Το τέταρτο κουδούνι

Τό ΄γραφαστο περασμένο «Τέταρτο Κουδούνι». Πως η Ρούλα Πατεράκη (στη φωτογραφία) μάς επιφυλάσσει πάντα εκπλήξεις. Ευχάριστες και δυσάρεστες. Αυτή που σχεδιάζει, όμως, με τον Άκι Βλουτή της Εταιρείας Θεάτρου «Συν, Επί (+, x)» και του «Από Μηχανής Θεάτρου» – που απ΄ την πρώτη στιγμή που ξεκίνησε έδωσε και συνεχίζει να δίνει ένα υψηλού επιπέδου στίγμα στα θεατρικά μας πράγματαδεν ανήκει απλώς στις ευχάριστες. Είναι από πολύ ενδιαφέρουσα έως εντυπωσιακή. Και άκρως φιλόδοξη- μόνο ένα Εθνικό Θέατρο θα μπορούσε να σηκώσει τέτοιο εγχείρημα. 2012, Έτος Στρίντμπεργκ – συμπληρώνονται εκατό χρόνια απ΄ τον θάνατο του Σουηδού πρωτοπόρου του θεάτρου- και η Ρούλα Πατεράκη σχεδιάζει ν΄ ανεβάσει για τη σεζόν 2012- ΄13 στο «Από Μηχανής», σε μια παράσταση που θ΄ απλώνεται σ΄ όλους τους χώρους του θεάτρου, ακόμα κι έξω απ΄ αυτό, με τη συνεργασία δυο τουλάχιστον σκηνογράφων και με τουλάχιστον δεκαπέντε ηθοποιούς, ένα «όνειρο ζωής», όπως λέει: ολόκληρη την άπαιχτη στην Ελλάδα τριλογία του Στρίντμπεργκ «Προς Δαμασκόν»- μόνο μετάφραση του πρώτου μέρους έχει γίνει ώς τώρα απ΄ την Μαργαρίτα Μέλμπεργκ και κυκλοφόρησε το 2008 απ΄ τις Εκδόσεις «Κέδρος».

Στην τριλογία, που τα δυο πρώτα μέρη της γράφτηκαν το 1898 και το τρίτο χρονολογείται μεταξύ 1900 και 1903-το πρώτο ανέβηκε για πρώτη φορά το 1901 στη Στοκχόλμη -, και που ο τίτλος της κι η φιλοσοφία της αντλούν απ΄ τη βιβλική ιστορία του διώκτη των Χριστιανών Σαούλ ο οποίος, ύστερα από ένα όραμα που είδε ταξιδεύοντας προς την Δαμασκό, μεταστράφηκε κι έγινε ο Απόστολος των Εθνών Παύλος, ο κεντρικός ήρωας, ο Άγνωστος, alter ego του συγγραφέα, αναζητάει απαντήσεις στα υπαρξιακά του προβλήματα, ερευνά ιδέες και αντιλήψεις που έχουν σχέση με την ύπαρξη μιας ανώτερης δύναμης και αντιδρά στις προλήψεις της χριστιανικής πίστης.

Προάγγελος των εξπρεσιονιστικών έργων του Στρίντμπεργκ, το έντονα αυτοβιογραφικού χαρακτήρα «Προς Δαμασκόν» εκτείνεται σε δεκαεπτά «σταθμούς». Κάθε «σταθμός», και μια σκηνή. Σημαντικό υλικό για τη δημιουργία του ο συγγραφέας άντλησε απ΄ τη συναναστροφή του με τους συγγενείς της δεύτερης συζύγου του, της Αυστριακής Φρίντα Ουλ που τον ενέπνευσε και για την Κυρία, την αγαπημένη του Άγνωστου- τον άλλο πόλο του έργου.

