Η αλήθεια του ενός είναι το ψέμα του άλλου

Στο καλομεταφρασμένο μυθιστόρημα του Χαζ, ο πόλεμος «σπέρνει τη σιωπή, κόβει τις γλώσσες, λειαίνει τις πέτρες». Οι φανατικοί αντικρύζονται με τους μηδενιστές. Η αλήθεια του ενός είναι το ψέμα του άλλου. Ο πόλεμος αναδεικνύεται σε πατέρα και κριτή των πάντων. Οι ανθρώπινες σχέσεις δεν αντέχουν τις δοκιμασίες του. Το μυθιστόρημα αναπτύσσεται με φιλμαρισμένες σκηνές και ορισμένα απρόοπτα πετάγματα. Η έναρξή του σε αρπάζει από τον λαιμό. Στη δέση της πλοκής η αφήγηση χαλαρώνει. Ο ασυντόνιστος αφηγηματικός ρυθμός έχει ως αποτέλεσμα να φαίνονται οι ραφές του κειμένου σε ορισμένα σημεία. Μικρό το κακό. Ο Χαζ γράφει ένα βιβλίο για ένα θέμα, για το οποίο γνωρίζουμε ελάχιστα, με έναν τρόπο που μας αφορά όλους. Η επιτυχία του βιβλίου είναι ο τρόπος του να δείχνει τη συμφορά, τον ζόφο, το κακό, χωρίς ρητορεία και ηθικοδιδακτισμούς. Άλλωστε αυτό είναι το έργο της λογοτεχνίας. Αλλιώς θα τη λέγαμε κήρυγμα και θα ήταν ανυπόφορα βαρετή.