Συνέντευξη

«Οι νέοι δημιουργοί δεν είναι πολιτιστικοί πρόσφυγες»
Της Βίκυς Χαρισοπούλου

Όχι στον λαϊκισμό και τον μεσσιανισμό λέει ο νέος διευθυντής του ΚΘΒΕ Σωτήρης Χατζάκης που ετοιμάζει άνοιγμα στους νέους
Ηθοποιός, σκηνοθέτης με εμμονή σχεδόν σ΄ αυτό που ο ίδιος ονομάζει «αναζήτηση των κωδίκων, συνείδηση της διαχρονίας του ελληνικού στοιχείου και της εθνικής ροής», με εμπειρία στη διοίκηση (απο τη θητεία του ως αναπληρωτή διευθυντή- «σχολειό» την ονομάζει με «δάσκαλο» το Νίκο Κούρκουλο- στο Εθνικό Θέατρο), ο 52χρονος Σωτήρης Χατζάκης έπειτα από έξι συνεργασίες σε ισάριθμες παραγωγές του ΚΘΒΕ τα τελευταία εννέα χρόνια, δέχτηκε με ενθουσιασμό την πρόταση του υπουργού Πολιτισμού να καλύψει τη θέση του παραιτηθέντος- απολυθέντος προκατόχου του, να αναλάβει τα ηνία της πολύπαθης δεύτερης κρατικής σκηνής και να γίνει ο… 15ος καλλιτεχνικός της διευθυντής.

«Το στοίχημα με τα Κρατικά Θέατρα είναι η δυνατότητα να ακούς την κοινωνία και να ανακαλύπτεις τη θέση σου μέσα σ΄ αυτήν… Η ιδιωτική οδός καλό είναι όταν υπάρχει, αλλά όχι στα Κρατικά Θέατρα. Όταν το θέατρο το πληρώνει ο κόσμος κι όχι εσύ, τότε πρέπει να απευθύνεται στον κόσμο. Όχι όμως διά του λαϊκισμού… Όταν μιλάμε για εξωστρεφή πολιτική και επαφή με την κοινωνία, για λαϊκό θέατρο, συνήθως μέσα στην οπτική μας υπάρχει το ότι το απλό μπορεί να είναι απλοϊκό και το λαϊκό, λαϊκότροπο άρα θα πρέπει εμείς να κολακεύουμε το κοινό. Αυτό κάνει ο λαϊκισμός. Και ο λαϊκισμός είναι ο βασικός εχθρός του λαϊκού», διευκρινίζει και αιτιολογεί την απόφασή του για θεσμοθέτηση «Λαϊκής» Σκηνής» στο ΚΘΒΕ. Χρειάζεται δηλαδή επαναπροσδιορισμός και του όρου «λαϊκό»;

Το στοίχημα είναι να βρει κανείς τους κώδικες. Δεν είναι προνόμιο των λαϊκών περιοχών το λαϊκό θέατρο. Το ρεμπέτικο λ.χ. παιζόταν στα σαλόνια, στο παλάτι. Ποιος μπορεί να ορίσει από ποια ομάδα ανθρώπων μπορεί καλύτερα να προσληφθεί… Απλώς ο φυσικός του δικαιούχος είναι ο λαός. Λαϊκό θέατρο είναι η «Βαβυλωνία», είναι ο Ντάριο Φο. Είναι ένα είδος μεγάλης θεατρικής τέχνης. Το αριστοκρατικότερο θέατρο που μπορεί να υπάρξει. Πέσαμε στην παγίδα, τον λαϊκισμό των ιδεολογημάτων που ευνοούν τη μαζικότητα. Μπορεί κάλλιστα και ο λαός να είναι λάθος. Και έχει αποδειχθεί. Ποιοι υποστήριξαν τον Χίτλερ, την άνοδο στην Ευρώπη της Ακροδεξιάς, τις ακραίες μορφές Σταλινισμού… Δεν μπορείς να λες ότι είμαστε υπερκείμενοι ή ο λαός είναι υπερκείμενος. Κάθε έργο δοκιμάζεται και πολύ περισσότερο αυτό που είναι ένα έργο «παταριού». Ένα… πατάρι επιχειρώ να στήσω στο ΚΘΒΕ. Αυτό είναι το κοινό στοιχείο όλων των φετινών έργων. Το πατάρι ενώνει τη «Βαβυλωνία», τον Τσιφόρο, τον Ντάριο Φο. Κι ο Μολιέρος σε πατάρι έπαιζε. Ας μη φοβόμαστε το λαϊκό. Δεν είναι κάτι υποδεέστερο. Το λέει κι ο Σαίξπηρ. «Ούτε για πολλούς, ούτε για λίγους. Το θέατρο είναι για τον καθένα ξεχωριστά».

