Ζωές θερίζονται με οπλοπολυβόλο

ΤΟΝ ΓΝΩΡΙΣΑΜΕ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΜΠΕΣΤ ΣΕΛΕΡ
ΤΟΥ «ΜΕΓΑΡΟ ΓΙΑΚΟΥΜΠΙΑΝ», ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΑ ΕΝΔΟΤΕΡΑ ΕΝΟΣ ΑΡ ΝΤΕΚΟ ΚΤΙΡΙΟΥ-ΣΥΜΒΟΛΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΑΤΗΣ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Μ΄ ΕΝΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΠΕΣΤ ΣΕΛΕΡ, Ο ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΪΡΟ ΜΑΣ ΜΕΤΑΦΕΡΕΙ ΣΤΙΣ ΟΧΘΕΣ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΜΙΣΙΓΚΑΝ, ΕΚΕΙ ΟΠΟΥ Η ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΖΕΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ 11ηΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΤΑ ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΑΘΗ ΤΗΣ ΕΝ ΜΕΣΩ ΕΡΩΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, ΤΟ ΙΣΛΑΜ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ
Όπως και το Μέγαρο Γιακουμπιάν (Πόλις), το Σικάγο είναι πολυπρόσωπο μυθιστόρημα, χωρίς κεντρικό ήρωα, με διαρκείς ανά κεφάλαιο αλλαγές πρωταγωνιστών. Παρακολουθούμε παράλληλες ζωές Αιγυπτίων που έχουν, προσωρινά ή μόνιμα, μετοικήσει στις ΗΠΑ και Αμερικανών που οι ζωές τους διασταυρώνονται μαζί τους. Γεωμετρικός τόπος η Πολιτειακή Πανεπιστημιούπολη στο Σικάγο και ειδικότερα η Ιατρική Σχολή, όπου ο 52χρονος οδοντίατρος-συγγραφέας πέρασε τρία χρόνια μετεκπαιδευόμενος (1984-1987). Όμως η παρούσα ιστορία τοποθετείται στη μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 εποχή, με την καχυποψία έναντι των «σκούρων» μετοίκων να έχει αυξηθεί, ενώ, μετά τους πολέμους στο Αφγανιστάν και το Ιράκ, έχουν αυγατίσει τα ερωτήματα τα σχετικά με την πολιτισμική ένταξη ή ενσωμάτωση, τον ρόλο της Αμερικής ως υπερδύναμης, το αξιακό φορτίο της Δύσης, τη δυνατότητα μετεμφύτευσης της δημοκρατίας σε χώρες του Τρίτου Κόσμου όπου βασιλεύουν δικτατορικά καθεστώτα. Αξιοποιεί λογοτεχνικά αυτό το κλίμα ο Αλ-Ασουάνι; Και ναι και όχι.

Στα θετικά του βιβλίου ανήκει ότι διαβάζεται απνευστί. Ο συγγραφέας είναι παραμυθάς και μάλιστα ανατολίτης παραμυθάς. Μπορεί να σου σκαρώσει ανθρώπινες ιστορίες από το τίποτα, μπορεί να αντλήσει απ΄ το υλικό της ζωής με επάρκεια. Ξέρει να αφουγκράζεται και να μεταποιεί, αλλά ώς εδώ. Στο βιβλίο παρελαύνουν άκοπα και εν σειρά διάφορα πρόσωπα που άλλοτε έχουν ρητή και άλλοτε έμμεση σχέση με τον κεντρικό κορμό της αφήγησης. Έχουμε λ.χ. τις ζωές τεσσάρων Αιγύπτιων μεταπτυχιακών φοιτητών με εντελώς διαφορετικό κοινωνικό στίγμα: υπάρχει ο πολιτικοποιημένος αριστερός που αγωνίζεται να οργανώσει μια διαδήλωση κατά την επίσκεψη του Αιγύπτιου προέδρου στο Σικάγο, με το δεδηλωμένο μίσος του συγγραφέα για τον Μουμπάρακ να κυριαρχεί στις πράξεις του· η καλή φοιτήτρια που παλεύει με τους ερωτικούς της δαίμονες ενάντια στις αρχές του Ισλάμ· ο «συνδικάλας», γλείφτης και υπηρέτης του καθεστώτος αιώνιος φοιτητής, που θα αποβληθεί από το πανεπιστήμιο λόγω πλαστογράφησης των αποτελεσμάτων μιας έρευνας· ο καλός φοιτητής, με τα ερωτικά φαντάσματα να τον στοιχειώνουν, που θα εγκαταλείψει στη μοίρα της την εγκυμονούσα φίλη του, για να επανεμφανισθεί χαρωπός μετά την άμβλωση.

Οι καθηγητές
Δίπλα σ΄ αυτήν τη με χοντρό μαρκαδόρο σκιτσαρισμένη κοινότητα, παρατάσσονται οι ήδη καταξιωμένοι Αμερικανοαιγύπτιοι καθηγητές, που χωρίζονται χοντρικά σε δύο κατηγορίες. Τους έχοντες πίστη στο αμερικανικό όνειρο, τον εκσυγχρονισμό, τη δημοκρατία και κυρίως την τεχνολογική ανωτερότητα της Δύσης, όρους ικανούς, κατ΄ αυτούς, να οδηγήσουν στην εξαγωγή της προόδου και στην Αίγυπτο. Και στους νοσταλγούς της παλιάς πατρίδας, των παλιών ερώτων, των παραδόσεων και του ιστορικού προορισμού του αιγυπτιακού πολιτισμού, συνισταμένης μεγάλων παραδόσεων, όπως η φαραωνική, η ελληνορωμαϊκή, η ελληνιστική, η κοπτικοβυζαντινή, η οθωμανική, ακόμη κι εκείνη των Μαμελούκων. Αλλά δεν τελειώνουμε εδώ. Στο μυθιστόρημα σκιτσάρονται, επιφανειακά έστω, και οι ζωές των αντιστοίχων Αμερικανών καθηγητών με προεξάρχουσες φιγούρες έναν σκεπτικιστή και ελαφρώς ρατσιστή, έναν αριστερό κληρονόμο της εποχής του Βιετνάμ και του χιπισμού και νυν πολέμιο της παγκοσμιοποίησης και τον κοσμήτορα, άνθρωπο με αρχές, συνεπή υπηρέτη της ουδετερότητας της επιστήμης.

Όλοι αυτοί και αρκετοί άλλοι διαπλέκονται και αποσυμπλέκονται, τρώνε μαζί και πολύ σπανιότερα κοιμούνται μαζί, συζητούν για τα αμοιβαία καλά των ένθεν κακείθεν του Ατλαντικού κοινωνιών. Με μεγάλη άνεση ο συγγραφέας μπαινοβγαίνει στη φοιτητική εστία, παρακολουθεί τις ζωές των ηρώων του, μας εμπλέκει σε πάθη και συγκρούσεις με τρόπο που ανακαλεί το κλασικό αραβικό λαϊκό παραμύθι ή τον νομπελίστα Ναγκίμπ Μαχφούζ.