Στο μυαλό του λύκου

ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ. ΜΟΝΟ ΠΟΥ ΤΟΤΕ ΘΑ
ΑΦΟΡΟΥΣΕ ΤΟ ΠΟΛΥ ΜΙΑ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΙΑ
ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΝΟΥΒΕΛΑ. Ο ΤΖΟΖΕΦ ΣΜΙΘ ΜΠΑΙΝΕΙ ΣΤΟ
ΜΥΑΛΟ ΕΝΟΣ ΛΥΚΟΥ ΚΑΙ ΓΡΑΦΕΙ ΜΙΑ ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΤΟ
ΟΡΙΟ ΝΑΤΟΥΡΑΛΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑΣ
Ο λύκος έχει εμπνεύσει προφορικές αφηγήσεις, λογοτεχνία και σινεμά: φόβος, απειλή, μυστήριο. Λυκάνθρωποι που τρελαίνονται την πανσέληνο. Η ανθρώπινη φαντασία συνέζευξε τον άνθρωπο με τον λύκο. Δεν είναι τυχαίο. Η παράδοση επιτάσσει πως όποιος σεληνιάζεται γίνεται λύκος- όχι λιοντάρι ή κάποιο άλλο απρόσιτο θηρίο.

Το βιβλίο του- άγνωστου κατά τα λοιπά- πρωτοεμφανιζόμενου Τζόζεφ Σμιθ αποτέλεσε θέμα συζήτησης στην έκθεση της Φρανκφούρτης το 2007. Μοσχοπουλήθηκε. Το βιβλίο διαφημίστηκε με ειδικό βίντεο στο ΥouΤube. Πράγμα που σημαίνει πως οι εκδότες πόνταραν στον συγγραφέα και στην ιδιαιτερότητα της αφηγηματικής φωνής που επέλεξε.

Η ιδιαιτερότητα
Ποια ιδιαιτερότητα; Ο αφηγητής είναι λύκος. Η οπτική γωνία της αφήγησης δεν είναι η οπτική γωνία του ανθρώπου που παρατηρεί. Είναι το βλέμμα του λύκου. Κατ΄ αρχάς, ωραία ιδέα. Μια νουβέλα που εκτυλίσσεται έναν παγωμένο χειμώνα σε ένα δάσος. Τα ζώα λιμοκτονούν. Το ίδιο και ο τετράχρονος αφηγητής λύκος. Πρέπει επειγόντως να βρει τροφή. Να σκοτώσει.

Ο λύκος περιφέρεται στο χιονισμένο δάσος. Συναντά ένα μεγαλόσωμο θηλυκό ζώο, ένα κοράκι, μια αλεπού, έναν λαγό, ένα νεογέννητο ελαφάκι, το οποίο και κάνει μια μπουκιά. Στην απόγνωσή του, κατεβαίνει στη στάνη, παρ΄ όλο που σιχαίνεται την ανθρώπινη μπόχα και την αδυναμία των προβάτων. Κλέβει ένα πρόβατο, όμως γίνεται αντιληπτός. Δεν καταφέρνει να το φάει. Καταφεύγει στη βρομερή σπηλιά ενός πληγωμένου κύκνου. Τραυματισμένος, τυφλός από το ένα μάτι. Νεκροζώντανος. Και πέφτει στην παγίδα της αλεπούς.

Η αφήγηση εισχωρεί στο μυαλό του λύκου. Αποτυπώνει το βλέμμα του. Καταγράφει τις σκέψεις του. Η ιδέα είναι πολύ ενδιαφέρουσα. Αποτελεί συγγραφική πρόκληση. Η απόδοση, όμως; Έχω την εντύπωση πως μια λιγότερο ευθυγραμμισμένη δομή και μια ελάχιστα λειασμένη γλώσσα θα απέδιδαν περισσότερο την ατμόσφαιρα. Τα ποιητικά πετάγματα του Σμιθ ξενίζουν. Λειτουργούν ως καλλωπιστικές επιστρώσεις της αφήγησης, όχι ως βασικά δομικά υλικά της.

Η αλεπού
Όλα τα ζώα της νουβέλας συνεννοούνται με το βλέμμα. Δεν ανταλλάσσουν φωνή. Το τέχνασμα αποδεικνύεται εξίσου ενδιαφέρον και στην αναμέτρηση με την αλεπού, αναμέτρηση που περνά πολλά σκαμπανεβάσματα, μέχρι το αιφνίδιο τέλος. Το σχέδιο του λύκου είναι σαφές: «Θα μαλακώσω ίσως κιόλας το βλέμμα μου, θα χαλαρώσω και τη λαβή μου για να νομίσει πως τα καταφέρνει. Αλλά μόλις δω τη λάμψη της ελπίδας στα φωτεινά γυαλιστερά πετραδάκια που ΄χει για μάτια στο κεφάλι της, τότε, ναι, τότε θα τη σκοτώσω».

Ανάλογες φράσεις έδωσαν πάτημα σε ορισμένους κριτικούς να μιλήσουν για αλληγορία. Η σαδομαζοχιστική εξάρτηση του λαβωμένου λύκου από την αλεπού και τα παραμύθια της, τα σχέδια κατατρόπωσης του εχθρού, ο μοναχικός αγώνας για επιβίωση προσφέρονται ίσως για εύκολες αλληγορικές ερμηνείες.

Παρά ταύτα, το αφηγηματικό στοίχημα της νουβέλας έγκειται αλλού. Στην απόδοση ενός κόσμου έξω από το ανθρώπινο βλέμμα, έξω από την ανθρώπινη λαλιά, έξω από τους ανθρώπινους κανόνες. Εκεί, ο Σμιθ θα μπορούσε να κάνει την έκπληξη, αν ήταν πιο τολμηρός στις επιλογές του.

LΙΝΚ:

● http://www.youtube.com/watch?v=ΙpΝΒj6QQΚy4