Περιοδικά

Πάμε βόλτα στα «Παλιά»…
, Του Κώστα Ρεσβάνη

«Τρώγε την πρόοδο/ και με τα φλούδια/ και με τα κουκούτσια της» (Οδ. Ελύτης- Σηματολόγιο)

Το περιοδικό «Εν Βόλω» υπηρετεί, όσο ελάχιστα στη χώρα, την τοπική ιστορία με συνέπεια, γνώση και ευαισθησία. Τελευταίο δείγμα δουλειάς στο πρόσφατο τεύχος, το αφιέρωμα στην περιοχή του Βόλου με την πιο ξεχωριστή φυσιογνωμία: Τα Παλιά (τα συναντάμε στην είσοδο της πόλης καθώς ερχόμαστε από την Αθήνα).

Όπως σημειώνει στο εισαγωγικό σημείωμα του αφιερώματος η καθηγήτρια Πολεοδομίας στο ΑΠΘ Βίλμα Χαστάογλου «η περιοχή αποτελεί τον αρχαιότερο οικιστικό πυρήνα του Βόλου και περιλαμβάνει το βυζαντινό Κάστρο και τη μικρή αγορά του λιμανιού (τα ΄΄Παλαιά Μαγαζεία΄΄), που αναπτύχθηκε από τον 17ο αιώνα μπροστά σ΄ αυτό πάνω στην ακτή. Εκεί βρίσκονται συγκεντρωμένα τα παλαιότερα σωζόμενα μνημεία και κτίσματα της ιστορίας της πόλης, από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα». Το Κάστρο μπορεί να μην υπάρχει πια αλλά «εδώ συναντά κανείς μικρές μονοκατοικίες με αυλές, μεγάλες παλιές βιομηχανικές εγκαταστάσεις, καθώς και εργαστήρια και καταστήματα με πλήθος από επαγγέλματα που τείνουν να εκλείψουν, όπως σιδηροτεχνίτες, πεταλωτές, ακονιστές κ.ά. Το πιο διακριτό γνώρισμα της περιοχής συνίσταται στη συνύπαρξη όλων αυτών των στοιχείων σε ένα περιβάλλον όπου επικρατεί η μικροκλίμακα τόσο στις διαστάσεις του χώρου και των κτισμάτων όσο και στις χρήσεις γης» (Β. Χαστάογλου). Προσθέστε σε όλα αυτά και κάποια μερακλήδικα τσιπουράδικα στις παρυφές των παλιών και θα πεισθείτε ότι αξίζει τον κόπο να σεργιανίσετε σ΄ αυτή τη μοναδική περιοχή. Εκτός αφιερώματος υπάρχουν σελίδες με πληροφορίες για τις σημαντικότερες πολιτιστικές εκδηλώσεις του τελευταίου τριμήνου, δισέλιδο απόσπασμα από το τελευταίο βιβλίο του Μιχάλη Μήτρα «Μηχανή αναζήτησης» και επίσης δισέλιδη κριτική παρουσίαση του νέου βιβλίου της Μαρλένας Πολιτοπούλου «Η μνήμη της πολαρόιντ» από τον Χρήστο Δερβένη.

ΡΙΤΣOΣ. Πολύτιμο απόκτημα το νέο πολυσέλιδο τεύχος (250 σελ.) του περιοδικού «Το Δέντρο», που είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου αφιερωμένο στη ζωή και το έργο του Γιάννη Ρίτσου (1909-1990). Το περιοδικό τιμά κατά τον καλύτερο τρόπο την επέτειο των εκατό χρόνων από τη γέννηση του σπουδαίου ποιητή: Φιλοξενεί κείμενα σαράντα συγγραφέων και ανθρώπων της τέχνης, δημοσιεύει ανέκδοτες επιστολές του Ρίτσου προς τον ομότεχνό του Τίτο Πατρίκιο που τότε (1952-1953) ήταν εξόριστος στον Άη Στράτη και αναδημοσιεύει παλαιότερα κείμενα του Ανδρέα Καραντώνη, του Άλκη Θρύλου και του Τάκη Σινόπουλου για τον ποιητή. Το περιοδικό προσφέρει ακόμα CD, όπου σύγχρονοι Έλληνες ποιητές απαγγέλλουν ποιήματα του Ρίτσου.

