστρατεία του. Δύο τα πλεονεκτήματά του, όπως και του ήρωα του βιβλίου. Είναι και δικηγόρος και ηθοποιός.

Ο Μπλερ ηθοποιός;
Μα φυσικά. Η μία ιδιότητα βοηθάει και σπρώχνει την άλλη. Ως δικηγόρος, παρουσίαζε τα πολιτικά δρώμενα όπως στο δικαστήριο. Ας πούμε, αποστασιοποιημένα. Ως ηθοποιός, είχε μάθει να υποκρίνεται, να χειραγωγεί και να γοητεύει τα πλήθη. Α deadly combination (θανάσιμος συνδυασμός). Έτσι στη θητεία του, θα έλεγα από παλιά με τη Θάτσερ, η Αγγλία έγινε η σκιά των ΗΠΑ (σαν να έλεγε η οικιακή βοηθός της Ουάσιγκτον). Έτσι πιάσαμε πάτο. Χωρίς αποδείξεις για τα πυρηνικά όπλα στο Ιράκ, στείλαμε αγγλικά στρατεύματα στη Βαγδάτη. Και κάτι ακόμα. Ουδέποτε ο Μπλερ ζήτησε δημοσίως συγγνώμη για όλα αυτά. Ποτέ.

Η Δικαιοσύνη διώκει όμως τον Πολάνσκι για ένα βιασμό που έγινε πριν από τριάντα τρία χρόνια…

Α λάθος. Μην κατηγορείτε τις ελβετικές αρχές. Το πρόβλημα αρχίζει και τελειώνει με τη Δικαιοσύνη του Λος Άντζελες. Αν παρατηρήσετε, θα δείτε πως το επιμύθιο σχεδόν όλων των ταινιών του είναι η παντελής έλλειψη δικαιοσύνης στον κόσμο.

Στην ταινία (από 18 Μαρτίου στην Ελλάδα”, ο ex prime minister της Βρετανίας (Πιρς Μπρόσναν) προσλαμβάνει έναν απολίτικο Ghost Writer (Γιούαν ΜακΓκρέγκορ) προκειμένου αυτός ο επαγγελματίας γραφιάς να του γυαλίσει τα απομνημονεύματά του. Έτσι αρχίζει να ξετυλίγεται κουβάρι συνωμοσίας. Που αρχίζει από την κυρία Μπλερ (Ολίβια Ουίλιαμς) και καταλήγει στη CΙΑ.


Νταχάου στη Βοστώνη

«Το νησί των καταραμένων» (Τhe Shutter Ιsland), ό,τι πιο ακραία εφιαλτικό για τις ΗΠΑ. Ο (συγγραφέας) Ντένις Λεχέιν μεταφέρει το Νταχάου της Γερμανίας σε ένα νησί, σε μια πολυτελή και απομονωμένη ψυχιατρική κλινική της Βοστώνης του 1954. Εκεί οι Γερμανοί χειρουργοί εγκεφάλων. Εκεί οι λοβοτομές. Εκεί τα πειραματόζωα. Εκεί οι serial killers. Εκεί οι σχιζοφρενείς. Εκεί το σύμπαν της παράνοιας της Αμερικής. Εξαιρετικό χαρμάνι πραγματικότητας και νοσηρής φαντασίας. Σαν να βλέπεις αμερικανική ταινία τρόμου και στη συνέχεια να πέφτεις στον αληθινό τρόμο Μade in USΑ. Το story αρχίζει όταν δύο ντετέκτιβ (Ντι Κάπριο και Μαρκ Ράφαλο) επισκέπτονται αυτό το αποκλεισμένο νησί προκειμένου να ερευνήσουν για την εξαφάνιση μιας ψυχοπαθούς μητέρας που είχε πνίξει τα τρία παιδιά της. Έτσι πέφτουν πάνω στον ψυχίατρο διευθυντή (Μπεν Κίνγκσλεϊ) και σε έναν ακόμα πιο κυνικό καθηγητή, γερμανικής καταγωγής, ειδικό στη χειρουργική και τη λοβοτομή (Μαξ φον Σίντοφ). Η κόλαση σε κάθε σκηνή!