Γιατί χρειάζονται ειδικά σήμερα τα θέατρα δημοσίου συμφέροντος;

Χρειάζονται περισσότερο από ποτέ. Γιατί όταν λειτουργούμε μέσα στους κανόνες της αγοράς υπάρχουν και πρέπει να υπάρχουν και οι σταθερές δομές του κράτους…

Το κράτος επιβάλλει όμως κανόνες αγοράς…
Οι κανόνες- οι προσφορές κοινής ωφέλειας του κράτους πρέπει να υπάρχουν. Και μία απ΄ αυτές είναι και η προσφορά-παροχή πολιτισμού μέσω των Κρατικών Θεάτρων. Φαντάζεστε τα Κρατικά Θέατρα να υπέκυπταν απολύτως στους κανόνες της ιδιωτικής πρωτοβουλίας; Δεν θα είχαμε θέατρο που να απευθύνεται στον κόσμο…

Τι σας έκανε να δεχθείτε μια θέση την οποία «άλλοι» αρνήθηκαν και πολλοί την… υπέστησαν ως «ηλεκτρική καρέκλα»;

Η παλαιά μου πίστη στην ομάδα. Όλες μου οι καλλιτεχνικές εμπειρίες ήταν ομαδικές. Σκέφτομαι θετικά παρ΄ ότι ήρθα σε συνθήκες οικονομικά δυσμενείς. Έχω πίστη στην ιστορία του θεάτρου, στη δουλειά που έχει γίνει αλλά και στις προοπτικές με τη δική μου συνεισφορά. Το ΚΘΒΕ μπορεί να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο. Εξάλλου οτιδήποτε το πραγματικά τοπικό είναι και παγκόσμιο. Ενδεικτικά αναφέρω τον Σαγκάλ, τον Παπαδιαμάντη. Είναι παγκόσμιοι επειδή υπήρξαν τοπικοί. Το θέατρο πρέπει να απαντά, να παρηγορεί, να εκπαιδεύει την πόλη και να εκπαιδεύεται απ΄ αυτήν. Δεν είμαστε η φωτισμένη πρωτοπορία. Ήρθα για να μάθω. Όχι για να πείσω ούτε να διδάξω. Ούτε μεσσιανισμός που είναι ένα πράγμα δυσάρεστο ούτε υπερκείμενοι της κοινωνίας. Αυτά είναι ιδεολογήματα του παρελθόντος. Ξέρετε ποιο είναι το προσωπικό μου μότο; «Καλή είναι η τρέλα του καλλιτέχνη αρκεί να συναντά τον πόνο, τις προσδοκίες των πολλών».

ΙΝFΟ

«Τρωάδες» του Ευριπίδη, 7 και 8 Αυγούστου (21.00) στην Επίδαυρο. Εισιτήρια: από 50 έως 15 (φοιτητικό)
ευρώ. Κρατήσεις στο τηλ. 210-
3272.000.

