Περιοδικά

«Πρόβατα έχουμε, μαντρί δεν έχουμε…»
, Του Κώστα Ρεσβάνη

Με την έκδοση του τρίτου ετήσιου τόμου «Νήσος Άνδρος», οι Εκδόσεις Τυπωθήτω και οι Γιώργος και Κώστας Δαρδανός έπεισαν ότι το νησί απέκτησε ένα έντυπο τοπικής ιστορίας και έρευνας με εργασίες τεκμηριωμένες, εύληπτες και πολύτιμες. Λίγα από τα πολλά θέματα: 1) Μέσα από την έρευνα του φιλολόγου Γιάννη Πίππα «Η ελληνική ακτοπλοΐα- Η ακτοπλοϊκή συγκοινωνία της Άνδρου ώς τη δεκαετία του 1960» διακρίνονται και κάποιες από τις αιτίες που δημιούργησαν το διαχρονικό πρόβλημα της ελληνικής ακτοπλοΐας. Θυμάμαι, πριν από λίγα χρόνια, καπετάνιο πλοίου της γραμμής Άνδρου- Τήνου- Μυκόνου να μου λέει: «Άσε με δέκα, έντεκα Μποφώρ στο πέλαγος, αλλά μη μου πεις να ζυγώσω με οκτώ τα λιμάνια…». Τα ίδια από το… 1847 που όπως σημειώνει ο Γ. Πίππας είχε επισκεφθεί την Άνδρο ο Όθωνας και η Αμαλία. Στο αρχοντικό του Νικόλαου Γουλανδρή που φιλοξενήθηκαν, ο Όθωνας εγκωμίαζε τη ναυτιλία της Άνδρου και βρισκόταν τότε σε ακμή. Του απάντησε τότε η οικοδέσποινα: «Πρόβατα, βασιλιά μου πολυχρονεμένε, έχουμε πολλά. Μα τι τα θες; Μαντρί δεν έχουμε», υπονοώντας προφανώς ότι το νησί δεν διέθετε λιμάνι. Αν ο πολυχρονεμένος Παπαληγούρας επισκεφθεί σήμερα αρκετά νησιά του Αιγαίου, ασφαλώς θ΄ ακούσει πως ούτε σύγχρονο «μαντρί» ούτε καν «πρόβατα» διαθέτουν. 2) Ο καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Δημήτρης Ι.Κυρτάτας γράφει για «Το θαύμα του θεού Διονύσου στην Άνδρο», δηλαδή τη μετατροπή του νερού σε κρασί… Μνημονεύοντας πολλές πηγές γι΄ αυτό το «θαύμα» ο ερευνητής δημοσιεύει και αναφορές του Ρωμαίου αριστοκράτη Πλίνιου του πρεσβύτερου (23- 79 μ.Χ.). Σύμφωνα με την πρώτη αναφορά, «στη νήσο Άνδρο, από τον ναό του πατρός Διόνυσου (pater Liber) ανάβλυζε μια πηγή, η οποία στις 5 Ιανουαρίου έχει πάντα τη γεύση οίνου. Η εορτή αυτή ονομαζόταν ημέρα της θεοδοσίας, δηλαδή ημέρα προσφοράς του θεού (ελληνικά στο λατινικό πρωτότυπο). Σύμφωνα με τη δεύτερη αναφορά, στους καθορισμένους επταήμερους εορτασμούς του θεού στην Άνδρο, από την πηγή του πατρός Διόνυσου ρέει οίνος. Αλλά όταν το υγρό μεταφερθεί σε σημείο που δεν υπάρχει πλέον (οπτική) επαφή με τον ναό, αποκτά και πάλι τη γεύση ύδατος».

Διαβάστε ακόμα για την «Ιστορία της Σάριζας» (Σπύρος Α. Μπαφαλούκος), για «Τα χοιροσφάγια ή χοιρόγαμο» (Αχιλλέας Λογοθέτης) και για την Καλλιόπη Μουστάκα (1918-1978), τη σπουδαία παιδαγωγό από την Άνδρο (Κούλα Κασιμάτη).

ΑΓΝΟΟΥΜΕΝΟΙ. Τρία μεγάλα θέματα περιέχονται στο νέο τεύχος του εξαιρετικού «Μανδραγόρα» : 1) Έρευνα (Παύλος Νεράντζης) για τους Έλληνες αγνοούμενους θύματα της χούντας του δικτάτορα της Αργεντινής Χόρχε Βιντέλα, που κάποιοι τον ήθελαν και… ολίγο κεντρώο.

2) Αφιέρωμα σε τρεις προσωπικότητες της Αριστεράς, τον Κ. Πορφύρη, τον Δημήτρη Ραυτόπουλο και τον Μανώλη Φουρτούνη, που μαζί με άλλους φωτισμένους προσπάθησαν να απεγκλωβίσουν το ιστορικό περιοδικό «Επιθεώρηση Τέχνης» από τις άγριες κομματικές παρεμβάσεις. 3) Αφιέρωμα στη ζωή και το έργο του σπουδαίου Έλληνα γλύπτη Φιλόλαου (Τλούπας), που γεννήθηκε στη Λάρισα το 1923 και έκανε μεγάλη καριέρα στη Γαλλία.

ΚΡΗΤΗ. Πολλοί ασχολούνται- και δικαίως- τα τελευταία χρόνια με την αιολική ενέργεια, αλλά στην Κρήτη τη γνωρίζουν από το 1880, όταν ο χαρισματικός τεχνίτης Εμμανουήλ Χαρ. Παπαδάκης δημιούργησε τους μετέπειτα πασίγνωστους μύλους του οροπεδίου στο Λασίθι. Υπολογίζεται ότι στα τέλη της δεκαετίας του 1940 λειτουργούσαν και άρδευαν το λασιθιώτικο οροπέδιο περίπου 3.500 ανεμόμυλοι! Στο κείμενό του που δημοσιεύεται στο νέο «Κρητικό Πανόραμα» ο Ι.Μ. Καραβαράκης επισημαίνει ότι η διάδοση των μύλων βοηθήθηκε από τα μελτέμια που επικρατούν τους θερινούς μήνες και από το μικρό βάθος των πηγαδιών που επιτρέπει την άντληση του νερού με την αντλία του μύλου. ΓΡΑΜΜΑΤΑ. Επί εννέα χρόνια κυκλοφορεί η εξαμηνιαία «Δεξαμενή» που αυτοπροσδιορίζεται ως «όργανο διαχρονικής έκφρασης και προβολής των γραμμάτων της Κωνσταντινούπολης και του Μείζονος Ελληνισμού». Από το νέο τεύχος να σημειώσω τα δοκίμια «Η γλώσσα και ο Κοραής» (Πηνελόπη Δημάκη) και «Αρχαίοι λυρικοί ποιητές» (Ελευθερία Αναγνωστάκη Τζαβάρα).

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ
ΝΗΣOΣ ΑΝΔΡΟΣ: Διδότου 37, Αθήνα- 106 80, τηλ.: 210-3642.003.

ΜΑΝΔΡΑΓΟΡΑΣ: Θεμιστοκλέους 100, Αθήνα- 106 81, τηλ.: 210-8220.294.

ΚΡΗΤΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ: Πανεπιστημίου 46, Αθήνα- 106 78, τηλ.: 210-3300.090.

Η ΔΕΞΑΜΕΝΗ: Δ. Σούτσου 46, Αθήνα 115 21, τηλ. 210-6430.680