Οι δεσμοί της Ρούλας Πατεράκη με τον Στρίντμπεργκ (φωτογραφία) χρονολογούνται απ΄ την εφηβική της ηλικία, όταν πρωτοεμφανίστηκε (;), τη σεζόν 1960- ΄61, με το «Ελεύθερο Θέατρο Θεσσαλονίκης» του δασκάλου της Κυριαζή Χαρατσάρη, σε σκηνοθεσία του, στην «Πιο δυνατή» ενώ με τον ίδιο θίασο έπαιξε, το ΄62-΄63, και στους «Δανειστές». Πολλά χρόνια αργότερα, τη σεζόν 1998-΄99, ανέβασε στον «Φούρνο», με το «Δραματικό Θέατρό» της, χωρίς να παίζει η ίδια, την «Καταιγίδα» του Στρίντμπεργκ και την επόμενη τον «Πελεκάνο» του, εναλλάξ με την «Καταιγίδα» την οποία επανέλαβε, με το σχέδιο- που δεν ολοκλήρωσε- ν΄ ανεβάσει υπό τον τίτλο «Όπερα Στρίντμπεργκ» τα τέσσερα «έργα δωματίου» του Σουηδού.

Να συμπληρώσω το αφιέρωμα στα 150 χρόνια απ΄ τη γέννηση του Τσέχωφ που δημοσιεύτηκε στο δικό μας «Βιβλιοδρόμιο» του περασμένου Σαββάτου- πού να χωρέσουν όλα σε μιάμιση σελίδα….- πως το ελληνικό θέατρο συμμετέχει στην τσεχωφική εποποιία, κάποτε μάλιστα με εξαιρετικά αποτελέσματα- σ΄ όλους τους τομείς-, απ΄ την αρχή του 19ου αιώνα. Με παραστάσεις (απ΄ τον Κάρολο Κουν και τον Μίνω Βολανάκη έως τον Γιώργο Σεβαστίκογλου και τον Λευτέρη Βογιατζή), με μεταφράσεις (απ΄ τον Λυκούργο Καλλέργη μέχρι τη Χρύσα Προκοπάκη), με εκδόσεις, με δημοσιεύσεις, με κριτικές μελέτες…

Αλλά και με προσκλήσεις ξένων θιάσων να παίξουν εδώ Τσέχωφ (απ΄ το «Θέατρο Τέχνης» της Μόσχας με τις ιστορικές «Τρεις αδελφές» του Βλαντίμιρ ΝεμιρόβιτςΝτάντσενκο και την «Ταγκάνκα» του Γιούρι Λιουμπίμοφ με τις δικές του ανατρεπτικές «Τρεις αδελφές»- σταθμό μέχρι το ουγγαρέζικο Θέατρο «Κρέτακορ» και τον συγκλονιστικό «Γλάρο» του Άρπαντ Σίλινγκ) ή και ξένων σκηνοθετών ν΄ ανεβάσουν Τσέχωφ για ελληνικούς θιάσους (όπως ο Ρώσος Λιουμπίμοφ τον «Γλάρο» και, αργότερα, τον «Βυσσινόκηπο» για την Κάτια Δανδουλάκη ή ο Σέρβος Νικήτα Μιλιβόγιεβιτς τον «Ιβάνοφ» για το «Θέατρο του Νότου» και, αργότερα, τις «Τρεις αδελφές» για την Κάτια Δανδουλάκη, και πάλι, και θίασο πρωταγωνιστών).

Προσπαθώ να καταλάβω τι ακριβώς συμβαίνει στο Τρίτο Πρόγραμμα της- «δημόσιας»…- ΕΡΑ. Το οποίο έχει πάρει για τα καλά τον κατήφορο… Αφήνουν οι παραγωγοί, μετά από κάθε εκπομπή, στο κατώφλι του στούντιο για τον επόμενο τους δίσκους που χρησιμοποίησαν; Διότι διαρκώς τα ίδια και τα ίδια κλασικά κομμάτια στις ίδιες εκτελέσεις ακούω. Εκείνη τη «Σεχραζάντ» την έχω μάθει απ΄ έξω, εκείνες τις εκτελέσεις της Ζακλίν ντι Πρε τις έχουν ξεκατινιάσει…

Έλεος!

