Μελό: απομυθοποίηση τώρα

Μαραμένο το μπουκέτο των νέων ταινιών.
Να γελάσεις; Πού τέτοια χάρη. Να διασκεδάσεις; Πού τέτοια πολυτέλεια. Επομένως, πέντε επιλογές, δηλαδή μία. Τουτέστιν, «Η πτώση της Λόλα Μοντές». Μια παραγωγή ηλικίας 54 ετών. Αναπαλαιωμένη, φρεσκαρισμένη, γυαλισμένη. Ο μακαρίτης ο Γερμανός Μαξ Οφίλς προανήγγειλε τον μεταμοντερνισμό στον κινηματογράφο μισόν αιώνα πριν. Ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει. Αμήν!

«Το γράμμα μιας άγνωστης» με Τζόαν Φοντέιν και Λουί Ζουρντάν του 1948, από τα καλύτερα μελοδράματα όλων των εποχών και ό,τι σπουδαίο έχει υπογράψει αυτός ο Γερμανός, που το 1938, ανατριχιάζοντας από τα επερχόμενα του Χίτλερ, μετακομίζει στη Γαλλία. Όμως το κύκνειο άσμα του η «Lola Μontes» του 1955 κερδίζει την πρωτοκαθεδρία. Αναμενόμενο και ευεξήγητο. Πριν από τόσα χρόνια, αυτός ο ιδιοφυής εγκέφαλος τολμάει και υπογράφει μια απίστευτη στυλιστική λοιδορία!

Το εξηγώ όπως το είδα με γυμνό οφθαλμό. Ο τελετάρχης ενός τσίρκου (Πίτερ Ουστίνοφ) εξιστορεί το παρελθόν και περιφέρει μπροστά στα λαίμαργα μάτια των πελατών ένα πανέμορφο σαν παγώνι θηλυκό με το όνομα Λόλα Μοντές (Μαρτίν Καρόλ). Από εκεί και πέρα αρχίζει η παρέλαση μιας πρωτοφανούς ταυτολογίας. Τσίρκο τα σαλόνια. Τσίρκο η αριστοκρατία. Τσίρκο το παλάτι και κάθε αυτοκρατορία. Τσίρκο και άγρια θηρία οι αριστοκράτες, οι βιομήχανοι και οι βασιλείς. Σκηνές από τσίρκο όσα λαμβάνουν χώρα στα ενδότερα της καλύτερης, ανώτερης και πλούσιας «φυλής». Και ταυτόχρονα μ΄ αυτό τον ορυμαγδό όπου ο πλούτος πορεύεται με την ευτέλεια και το βεστιάριο με την ανοησία, «πράγμα» η πανέμορφη Λόλα.

Η ομορφιά, έλεγε ο Γερμανός Οφίλς, είναι το αξιοπερίεργο μιας ζούγκλας που όλοι οι ζάπλουτοι αρσενικοί επιθυμούν να το αποκτήσουν, να το απολαύσουν, να το κλείσουν στο δικό τους χρυσό κλουβί προς ατομική χρήση και ιδιωτική ηδονή. Επομένως, το άτομο μεταλλάσσεται σε ζώο, κι εκείνο με τη σειρά του, λόγω χρήσης και επιθυμίας του αφεντικού του, μεταβάλλεται σε πράγμα. Πολυχρησιμοποιημένο και εσωτερικά άδειο και κακοποιημένο. Ανώτατο στάδιο της ιδιοκτησίας η απόκτηση μιας ζωντανής, θηλυκής και πανέμορφης παρουσίας. Ο πλήρης ορισμός της δουλείας. Επειδή όμως ο δούλος εθίζεται σε μια σχέση καθαρά οικονομική, γι΄ αυτό με την πρώτη ευκαιρία αλλάζει αφεντικό χωρίς κανένα δισταγμό. Δηλαδή, όπως λένε στα μελοδράματα οι παρθένες κορασίδες, «το κορμί μου ναι, την ψυχή μου ποτέ». Λάθος απροσμέτρητο και παραπλανητικό. Η πολυχρησιμοποίηση και ο εθισμός μετατρέπουν στο τέλος τον άνθρωπο σε ζώο, που έγινε πράγμα οικειοθελώς. Εξαιρετικό!