«Θα καλέσω τους γκραφιτάδες»

Ο Σωτήρης Χατζάκης δεσμεύεται να μην αναλάβει σκηνοθεσία κανενός έργου- την πρώτη τουλάχιστον χρονιά της διοίκησής του-, δεσμεύεται να τηρήσει την υπόσχεση – δέσμευσή του για την προώθηση του ελληνικού έργου, για τη συνεργασία με τους Θεσσαλονικιούς συγγραφείς (φέτος υπάρχουν συνεργασίες με τον Σάκη Σερέφα και τον Γιώργο Σκαμπαρδώνη), αλλά και με τους νέους δημιουργούς μέσω της πειραματικής σκηνής που θεσμοθετεί… «Δεν χρειάζεται άλλο οι νέοι δημιουργοί να καθίστανται πολιτιστικοί πρόσφυγες.

Ρωτούσα παλιότερα τον Πάμπλο (Μιχάλη Ράπτη): “Πώς αποφασίζετε;”. Μου έλεγε:

“Σκέφτομαι τι θα έκανα αν ήμουν 20 χρονών”. Αυτό για μένα είναι οδηγός. Θέλω το ΚΘΒΕ να γίνει ένας χώρος νέων ανθρώπων… Να μπουν στον τομέα της αισθητικής προγραμμάτων των προμετωπίδων που πάσχει. Δεν μπορεί να υπάρχουν γύρω μας αριστουργηματικά γκράφιτι στους τοίχους, εκπληκτικές εικονοποιίες απίστευτα εξελιγμένες και να καταφεύγουμε σε παλαιομοδίτικες μετόπες και κακόγουστα προγράμματα. Αυτή η αισθητική των νέων γκραφιτάδων είναι πυξίδα για μένα.. Θα τους καλέσω…».


«Με μία τηλεοπτική επιτυχία κάποιοι μπαίνουν στην Επίδαυρο»
>Δ.Κ.

«Η Επίδαυρος ήταν πάντα ένα ιερό σημείο στο οποίο καθένας εμφανιζόταν έπειτα από μακρά πορεία στο θέατρο και άσκηση στο αρχαίο δράμα. Σήμερα επικρατεί μια διαφορετική αντιμετώπιση του πράγματος», έλεγε χθες ο Σωτήρης Χατζάκης για την παράσταση των «Τρωάδων» του Ευριπίδη στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, από το ΚΘΒΕ.

«Κάποιοι έπειτα από μια και μόνο επιτυχία στο θέατρο ή την τηλεόραση περνάνε στην Επίδαυρο. Είναι μια τακτική που επηρεάζει τους αληθινούς εργάτες του θεάτρου αλλά και το αποτέλεσμα κάθε παράστασης. Είναι περίεργο και σχεδόν δραματικό το γεγονός ότι η Λήδα Πρωτοψάλτη προσέρχεται στην Επίδαυρο τώρα και όχι νωρίτερα όπως θα της άξιζε», σχολίασε. Ιδιαίτερα συγκινημένη η Λήδα Πρωτοψάλτη, που ύστερα από 50 χρόνια πορείας στο θέατρο εμφανίζεται για πρώτη φορά στην Επίδαυρο, θυμήθηκε τα λόγια και τις συμβουλές του δασκάλου της Καρόλου Κουν: «Πάθος, φανατισμός και μελέτη».

«Στην παράσταση, η βία εναντίον των γυναικών και των παιδιών είναι εμφανής και σε πολλά επίπεδα» έλεγε η Νικαίτη Κοντούρη, σκηνοθέτις της παράστασης, που επιθυμεί να δώσει μια εικόνα του πόνου που βιώνει σήμερα η ανθρωπότητα εξαιτίας των πολέμων. «Δανειστήκαμε μαρτυρίες γυναικών από 20 μέτωπα πολέμου, τις οποίες ενστερνίστηκε ο Χορός, ενώ ο χώρος δράσης είναι ένα βομβαρδισμένο σχολείο με σπασμένα θρανία και καπνισμένους τοίχους», πρόσθεσε.