Η Αμερική ως σκουπιδότος

ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΓΡΑΨΕΙΣ ΚΑΤΙ
ΑΞΙΟΜΝΗΜΟΝΕΥΤΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ ΑΝ
ΔΕΝ ΤΗΝ ΕΧΕΙΣ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΠΑΘΙΑΣΜΕΝΑ. Ο
ΠΟΛΥΣ ΧΕΝΡΙ ΜΙΛΕΡ ΑΠΟΤΟΛΜΑ, ΜΕΣΟΥΝΤΟΣ
ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ, ΕΝΑ ΕΦΙΑΛΤΙΚΟ
ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΑΝΑΜΕΤΡΩΜΕΝΟΣ ΜΕ
ΤΙΣ ΔΙΑΨΕΥΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΙΑΣ
Το Περλ Χάρμπορ δεν έχει ακόμη συμβεί. Οι ΗΠΑ, ασφαλείς και αυτάρκεις στην οριοθετημένη από δύο ωκεανούς απομόνωσή τους, δεν έχουν μπει στον πόλεμο. Ο συγγραφέας των «Τροπικών» και της «Ρόδινης Σταύρωσης» επιστρέφει με λαχτάρα στη γενέθλια γη ύστερα από μία ολόκληρη δεκαετία στη Γαλλία και τη λοιπή Ευρώπη, περιλαμβανομένης μιας επίσκεψης στη χώρα μας- προϊόν της οποίας υπήρξε «Ο Κολοσσός του Μαρουσιού» (κατά κόσμον Γιώργος Κατσίμπαλης).

Ο Χένρι Μίλερ (1891-1980) πιστεύει ότι τώρα πια θα νιώσει συμφιλιωμένος με το αμερικανικό όνειρο. Η πρώτη επαφή με το λιμάνι της Βοστώνης αποδεικνύεται τραυματική. Η Νέα Υόρκη, ο κατάκοιτος πατέρας του και οι τραυματικές αναμνήσεις τον συνθλίβουν. Ανυπομονεί να κάνει ένα μεγάλο ταξίδι στην αχανή αμερικανική ενδοχώρα για να ξαναβρεί τα νήματα που τον συνδέουν με τη Γη της Επαγγελίας. Θα το πράξει με την πρώτη ευκαιρία, διασχίζοντας την υποήπειρο από ακτή σε ακτή, αναμετρώμενος με χάιγουεϊς και ερημότοπους, βαλτοτόπια και βιομηχανικές περιοχές, θλιβερά πάρκα και μπουρδέλα, αποστειρωμένα φαγάδικα και κλιματιζόμενα λεωφορεία. Θα σκύψει στο αμερικανικό όνειρο οραματιζόμενος την αναβάπτιση και θα βγει τσουρουφλισμένος. Η Αμερική τον πληγώνει, γι΄ αυτό, τέμνοντάς την οριζοντίως και κατακορύφως, θα αναπολεί ιδεοληπτικά το Καρτιέ Λατέν, την αρχετυπική επαρχιακή Γαλλία, τα βουνά της Κρήτης και την Κνωσό, τις επιλεκτικά ευτυχισμένες ημέρες με τις δύο του συζύγους και τις ερωμένες του. Όμως η Αναΐς Νιν έχει μείνει πίσω. Οι αναπολήσεις δεν γεμίζουν το κενό.

Προφητικό έργο
Ο «Κλιματιζόμενος Εφιάλτης» της σύγχρονης Αμερικής είναι ένα προφητικό έργο. Ο Μίλερ αναλύει με τραγική οξυδέρκεια τη διάψευση του υπερατλαντικού ονείρου, αμφισβητεί την κίβδηλη πρόοδο και τον καταναλωτισμό, κριτικάρει τον φορντισμό, την εργασιακή αλλοτροίωση και την εκβιομηχάνιση, καταγγέλλει την «με το γάντι» γενοκτονία των Ινδιάνων, αναπολεί, ως άλλος Θορό, μια ζωή λιτότητας σε αρμονία με τον φυσικό περίγυρο. Το βιβλίο θα θυμίσει λιβελογράφημα, ειδικά στους μη εξοικειωμένους με την εξπρεσιονιστική γραφή του Μίλερ. Η φρεσκάδα με την οποία διατυπώνονται μομφές κατά του αμερικανικού καπιταλισμού, ο σαρκασμός για την οργανωσιακή τελειότητα της μέλλουσας υπερδύναμης, η εφηβική αφέλεια με την οποία αντικρύζονται σκηνές της σουρεαλιστικής καθημερινότητας, θα σοκάρουν με την αμεσότητά τους πολλούς, ελπίζω, απ΄ όσους βγάζουν όψιμα το ψωμί τους με ανέξοδο αντιαμερικανισμό, καθώς έχουν μεσολαβήσει εξήμισι ολόκληρες δεκαετίες. Γιατί ο Χένρι Μίλερ είναι πάνω απ΄ όλα Αμερικανός, δηλαδή πιονέρος, νομάδας, ένας πραγματικός ταξιδευτής που διατηρεί το δικαίωμά του στην έκπληξη ως κόρην οφθαλμού. Έτσι έχουμε εδώ διαρκείς συγκρίσεις μεταξύ Αμερικής και Ευρώπης. Ύμνους στον απλό άνθρωπο. Κριτική στον πόλεμο αλλά και στους πολέμους που νομοτελειακά θα έρθουν. Θρησκειολογία. Μυστικισμό. Απολιτικοποιημένη άσκηση πολιτικής. Και εξοντωτική «οικολογική κριτική της ανάπτυξης», θα λέγαμε, αν μας επιτρεπόταν ο αναχρονισμός.

Ηenry Μiller

ΚΛΙΜΑΤΙ

ΖΟΜΕΝΟΣ ΕΦΙΑΛΤΗΣ

ΜΤΦ. ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ- ΙΚΑΡΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΑΚΗΣ ΕΚΔ. ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ, 2009 ΣΕΛ.
400, ΤΙΜΗ: 20 ΕΥΡΩ