Φαινόμενα

Πολίτες, όχι μειξοπαρθένες
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Η πολιτική της εικόνας αρνείται την πολιτική ουσία. Είναι μια πασίγνωστη αρχή, που εκμεταλλεύονται όλοι, από τους μισθωμένους επικοινωνιολόγους ώς τους πολιτικούς- διασκεδαστές
Oφείλουμε ως πολίτες- τηλεθεατές να έχουμε επίγνωση των όρων που συνθέτουν την προεκλογική μιντιακή φαντασμαγορία για να μην εμφανιζόμαστε ως έθνος μωρών παρθένων, που μυξοκλαίνε για τη χαμένη, αλλοτινή πολιτική ουσία που τάχα ξεχείλιζε από τους προεκλογικούς λόγους και πλέον έχει αλωθεί από την τηλεόραση. Η πολιτική του μπαλκονιού ευνόησε τα συνθήματα, όπως ακριβώς κάνει και η πολιτική της εικόνας. Αν αυτά έχουν ευτελιστεί, δεν φταίει η τηλεόραση. Και πάντως δεν φταίει μόνον αυτή. Απλώς συμπληρώνει ένα πολύπλοκο σύστημα αγοράς που θέλει καταναλωτές χωρίς σκέψη. Τη χάσαμε στ΄ αλήθεια; Ποιος μας φταίει;

Γίναμε αυτό που πιστεύουν οι διαφημιστέςκαι ορισμένοι επικοινωνιολόγοι των κομματικών επιτελείων-, λαός ημιλιπόθυμων από την πολλή τηλεδιασκέδαση, «χοντροπατάτες» (όπως αποκαλούν οι Αμερικανοί τους αφασικούς, εξαρτημένους τηλεθεατές), που αποδέχονται χωρίς αντίδραση οτιδήποτε τους σερβίρουν διάφοροι entertainers- πολιτικοί;

Πάντως οι πρώτοι που «μαυρίστηκαν» από τους ψηφοφόρους στις προηγούμενες εκλογές ήταν διασημότητες της σοουμπίζνες. Μπορεί επίσης να προκαλούν σύγχυση οι εν λόγω entertainers- πολιτικοί, καθώς απέναντι στην πολύμορφη κρίση της πολιτικής αυτοί παρατάσσουν την εύπεπτη απλοϊκότητα της τηλεόρασης και μοιάζει να κυριαρχούν – π.χ. τις εμφανίσεις του Αδώνιδος μόνον ο «νομαρχούλης» εκ Θεσσαλονίκης ίσως μπορεί να συναγωνιστεί και την κουβέντα που προκάλεσε στα πάνελα ο Γιώργος Καρατζαφέρης με την πρόταση προς Ψινάκη, ούτε που θα μπορούσε να ελπίσει κανείς, πως θα την προκαλέσει η πρόταση ΠΑΣΟΚ για την «πράσινη ανάπτυξη».

Αλλά αυτά είναι ένα μέρος αναπόφευκτο της πραγματικότητας των τηλεοπτικών δημοκρατιών. Όπως και το ότι η πολιτική σκηνή μοιάζει όλο και περισσότερο με σαπουνόπερα, όπου δίνεται μάχη πρωταγωνιστών για το ποιοι θα κρατήσουν τους καλύτερους ρόλους. Κι όμως, το ότι υπάρχει τάση να απομακρυνθούν από τα ψηφοδέλτια των δυο μεγάλων κομμάτων ορισμένοι εξ εκείνων που έχουν εμπλακεί σε σκάνδαλα δεν παύει να είναι εκτός από επικοινωνιακό και πολιτικό γεγονός. Απομακρύνονται ίσως όχι με την τόλμη που θα περίμεναν οι ψηφοφόροι και ίσως όχι σε όλες τις περιπτώσεις οι πραγματικά υπεύθυνοι. Άλλωστε το πρόβλημα εν προκειμένω, δεν είναι μόνο τα πρόσωπα, αλλά οι βαθιά ριζωμένες νοοτροπίες σε κόμματα δεινοσαύρων.

Όπως κι αν έχει για πρώτη φορά, για παράδειγμα, τα ψηφοδέλτια Επικρατείας εμφανίζονται σαν «θέατρο» των εσωκομματικών αγκυλώσεων και των παλαιοκομματικών βαριδίων. Εγείρεται μια πρωτόλεια, αν και καθυστερημένη, πολιτική συζήτηση επ΄ αυτών. Αποδεικνύεται ότι καμιά τηλεοπτική διαφήμιση, καμιά ρετουσαρισμένη εικόνα, κανένα ταλέντο αμεσότητας ενός πολιτικού αρχηγού δεν μπορεί να διασκεδάσει την εικόνα της συντήρησης και του αδιεξόδου που αποτυπώνεται σε αυτά.

Μπορεί να μη συζητούμε σε αυτή την προεκλογική περίοδο για την εξωτερική πολιτική, ούτε για την Παιδεία, ούτε καν για το Ασφαλιστικό, όμως το αδιέξοδο μιας στενής «αγοράς» προσώπων, ιδίως για ορισμένα κόμματα, είναι ένα πολιτικό γεγονός. Η τηλεόραση απλώς το επιτείνει. Δεν μπορεί να μην επισημανθεί ότι από τις δεξαμενές της σοουμπίζνες για παράδειγμα, τελευταία στιγμή αναζητούνται προπάντων κυρίες για να ενισχύσουν ψηφοδέλτια κομμάτων που ο αντιφεμινιστικός συντηρητισμός των μηχανισμών τους δεν τους έχει επιτρέψει να ενταχθούν στην πολιτική και να ανέλθουν στην κομματική ιεραρχία.


Η πολιτική της εικόνας…

Δεν μας φταίει η πολιτική της εικόνας, δεν μας φταίνε τα πάνελα, ούτε οι όροι του debate. Δεν θα σώσουν ειδικώς αυτοί οι τελευταίοι τη δημοκρατία.

Όπως και δεν υπάρχει ο τέλειος πολιτικός για debate. Ακόμη και ο Κέννεντυ, όπως τώρα ο Ομπάμα, πέτυχαν το ιδανικό timing. Λίγο νωρίτερα αν εμφανίζονταν θα τους παρουσίαζαν τα αμερικανικά μίντια σαν διαφήμιση του αντίχριστου. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είχαν ουσιαστικό πολιτικό λόγο, ανεξαρτήτως του λαμπερού χαμόγελου. Χρειαζόταν όμως, κάτι πολύ περισσότερο από μια κάμερα για να αναδείξει το παράστημά τους. Χρειάζονταν πολιτικές προτάσεις που να ανταποκρίνονταν στις ανάγκες της κοινωνίας. Και τις είχαν. Με λίγα λόγια δεν μας φταίνε ούτε οι Ψινάκηδες, ούτε οι Αδώνιδες, ούτε τα debate, ούτε οι μοντέλες που μιας και δεν βρήκαν εφοπλιστή να νοικοκυρευτούν, κατεβαίνουν για βουλευτίνες. Η τηλεόραση έχει την τάση να καταλαμβάνει χώρο. Θα της το επιτρέψουμε;