Προς αποκάλυψη όλων αυτών, ο Οφίλς πριν από τόσα χρόνια χρησιμοποιεί και συνομιλεί με τον θεατή μόνο με τα εργαλεία της κινηματογραφικής αισθητικής. Δηλαδή, στούντιο. Δηλαδή, ατελείωτο βεστιάριο. Δηλαδή, απροσμέτρητο κοσμηματοπωλείο. Αφού «πράγμα» η Λόλα, με πολύτιμα πράγματα φορτωμένη. Αφού χωρίς αισθήματα οι σχέσεις, ε τότε η αγοροπωλησία και οι διαδικασίες καταλαμβάνουν τις πρώτες θέσεις. Κοντά σ΄ αυτά, η τεχνική υποστήριξη και η θέση του φακού αναδεικνύουν το σαρδόνιο σχόλιο του Γερμανού. Τράβελινγκ, στούντιο, φακοί. Όλο το οπλοστάσιο του σινεμά σε ανοιξιάτικη στύση και ανθοφορία.

Γι΄ αυτό τα ατελείωτα μονοπλάνα. Για να συλλάβει κανείς το βάθος και το μέγεθος αυτής της συναλλαγής. Γι΄ αυτό χωρίς γκρο πλάνα. Για να αποφύγει το εύκολο συναίσθημα και να απομυθοποιήσει το μελόδραμα. Γι΄ αυτό η απόσταση από τα δρώμενα. Για να μετατρέψει με μεγαλύτερη σαφήνεια τα πρόσωπα σε «πράγματα». Σαν μέλισσα ρουφάει γύρη απ΄ όλα τα άνθη του κακού. Μπρεχτική αποστασιοποίηση, σαρκασμός, τσίρκο, ιμπρεσιονισμός, γκροτέσκο. Ο απόλυτος υπονομευτής του μελοδράματος. Σαν ο Τατί παρέα με τον Οτάρ Ιοσελιάνι να σκηνοθετούν μαζί μια ιστορία αισθηματική!

Το αποτέλεσμα χάρμα οφθαλμών. Ρεαλιστικός σουρεαλισμός. Ο θεατής επικοινωνεί με την πλοκή. Όμως η απόσταση από τη σκηνή μετατρέπει το σύμπαν σε μια ανοησία παρφουμαρισμένη και παρανοϊκή. Όπως περίπου συμβαίνει με τις κωμωδίες του Τατί. Άνθρωποι μπαινοβγαίνουν, πόρτες ανοιγοκλείνουν. Μα, τι είναι όλοι αυτοί; Συγκρουόμενα αυτοκινητάκια χωρίς ίχνος αληθινής κεφαλής. Έτσι, ο Οφίλς μέσα στον πλούτο, την αφθονία και την αριστοκρατία, κερδίζει τον τίτλο του αναρχικού του μελοδράματος. Ο σαρκαστής της κοινωνίας που εκπροσωπεί. Οικοδομεί, σχεδιάζει, ζωγραφίζει, ντύνει και ταυτόχρονα ειρωνεύεται, σαρκάζει, αποδομεί, γκρεμίζει και γελάει. Γι΄ αυτό η «Λόλα Μοντές» είναι η πιο κομψή λοιδορία από συστάσεως κινηματογράφου. Γι΄ αυτό ο Οφίλς ένας μεγάλος στυλίστας που γελοιοποιεί το στυλ.

Μοναδική ένσταση ουσιαστική. Ο θρίαμβος αυτού του ποταμιαίου φορμαλισμού καταπίνει σαν ρουφήχτρα το περιεχόμενο και την ιδεολογία. Μετά την πρώτη ώρα, η «Λόλα» στεγνώνει από κάθε ουσία. Το ένα σαλόνι διαδέχεται το άλλο χωρίς να μετακινηθεί και να εξελιχθεί το κέντρο βάρους. Ο φορμαλισμός ισοπεδώνει το περιεχόμενο. Έτσι, όπως παγώνι η Λόλα Μοντές, έτσι σαν παγώνι περιφέρεται κι αυτός ο ανεκτίμητος κινηματογραφικός θησαυρός. Ίσως από πρόθεση. Ίσως να είναι και πλάγια ομολογία. Σα να λέει από τον τάφο του «Όπως η Λόλα, έτσι κι εγώ, ένα όμορφο τίποτα χωρίς προορισμό»!

ΥΓ: Η περίπτωση της «Λόλα Μοντές» τοποθετεί τον πήχυ των επαναλήψεων στο σωστό ύψος. Προϋπόθεση των επαναλήψεων και σεβασμού των θεατών είναι η αναπαλαίωση (restoration) παλιών ταινιών. Όπως στη «Λόλα» ακριβώς. Γιατί δεν είναι μόνο η απάτη που γίνεται με τα DVD. Είναι ακόμα και οι φρέσκιες κόπιες παλιών ταινιών οι οποίες χωρίς να υποστούν τη διαδικασία της αναπαλαίωσης διατηρούν τη σκόνη από τον χρόνο και την παλιά τεχνολογία. Με απλά λόγια, στο σπίτι σου καλύτερα θα απολαύσεις μια παλιά ταινία παρά στον κινηματογράφο όπου χωρίς αναπαλαίωση θα κουραστείς με το αποτέλεσμα μιας ξεπερασμένης τεχνολογίας!

