ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Όταν ο υλικός πολιτισμός υπερτερεί του πνευματικού…

Στον Γάλλο φιλόσοφο Ανρί Μπερξόν απονεμήθηκε το Νόμπελ του 1927.

Πολωνοεβραϊκής και αγγλοϊρλανδικής καταγωγής, γεννημένος στο Παρίσι έζησε τα μισά του ακριβώς χρόνια στον 19ο και τα άλλα μισά στον 20ό αιώνα (1859-1941). Εφέτος συμπληρώνεται 150 χρόνια από τη γέννησή του.

Στην ιστορία του Νόμπελ η βράβευσή του με πρωτοβουλία της Σουηδικής Ακαδημίας, και όχι όπως συνήθως της σχετικής επιτροπής, έδωσε τη δυνατότητα να επιλέγονται έκτοτε «και άλλα έργα τα οποία χάριν της μορφής και του ύφους τους έχουν λογοτεχνική αξία» (Σελ Εσμπάρκ, Κέδρος, 1995).

Όταν ανακοινώθηκε η απονομή, το λογοτεχνικό περιοδικό του Κωστή Μπαστιά «Ελληνικά Γράμματα» (αρ. 36, 37/1928), ανέλυσε σε δύο τεύχη τη θεωρία του βραβευθέντος «Η Φιλοσοφική Ενόραση» και τόνιζε εισαγωγικά: Οι αντίπαλοί του κατηγόρησαν τα έργα του ως “φιλοσοφικά ρομάντζα”, μα για τον Μπερξόν, που τη Μορφή τη θέλει καταστατικό μέρος της Ουσίας και την εικόνα τη θεωρεί την καλύτερη και ασφαλέστερη έκφραση του κυττάρου της ενόρασης οι κατηγορίες αυτές ήταν έπαινος».

Τα «Αθηναϊκά Νέα» αναγγέλλοντας τον θάνατο του Μπερξόν (5.1.1941) ερμήνευσαν με κάποιες σκέψεις του την ανθρωποσφαγή που ήδη είχε ξεκινήσει: «… ο πνευματικός μας πολιτισμός δεν είναι ανάλογος με τον υλικόν. Αι εφευρέσεις, αντί να γίνουν όργανα πολιτισμού και ειρήνης, έγιναν όργανα πολέμου και καταστροφής».