Το συντακτικό της Τέχνης

«ΤΙ ΗΡΘΕ ΚΑΙ ΑΠΟ ΠΟΥ; ΠΩΣ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΜΕΤΑΞΥ
ΤΟΥΣ; ΤΙ ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ, ΑΝ ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΜΕ
ΤΟΥΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΣ ΤΟΥΣ;». ΤΕΤΟΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΘΕΤΕΙ Ο
ΖΩΓΡΑΦΟΣ ΚΑΙ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΤΖΟΥΛΙΑΝ
ΜΠΕΛ ΠΡΟΣΕΓΓΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΩΣ ΜΙΑ ΓΛΩΣΣΑ
ΜΕ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΘΕΣΕΙ ΕΝΑ
ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΠΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ, ΟΠΩΣ ΛΕΕΙ
ΚΑΙ Ο ΤΙΤΛΟΣ, ΩΣ «ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ»
«O τίτλος μου», γράφει, «υποδεικνύει αυτό που θέλω να πιστεύωότι τα έργα τέχνης μπορούν να αποκαλύπτουν πραγματικότητες που ειδάλλως θα είχαν παραμείνει αθέατες, πραγματικότητες που μπορούν να λειτουργούν ως πλαίσια για την αλήθεια».

Το νήμα αρχίζει να ξετυλίγεται χρονικά πριν από το 31.000 π.Χ., όταν ένας ανθρωπόμορφος πίθηκος κατάφερε να δώσει σχήμα σε ένα ακανόνιστο κομμάτι πυριτόλιθου. Για να πάει χιλιετία προς χιλιετία στην αρχή, αιώνα προς αιώνα αργότερα έως ότου φτάσει να παρακολου- θεί ώς τις μέρες μας την εξέλιξη της τέχνης σχεδόν ανά χρονιά. Σπηλαιογραφίες και πρωτόγονα αντικείμενα από τη Νέα Γουινέα αποκαλύπτουν την απήχηση που είχαν στους σουρεαλιστές ή στους εκπροσώπους του γερμανικού εξπρεσιονισμού.

Έτσι μέσα από ένα συνθετικό πρίσμα, ο Μπελ επιχειρεί να διαλύσει την ομίχλη γύρω από τις απαρχές της τέχνης και να διευκολύνει τον μέσο αναγνώστη που βομβαρδίζεται καθημερινά από «ένα ασυνάρτητο σύνολο από καλλιτεχνικές παραπομπές».

Σε αυτό το πνεύμα κινείται και ο υπότιτλος της έκδοσης«τι κοινό μπορεί να έχει ένα προϊστορικό ειδώλιο με ένα βίντεο;» (που όμως δεν υποστηρίζεται από την εικονογράφηση). Διότι αυτό που ξεχωρίζει τη δουλειά του Μπελ είναι ότι προσεγγίζει την ιστορία της τέχνης ως ιστορία της ανθρωπότητας. Συνδέει την καλλιτεχνική παραγωγή της κάθε εποχής και περιοχής με τον τόπο, τις αντιλήψεις, τα τεχνικά μέσα, τα διαθέσιμα υλικά, τις οικονομικές δυνατότητες. Προσέγγιση που υπάρχει μεν και σε άλλες εκδόσεις που αφορούν την Ιστορία της Τέχνης, αλλά όχι σε τόσο μεγάλο χρονικό εύρος. Ο αναγνώστης θα γνωρίσει λοιπόν από ανθρωπόμορφες φιάλες από το Μεξικό, που απεικονίζουν ακροβάτες ή κυκλαδικά ειδώλια, έως πίνακες του Βερμέερ και έργα του Ρόθκο. Οι λεζάντες μάλιστα έχουν το δικό τους ενδιαφέρον, καθώς παρουσιάζουν έργα τέχνης γνωστά και άγνωστα στο ευρύ κοινό, το καθένα με μια δική του ιστορία, πολύτιμο πετραδάκι του παγκόσμιου οικοδομήματος της Τέχνης. Όσο για τα κείμενα είναι επιστημονικά με την ειδική ορολογία, αλλά προσιτά στον μέσο αναγνώστη και αντί να παρουσιάζονται ως εγκυκλοπαιδικά λήμματα παρουσιάζονται ως αφήγημα που μάλιστα κάνει άλματα σε προηγούμενα ή επόμενα κεφάλαια. Το αποτέλεσμα είναι ένα πλούσιο έργο αναφοράς που διαβάζεται σαν παραμύθι και επιπλέον συμπληρώνεται με μια μεγάλη βιβλιογραφία, ενημερωμένη και με τις σχετικές ελληνικές μεταφράσεις.