«Η πτώση της Λόλα Μοντές»

Η απομυθοποίηση του μελοδράματος Μια στυλιστική λοιδορία Υπόδειγμα αισθητικής Όμως ο φορμαλισμός καταβροχθίζει

την ουσία

ΒΑΘΜΟΙ= ΑLL ΤΙΜΕ CLΑSSΙC!

{{{ video }}}

Τρεις ακόμα, δηλαδή σχεδόν καμία

Τρεις ακόμα πρεμιέρες με ολόφρεσκες παραγωγές από Βρετανία, ΗΠΑ και Κορέα.

«Ο καλός, ο κακός κι ο περίεργος» (Τhe Good the Βad and the Weird). Κορεάτικο και ατελείωτο σπαγκέτι με σούσι σε σκηνοθεσία Κιμ Τζι Γουν. Εξαιρετικό στυλιζάρισμα με απίστευτη ρυθμολογία και υποδειγματική τεχνική τελειομανία. Όμως ύστερα από την πρώτη μεγαλειώδη, καλοκουρδισμένη σκηνή σ΄ ένα τρένο που διασχίζει την Μαντζουρία στις αρχές του ΄30, όλα μοιάζουν ίδια. Διαβάζω ότι στην πατρίδα του έχει γίνει τεράστια ταμειακή επιτυχία. Το ίδιο θα συνέβαινε και εν Ελλάδι με αντίστοιχη ιστορία. Όμως πόσοι Κορεάτες θα άντεχαν να «φάνε» σπαγκέτι- φασολάδα;

ΒΑΘΜΟΙ=5

(μηχανή του στυλ)

{{{ video }}}

«50 νεκροί λιγότεροι» (Fifty dead men walking). Η Κάρι Σκόγκλαντ ρίχνει ροχάλα στους τάφους των αγωνιστών του ΙRΑ. Είναι σαν να γυρίζεται σήμερα ελληνική ταινία με ήρωα διακεκριμένο δωσίλογο της Εθνικής Αντίστασης. Ούτε μισή πιθανότητα στις χίλιες. Όπου στη δεκαετία του ΄80 ένας πιτσιρικάς ηλικίας 19 ετών πηγαινοέρχεται ως διπλός πράκτορας των Ιρλανδών και των Βρετανών. Αποτέλεσμα; Κάμποσοι νεκροί από τα καρφώματα αυτού του Μάρτιν, που ακόμα και σήμερα εξακολουθεί να διαφεύγει. Όχι, χαζός είναι να κάτσει να τον πιάσουν και να τον κάνουν με τα κρεμμυδάκια. Η Σκόγκλαντ σκηνοθετεί σα να γυρίζει βρετανική ταινία δράσης επιπέδου Γκάι Ρίτσι. Έτσι, προσφέροντας τάχα μου προσποιητή αφασία, νομίζει πως εξασφαλίζει ασυλία. Όλα τουρλουμπούκι. Πολτό έδωκες, πολτό θα λάβεις!

ΒΑΘΜΟΙ=0

(όπως και στη Θάτσερ)

{{{ video }}}

«Οι αδελφοί Μπλουμ» (Τhe Βrothers Βloom). Του 36χρονου Ριαν Τζόνσον, ενός ταλαντούχου Αμερικανού που με την πρώτη του αυτοσχέδια ταινιούλα «Έγκλημα στο κολέγιο» βρέθηκε σε αρκετές λίστες του top-10. Υπόθεση εντελώς αμερικανική. Διότι ταλαντούχος μεν, χαοτικός δε. Περίπου σαν ο Μισέλ Γκοντρί και ο Ουές Άντερσον μαζί. Μια μπερδεμένη ιστορία με αόρατο χιούμορ μιας παρέας κλειστής. Όπου δύο αδέλφια και απατεώνες (Έιντριεν Μπρόντι και Μαρκ Ράφαλο) παγιδεύουν γοητευτική κληρονόμο με στόχο την κληρονομιά. Κάπου εκεί η Πηνελόπη (αυτό το όνομα της ηρωίδας που υποδύεται η Ρέιτσελ Βάις) ντριπλάρει και γίνεται συνεργάτης της ομάδας, όμως ένας εξ αυτών την ερωτεύεται και φτου απ΄ την αρχή. Μπορεί να φταίω εγώ, αλλά ζήτημα είναι αν κατάλαβα γρι!