Αφήστε το πρωί της Κυριακής που στην εκπομπή η οποία λέγεται «Ο κόσμος της όπερας για παιδιά» τη μια ακούω τον Πασχάλη Τσαρούχα να μιλάει περί των βιβλίων του για παιδιά κι ανάμεσα τραγούδια απ΄ τα CD που τα συνοδεύουν, την άλλη τη σοπράνο Σόνια Θεοδωρίδου να τραγουδάει Ζακ Μπρελ και, μετά, να παρουσιάζονται καινούργια βιβλία για παιδιά και αστροφυσικό να μιλάει για το πρόγραμμα του Ευγενίδειου (!), την άλλη την Μαρία Φαραντούρη να τραγουδάει Βάιλ- με όπερα ουδεμία σχέση!

Ποιο ακριβώς είναι το θέμα της εκπομπής;

Ή, εν πάση περιπτώσει, γιατί δεν της αλλάζουν τίτλο;

Όλος ο κόσμος, μια σκηνή… Στάζουν θέατρο. Δυο απ΄ τους καλούς μας ηθοποιούς που έσμιξαν φέτος για πρώτη φορά στη σκηνή: η υπέροχη- και όμορφη, και σέξι, και αστεία- Ελένη Ράντου κι ο Άκης Σακελλαρίου που από τέλειο όργανο της μεθόδου του Θεόδωρου Τερζόπουλου έφτασε να κάνει το σκηνικό χιούμορ δεύτερη φύση του. Στη σκηνή του «Διάνα», μ΄ ένα έξυπνο νεοελληνικό κείμενο που δένει το θέατρο εν θεάτρω με την κωμωδία- «33 φορές να φύγεις» του Νίκου Ποριώτη-, στην πρίζα απ΄ τον Γιάννη Κακλέα που υπογράφει τη σκηνοθεσία, η Ελένη Ράντου κι ο Άκης Σακελλαρίου (κεντρική φωτογραφία) αποδεικνύουν- κακά τα ψέματα…- πως θέατρο, πάνω απ΄ όλα, είναι ο ηθοποιός. Απολαύστε τους!

Η Ζέτα Δούκα (φωτογραφία) κι ο Δημήτρης Λιγνάδης συμπλήρωσαν την εντυπωσιακή- all star!- διανομήΘανάσης Ευθυμιάδης, Χρήστος Λούλης, Μάγια Λυμπεροπούλου, Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος, Σοφία Σεϊρλή, Νίκος Χατζόπουλος οι υπόλοιποι που ήδη σας τους είχα αναφέρει στο «Τέταρτο Κουδούνι» της 21 Ιανουαρίου- για το έργο του Τόνι Κούσνερ «Άγγελοι στην Αμερική: Η χιλιετηρίδα πλησιάζει» που θ΄ ανεβάσει ο Νίκος Μαστοράκης το καλοκαίρι στο Φεστιβάλ Αθηνών.

Γνωστός μου ηθοποιός ο οποίος έζησε από κοντά τις χρυσές μέρες του «Εμπρός» και των «Μορφών» μού ΄λεγε προ καιρού πως πέρασε έξω απ΄ το θέατρο του Ψυρή που παραμένει κλειστό αφότου πέθανε ο Τάσος Μπαντής- τρία χρόνια συμπληρώθηκαν στις 7 Ιανουαρίου απ΄ τον πρόωρο θάνατό του- και πιάστηκε η ψυχή του: το θέατρο έχει καταντήσει ένα εγκαταλειμμένο κουφάρι.

Αλήθεια, τι ακριβώς συμβαίνει; Γιατί είχε αυτήν την τύχη;