ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ

Το έργο του Μαν έγινε σημείο αναφοράς, και ως εκ τούτου αποτέλεσε αντικείμενο σχολιασμού και κριτικής από όλους σχεδόν τους επιφανείς εκπροσώπους της σύγχρονης ιστορικής κοινωνιολογίας. Επανέρχομαι στην αρχική μου αναρώτηση. Ίσως η καθυστερημένη εμφάνισή του στην ελληνική βιβλιογραφία να έχει και κάποια πλεονεκτήματα. Λόγω της παγκοσμιοποίησης και της πρώτης παγκόσμιας κρίσης της παγκοσμιοποίησης, συμπίπτει με μία περίοδο αναστοχασμού, νέου ενδιαφέροντος για τη «μακρά ιστορική διάρκεια», τις μακροκοινωνικές δομές και διαδικασίες, της συγκρότησης και της πολιτικής κινητοποίησης των μεγάλων συλλογικών υποκειμένων, των εναλλακτικών δρόμων ανάπτυξης.

Πρόκειται για ζητήματα που κατά κάποιο τρόπο περιθωριοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια, είτε λόγω των γενικών πολιτικών συνθηκών, είτε της υπερβολικής ενασχόλησης με τη μικροκλίμακα, τις μικροδιαδικασίες και την πολιτισμική διάσταση των κοινωνικών φαινομένων που συνέβη μάλλον ως αθέλητη συνέπεια, παρά ως εγγενής εκδίπλωση ενός «επιστημονικού προγράμματος». Χρειαζόμαστε λοιπόν περισσότερο από χτες, έργα που θέτουν μεγάλα ερωτήματα, που αναζητούν εκ νέου μεγάλα ερμηνευτικά σχήματα. Στην Ελλάδα ακόμα περισσότερο, γιατί είμαστε επιρρεπείς στην οπισθοδρόμηση σε κάθε είδους δογματισμούς και απλοϊκότητες. Αρκεί να δούμε τον πολιτικό λόγο των κομμάτων της Αριστεράς. Είναι αίτημα επιστημονικό, αλλά και πολιτικό. Η διαμόρφωση νέων συλλογικοτήτων και νέων πολιτικών σχεδίων προφανώς δεν περνά σήμερα από μια ενιαία θεωρία. Μπορεί όμως να στηριχτεί αποφασιστικά σε μια κριτική συνείδηση που τροφοδοτείται από τη γνώση της ιστορικότητας των σημερινών κοινωνικών φαινομένων, από τον αναστοχασμό που προβάλλεται στο μέλλον και δεν οπισθοχωρεί σε ξεπερασμένα σχήματα.

Ο Γιάννης Βούλγαρης διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.