Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ

Το Σχέδιο του Μπελογιάννη αφενός αμφισβητεί ευθέως τον αστικό μεγαλοϊδεατισμό, εφαρμοσμένο και στην «επίσημη» ιστοριογραφία της λογοτεχνίας, αφετέρου δείχνει προβληματισμό για το αριστερό ιδεολόγημα της λογοτεχνίας του «λαού» ως συντελεστή μιας αδιάσπαστης εθνικής συνέχειας. Στο δεύτερο δηλαδή ολοκληρωμένο κεφάλαιο της σχεδιαζόμενης Ιστορίας, όπου εξετάζεται η δημώδης πνευματική δημιουργία κατά τους όψιμους βυζαντινούς αιώνες, ο Μπελογιάννης απορρίπτει τα έργα αυτής της περιόδου ως απαρχή της νεοελληνικής λογοτεχνίας και θεωρεί ότι οι μακρινές ρίζες της βρίσκονται στα ακριτικά τραγούδια. Η απόρριψη αυτή συναρτάται με τη ρητή αμφισβήτηση της ύπαρξης βυζαντινού πολιτισμού, αμφισβήτηση που με τη σειρά της απορρέει από τη σφοδρή ιδεολογική άρνηση του μεγαλοϊδεατισμού των σύγχρονων αστών «σοφολογιότατων “διανοούμενων” της χώρας μας» (σελ. 80). Τον Μπελογιάννη ενδιαφέρει η διαμόρφωση της εθνικής ταυτότητας και η αναζήτηση εκείνων των στοιχείων, όπως η γλώσσα, που μπορούν να θεωρηθούν ενδεικτικά τής υπό συγκρότηση συνείδησης του νεοελληνικού έθνους.

Ίσως λοιπόν το Σχέδιο επεφύλασσε την απαρχή ενός νέου δρόμου για τη μαρξιστική προσέγγιση της εξέλιξης της ελληνικής λογοτεχνίας και σκέψης.