Κριτήριο ο βαθμός κατάκτησης της ελευθερίας και της ευημερίας

Οι επιθέσεις του Ζέεφ Στέρνχελ- ακραίες αλλά όχι άδικες- σ΄ όλους τους άλλους στοχαστές του αντι-Διαφωτισμού αποτελούν μνημεία καθαρού λόγου, αλλά και πηγές έντονων συναισθημάτων που εφοδιάζουν το πνεύμα των αναγνωστών με το κλίμα και την ψυχή μιας εποχής, κατά την οποία διαφωτιστές και αντιδιαφωτιστές πίστευαν στη δύναμη των ιδεών (αυτό είναι και το υπέροχο κοινό τους σημείο). Το αίτημα για επιστροφή στη δύναμη των ιδεών αποτελεί άλλη μια μεγάλη συνεισφορά του Στέρνχελ.

Σε μια εποχή που στο όνομα της ιδεολογίας της παρακμής αμφισβητείται η έννοια της προόδου, είναι υπερπολύτιμο κάποιοι να μας θυμίζουν πως παρά τις αντιφάσεις, τις οπισθοδρομήσεις και τις τραγωδίες που γεννήθηκαν μέσα από τον δογματικό ορθολογισμό και τον ιδιοτελή ατομικισμό, ο σημερινός κόσμος δεν θα είχε φτάσει στο σημείο που βρίσκεται αν δεν είχε πιστέψει στην ιδεολογία της προόδου αντί σ΄ αυτήν της «ενοχής», στον ατομισμό αντί στη θρησκευτική αυθεντία, στον ορθό λόγο αντί στο ένστικτο, και τέλος στην ανθρώπινη αυτονομία και αυτοτέλεια αντί στον ισοπεδωτικό κολεκτιβισμό.

Τελικά ο συγγραφέας μάς μαθαίνει πως ο βαθμός κατάκτησης της ελευθερίας και της ευημερίας του ατόμου είναι και το κριτήριο για την αξιολόγηση του κάθε πολιτισμού. Μάθημα στο οποίο καλούνται να προσέλθουν όσο το δυνατόν περισσότεροι αναγνώστες.