ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΜΙΛΟΥΝ ΑΠΟ ΜΟΝΕΣ ΤΟΥΣ

Όταν κάποιος, όπως ο Κόντογλου, σου λέει πως «η καθολική εκκλησία είναι ο εωσφόρος μεταμορφωμένος σε τούβλα», τότε, αν προσπαθήσεις να αφαιρέσεις τη μάλλον σουρεαλιστική διάσταση της διατύπωσης, δεν σου μένουν και μεγάλα περιθώρια ερμηνείας. Οι λέξεις μιλούν από μόνες τους. Υπάρχει όμως στον Κόντογλου η διάσταση του φανταστικού, όπως υπάρχει και στον Περικλή Γιαννόπουλο η δύναμη του παραληρήματος που το οργανώνει η θέα του ελληνικού τοπίου. Υπάρχει αυτό που θα μπορούσε να το βαπτίσει κανείς το έρμα της αφήγησης, η ηθική του ρυθμού, η γοητεία της κυριολεξίας. Δεν ξέρω αν ο Κόντογλου είναι μεγάλος συγγραφέας, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. Είναι όμως βέβαιο πως είναι μεγάλος αφηγητής. Και κάπως έτσι μπορεί να διαβαστεί σήμερα. Σαν μια δυνατότητα της συλλογικής μας φαντασίας, ενός κόσμου ο οποίος μπορεί να μην υπάρχει πια, κυκλοφορεί όμως στο υπόστρωμα της σημασίας των λέξεων που μιλάμε. Όχι όλος, εννοείται. Ο Κόντογλου του Αϊβαλιού, των Λωτοφάγων, των Αρχαίων Ανθρώπων της Ανατολής, του Πέδρο Καζάς, ένας γοητευτικός αφηγητής, ένας ευαίσθητος τεχνίτης. Τον υπόλοιπο ας τον αφήσουμε στους μεγαλοϊδεάτες κατηχητές μας.