Αλλά το αφιέρωμα αποκτά ουσιαστική αξία γιατί δεν αποτελεί αγιογραφία του τιμωμένου- κι ας μη νομισθεί ότι αυτή η στάση είναι συχνή στα αφιερώματα των περιοδικών… Εν τέλει η φιλοδοξία του περιοδικού να προσεγγίσει το «φαινόμενο Ρίτσος» από πολλαπλές σκοπιές, «για να φωτιστούν όσο το δυνατόν περισσότερα μυστικά της ογκώδους και πολυεπίπεδης προσφοράς του», δικαιώθηκε απόλυτα. Συνεισφέρουν με κείμενα, μεταξύ άλλων: Κ. Αγγελάκη- Ρουκ, Αλέξης Αργυρίου, Βασίλης Βασιλικός, Κώστας Γεωργουσόπουλος, Φίλιππος Δρακονταειδής, Σόνια Ιλίνσκαγια, Μιχάλης Μερακλής, Βασίλης Παπαβασιλείου, Σάββας Μιχαήλ, Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Λευτέρης Ξανθόπουλος, Χρήστος Λεοντής, Θάνος Μικρούτσικος.

Να τελειώσω αυτό το μικρό σημείωμα για το μεγάλο αφιέρωμα, παραθέτοντας μια μικρή επιστολή του Ρίτσου προς Κον Τίτο Πατρίκιο, Στρατόπεδο Εκτοπισμένων ΙΙΙ Τομέα, Άγιον Ευστράτιο Λήμνου, 25 Ιουνίου 1952:

«Τίτο μου ακόμη δεν είδα τη μητέρα σου- τηλεφώνησε να μάθει τη διεύθυνσή μου, μα δεν ήρθε ακόμη. Μόλις ευκαιρήσω θα πάω και θα σου γράψω. Πέντε μέρες είμαι έξω. Ζέστη. Τρέχω να νοικοκυρευτώ. Ακόμη δε διάβασα ούτε μιαν αράδα. Καταλαβαίνεις τώρα. Οι άνθρωποι; Είναι νωρίς ακόμη να μιλήσω γι΄ αυτούς. Η ψυχή τους είναι βαθειά καταχωνιασμένη. Δε φαίνεται. Σάμπως να λείπει. Τους κουράζει η σοβαρότητα. Κομματιάζουν το χρόνο σε μικρές μικρές στιγμές και την καρδιά σε μικρές συγκινήσεις. Τίποτα ακέριο και στρογγυλό. Σε κυττάζουν στα μάτια για να πιστέψεις πως σε κυττάζουν μα δε σε βλέπουν…».

ΜΝΗΜΗ ΛΟΓΙΟΥ. Στον «εκλεπτυσμένο λόγιο» Πέτρο Παπαδόπουλο (1928-2000), που δίδαξε πολλούς νεώτερους διανοητές και επιστήμονες, αφιερώνει τις πρώτες σελίδες της η «Νέα Εστία». Ο στενός φίλος του Γιάννης Κιουρτσάκης φιλοτεχνεί το πορτρέτο ενός ανθρώπου, αγνώστου στους πολλούς, αλλά πολύτιμου σε λίγους. Να σημειώσω ακόμα το κείμενο (α΄ μέρος) της Μαρίας Στεφανοπούλου για τέσσερις «σχεδόν συνομίληκους» Ρώσους ποιητές, θύματα του σταλινισμού: Μαρία Τσβετάγιεβα, Μπορίς Παστερνάκ, Όσιπ Μαντελστάμ και Άννα Αχμάτοβα.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«ΕΝ ΒΟΛΩ»: Μικρασιατών 81, κτίριο Σπίρερ, Βόλος- 383 33, τηλ. 24210-39.644.

«ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ»: Δ. Αιγηνίτου 34, Αθήνα- 115 28, τηλ. 210-3804.630.

«ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ»: Ευριπίδου 84, Αθήνα- 105 53, τηλ. 210-3213.030.