ΒΑΘΜΟΙ=5

(ιδιαίτερο, αλλά χαοτικό)

{{{ video }}}

Κωμωδία χωρίς σκηνοθέτη

Είπα κι εγώ να γελάσω. Έτσι, να πάνε κάτω τα (πολιτικά) φαρμάκια. Φόρεσα λοιπόν ένα χαμόγελο από ΄δώ ίσαμε ΄κεί πέρα και όρμησα να ξεκαρδιστώ με «Τα φαντάσματα των πρώην» («Τhe Ghosts of girlfriends past»). Το πρώτο δεκαπεντάλεπτο πήρα φόρα κι έκανα τριχιά την τρίχα. Χα χα χα, αλλά χλωμά. Το δεύτερο άρχισα να ξύνομαι, σα να έπασχα από αλλεργία. Με το τρίτο μπαινόβγαινα προς νερού μου και με το τέταρτο βγήκα από τα ρούχα μου και είπα «μωρέ, ούτε χαζοαμερικανιά». Επειγόντως, λοιπόν, ζητείται σκηνοθέτης για αμερικανική κωμωδία. Μπροστά σ΄ αυτό το συντηρητικό, οικογενειακό και συνηθισμένο παλτό, η «Μαίρη» («Τhere΄s Something Αbout Μary») με τον Μπεν Στίλερ και την Κάμερον Ντίαζ του 1998 μοιάζει με αριστούργημα όλων των κωμικών εποχών!

Για να μην τα πολυλογώ. Οι δύο σεναριογράφοι και ο σκηνοθέτης Μαρκ Ουότερς ρίχνουν δόλωμα αντιγαμικό προκειμένου να δοξάσουν τον γάμο και τον θεσμό. Αρχίζουν δηλαδή με την ιστορία ενός κυνικού και αθεράπευτου εργένη- φαλλοκράτη και στη συνέχεια στριμώχνουν την ιστορία στους τέσσερις τοίχους μιας γαμήλιας τελετής. Αποτέλεσμα; Γιατί, παιδί μου, είσαι εναντίον του γάμου; Επειδή ο πρώτος μου έρωτας στην παιδική μου ηλικία φίλησε τον συμμαθητή μου. Ως εκ τούτου, μια ζωή ολόκληρη ο τύπος (Μάθιου Μακόνεχι) ταλαιπωρεί το γυναικείο φύλο εκδικούμενος τη συμμαθήτριά του. Μάθημα ψυχανάλυσης βρεφονηπιακού σταθμού.

Απ΄ αυτή την καραπληξάρα κρατάω δύο πράγματα. Το πρώτο, ο Μάικλ Ντάγκλας, που υποδύεται τον εκλιπόντα θείο του Μακόνεχι, έναν πρωταθλητή του ποδόγυρου και αδιόρθωτου κυνηγού. «Παιδί μου», του λέει, «για να ρίξεις τις γκόμενες, μην τις κοιτάς αλλά να τις προσπερνάς.

Το πάνω χέρι στις σχέσεις το έχει όποιος ενδιαφέρεται λιγότερο».

Το δεύτερο κάποιοι ελάχιστοι διάλογοι. Όπως «σκέψου παγκόσμια, δράσε τοπικά». Και όπως «γιατί να θέλω σεξ μ΄ έναν κόπανο σαν του λόγου σου» ρωτάει εκείνη. «Επειδή έχεις θέμα με τον πατέρα σου». «Μα, δεν τον γνώρισα» απαντάει εκείνη. «Τότε ακόμα καλύτερα. Έλα στον μπαμπά!».

Και για να τελειώνω. Να σκοτώσω την ώρα μου με κάποιον νερόβραστο που πάσχει από μισογυνισμό, επειδή τον έστειλε αδιάβαστο η πρώτη του κατάκτηση και να χάσω τα λεφτουδάκια μου με κάτι ξανθιές ακόμα πιο νερόβραστες που χασκογελάνε στην πρόβα γάμου, ε το θεωρώ ταπείνωση υπέρμετρη χωρίς συγχωροχάρτι!

Με δυο λόγια: Διάσημος και γόης φωτογράφος (Μάθιου Μακόνεχι διαρκώς ακκιζόμενος) καταφθάνει στο σπίτι της μέλλουσας συζύγου του αδελφού του (Μπρέκιν Μέγερ). Αφού πρώτα τα κάνει μπάχαλο και λοιδορήσει οτιδήποτε έχει σχέση με τον γάμο, στη συνέχεια, έτσι από το πουθενά, θα συναντήσει το φάντασμα του μετανοημένου από τον ποδόγυρο θείου του (Μάικλ Νάγκλας). Κι από εργένης, θα καταλήξει οικογενειάρχης.

«Τα φαντάσματα των πρώην»

Το πρώτο ημίωρο στεγνώνει Το δεύτερο σε σιδερώνει Αμερικανικό και ηθικοπλαστικό

ΒΑΘΜΟΙ=3

(max)

{{{ video }}}