Περιοδικά

Χωράφι, αλώνι, φούρνος, ψωμί…
, Του Κώστα Ρεσβάνη

Διαβάστε μιαν ωραία ιστορία: Η Καλαμαύκα είναι ένα χωριό στην ορεινή περιοχή της Ιεράπετρας. Εκεί, ο Πολιτιστικός Σύλλογος σκέφτηκε να στήσει ένα πολυήμερο πανηγύρι, που όμοιό του δεν έχω ξανακούσει. Τον περασμένο Οκτώβριο έσπειραν το χωράφι του προέδρου του Συλλόγου με στάρι έχοντας κατά νου να αναπαραστήσουν όλο τον κύκλο παραγωγής του ψωμιού, γνωστού εδώ και αιώνες. Τα στάχυα θέριεψαν, έδεσε ο καρπός και οι κάτοικοι της Καλαμαύκας και άλλων χωριών προγραμμάτισαν τον θερισμό, το αλώνισμα, το ζύμωμα του αλευριού και το φούρνισμα! Κάθε στάδιο με πολλή δουλειά, πολλές τσικουδιές, πολλούς μεζέδες και ο λυράρης απίκο…

Δείτε πώς περιγράφει ο Βαγγέλης Γενειατάκης στο «Κρητικό Πανόραμα» το «αλώνεμα»:

«Την Κυριακή, από νωρίς το πρωί, όλοι είχαν την αγωνία και ετοιμάζονταν για το αλώνεμα. Κάποιοι είχαν ήδη ξεκινήσει με τα γαϊδουράκια να μεταφέρουν τα δεμάθια, και στις 10 το πρωί όλα ήταν έτοιμα.

Το αλώνι έχει ξαναφτιαχτεί με τον παλιό τρόπο. Μαζί του είχαν κατασκευαστεί ο αντριγιάλικας τριγύρω από το αλώνι, το βορόσκιο με μεγάλα κλαδιά για να κόβει ο αέρας. Στην κορφή, απάνω σ΄ ένα κλαδάκι, δεμένοι με κλωστή 2-3 αγγέλαμοι, το μπαντιγερόλι, να δείχνει τη φορά του αέρα. Ακόμα και οι παλαιότεροι ήθελαν να ανέβουν στο βολόσυρο, μα την τιμητική τους είχαν τα κοπέλια. Δύο και τρία μαζί και τα γαϊδουράκια να σέρνουν όλη τη μέρα.

Οι νεαρότεροι που είχαν και τη δύναμη κουβαλούσαν τα δεμάθια και τα ΄λυναν από τα δεματικά που ήτανε γερά φτιαγμένα από κλωνάρια χαρουπιάς ή μερθιάς ή σκίνου. Με το διχάλι εσκορπίζανε τα δεμάθια μέσα στο αλώνι για να αλωνέψουν σιγά- σιγά και κυκλικά, σαν τον χορό.

Οι επισκέπτες πολλοί και όλοι θέλουν να ζήσουν αυτήν τη στιγμή. Υπάρχουν και κάποιοι που δεν έχουν έχουν ξαναδεί πώς γίνεται το αλώνεμα και βλέποντάς το αντιλαμβάνονται τι σημαίνει να μπορείς να έχεις μια φέτα ψωμί για να τη φας.

Βλέποντας μέσα στο λιοπύρι ανθρώπους και ζώα να μάχονται και οι δύο για τον επιούσιο, καταλαβαίνουμε γιατί οι γονείς μας θεωρούσαν αμαρτία να πετάξεις το ψωμί…».

Και το πανηγύρι κράτησε έως ότου βγήκαν από τον ξυλόφουρνο τα αχνιστά καρβέλια. Η ιστορία δεν έχει νοσταλγία. Έρχεται από το παρελθόν για να δημιουργήσει στο παρόν συντροφιές, δουλειά και γλέντια με ηλιόλουστα πρόσωπα σαν αυτά που είδα στις φωτογραφίες. ΙΣΤΟΡΙΑ. Τύπωσαν το 50ό τεύχος τους «Τα Ιστορικά»,η εξαμηνιαία έκδοση ιστορικών σπουδών, που ίδρυσαν ο Γιώργος Ραγιάς, ο Σπύρος Ασδραχάς, ο Φίλιππος Ηλιού (φωτό) και ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος και εκδίδουν τώρα η «Μέλισσα» και από το 2007 και το Μουσείο Μπενάκη. Νέα γενιά συνεργατών συνδράμει την προσπάθεια του περιοδικού, που καθώς σημειώνεται στο εορταστικό καλωσόρισμα «επιμένει να διακονεί τις ιστορικές σπουδές και συγχρόνως να υπηρετεί τον στοχασμό και την ορθολογική προσέγγιση του ίδιου του αντικειμένου της ιστορίας». Η πολυθεματικότητα του περιοδικού μπορεί να συνταχθεί έστω με λίγους από τους πολλούς τίτλους των κειμένων: «Ηenri- Jean Μartin (1924-2007): ένας μύστης της ιστορίας του βιβλίου» (Ελευθερία Ζέη), «Το δουλεμπόριο, η ερήμωση της Ανατολικής Θεσσαλίας κατά τον 14ο αιώνα και οι Οθωμανοί» (Α. Ρίζος), «Αυλέμονας Κυθήρων: σταθμός ανεφοδιασμού και καταφύγιο ιστιοφόρων στα ταξίδια από/ προς Ανατολή- Δύση- Ανατολή» (Γερ. Μ. Βλάχος), «Κινηματογράφος και επιχειρηματικότητα στη μεταπολεμική Ελλάδα, 1950-1970» (Αγγελική Μυλωνάκη), «Οι απόκρυφες γνώσεις του Μιχαήλ Ψελλού» (Κατελής Βίγκλας).

ΕΞ ΑΜΑΞΗΣ… Απολαυστική και συνάμα διδακτική για τον τρόπο που αντιμετωπίστηκαν γνωστοί Έλληνες λογοτέχνες από κριτικούς και ομοτέχνους, είναι η έρευνα που δημοσιεύει ο Μιχάλης Σταφυλάς στην «Πνευματική Ζωή» που διευθύνει. Αποδελτίωσε κρίσεις από πέντε Ιστορίες Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, του Κ. Δημαρά, του Γ. Κορδάτου, του Ηλ. Βουτιερίδη, του Ν. Παππά και του Δημ. Τσάκωνα), όπου περισσεύουν οι προσωπικές εμπάθειες και οι ιδεοληψίες. Ένα δείγμα κριτικής απρέπειας, η άποψη του Κορδάτου για τον Καρυωτάκη: «Η ποίηση του Καρυωτάκη δεν προσφέρει τίποτα αξιόλογο. Είναι ένας από τους παραστρατημένους που άφησαν όνομα όχι γιατί έδωσαν μεγάλο έργο, αλλά γιατί τερμάτισε τη ζωή του με τραγικό τρόπο…».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ
«Κρητικό Πανόραμα»: Πανεπιστημίου 46, Αθήνα 106 78, τηλ. 210-3300.090.

«ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ»: Σκουφά 58, Αθήνα 106 80, τηλ. 210-

3611.692.

«ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ»: Χατζοπούλου 49, Καλλιθέα 176 71, τηλ. 210-9588.333.