Επιφυλλίδα

Νοσεί η προστασία των αρχαιοτήτων
Του Πέτρου Θέμελη

Γιατί οι περισσότεροι των συμπολιτών μας έχουν φτάσει στο σημείο να αδιαφορούν πλήρως για τα υλικά κατάλοιπα του παρελθόντος τους, να τα αντιμετωπίζουν ως τροχοπέδη της ανάπτυξης, να τρομοκρατούνται και μόνο στην ιδέα ότι θα εμπλακούν στα γρανάζια της γραφειοκρατίας, θα ταλαιπωρηθούν μήνες και χρόνια με καθυστερήσεις και ατελέσφορες διαδικασίες σε περίπτωση που αποκαλυφθούν αρχαιότητες στο χωράφι ή το οικόπεδό τους και δεν προλάβει λάθρα και συνήθως νύκτωρ να τις εξαφανίσει ο εργολάβος ή να τις φυγαδεύσει προς άγνωστη κατεύθυνση; Η υπόθεση της προστασίας των αρχαιοτήτων νοσεί βαρύτατα. Η θεραπεία θα έλθει από την πλευρά της Πολιτείας εφόσον, έστω την ύστατη αυτή στιγμή, αντιληφθεί ότι η πολιτιστική πολιτική και η προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς έχει κόστος που βαρύνει αποκλειστικά την ίδια.

Ήλθε η ώρα να επενδύσουμε ως κράτος σε μη ρυπογόνες δραστηριότητες, κατά κύριο λόγο στον πολιτισμό, αναπτυξιακό τομέα που αποδίδει αποδεδειγμένα καρπούς, τομέα όπου η χώρα μας διακρίνεται και μπορεί να μεγαλουργήσει, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μια άνοιξη όχι απλώς οικονομική, αλλά πολιτιστική και πνευματική. Ο πολιτισμός, όπως η υγεία, η παιδεία, η άμυνα είναι εθνικό θέμα. Το υπουργείο Πολιτισμού να αναδειχτεί σε πρώτο τη τάξει, να εξοπλιστεί με σύγχρονα μέσα, να αποκτήσει υπολογίσιμο ετήσιο προϋπολογισμό, να ασχολείται με την προστασία και την ανάδειξη των μνημείων, και παράλληλα με την πάταξη της αρχαιοκαπηλίας in situ, στον χώρο δηλαδή όπου διαπράττεται το αδίκημα, στο χωράφι και το οικόπεδο. Η πλειονότητα των πολιτών συνεχίζει δυστυχώς να εκτιμά το αρχαίο ανάλογα με τη χρηματική του αξία, δεν το αντιλαμβάνεται ως κοινό πολιτιστικό αγαθό. Η αγοραστική αξία των αρχαίων γενικώς έχει φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη εξαιτίας του διεθνούς εμπορίου αρχαιοτήτων και της μεγάλης ζήτησης από μουσεία του εξωτερικού και από μανιώδεις συλλέκτες.

Το υπουργείο Δημοσίων Έργων οφείλει να περιοριστεί στα δημόσια έργα του και να αφήσει ήσυχο το περιβάλλον. Ένα νέο «υπουργείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Περιβάλλοντος» με ερευνητικό και παράλληλα τεχνολογικό χαρακτήρα θα ανταποκρινόταν πληρέστερα στην προβληματική της προστασίας του μνημειακού δυναμικού και του περιβάλλοντος. Όσο ο σύγχρονος άνθρωπος εξακολουθεί να ασελγεί πάνω στα υλικά κατάλοιπα της πολιτιστικής κληρονομιάς του προκλητικά και μεθοδευμένα σε καθημερινή βάση τόσο θα συνειδητοποιεί την τραγική πραγματικότητα της αυτοκτονικής διαχείρισης της ζωής του.

Ο Πέτρος Θέμελης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας.