Επτά χρόνια… φαγούρα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΤΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ, ΠΑΡ΄
ΟΛΟ ΠΟΥ ΞΕΠΗΔΗΣΕ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΤΙΔΙΚΤΑΤΟΡΙΚΟ
ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΛΙΜΑ ΤΟΥ ΄70, ΜΑΛΛΟΝ
ΣΝΟΜΠΑΡΕ ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΤΗ ΧΟΥΝΤΑ. ΕΤΣΙ,
ΠΑΡ΄ ΟΛΟ ΠΟΥ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ
ΚΑΤΑΠΙΑΝΟΝΤΑΙ ΜΕ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ
ΠΕΡΙΟΔΟΥ, ΤΟ ΕΜΒΛΗΜΑΤΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ
ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΙ ΝΑ ΤΟ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΑΚΟΜΗ
Αν κάποιο μυθιστόρημα διεκδικεί τον τίτλο του εμβληματικού για τη συγκεκριμένη εποχή είναι οπωσδήποτε ηΑρχαία Σκουριά της Μάρως Δούκα. Στις βασικές του αρετές περιλαμβάνεται και το γεγονός ότι η συγγραφέας πηγαίνει και πιο πίσω, αποτυπώνοντας τις συλλογικές νοοτροπίες και τα οπισθοδρομικά πολιτισμικά πρότυπα των μεταπολεμικών χρόνων που έκαναν τη νεολαία, αριστερή από τα γενοφάσκια της. Η πρωταγωνίστρια του βιβλίου, Μυρσίνη, προερχόμενη από αστική οικογένεια, ακολουθεί μια πορεία ριζοσπαστικοποίησης που διήνυσαν πολλοί σκεπτόμενοι άνθρωποι την εποχή εκείνη, και που περιελάμβανε εκτός από έρωτα και ελευθερία, κάμποσες διώξεις και φυλακίσεις. Η ηρωίδα κράτησε εν τέλει αποστάσεις και από την προηγούμενη γενιά με την οποία συγκρούστηκε, αλλά και από τον φυσικό της χώρο, τον αριστερό, στη μεταχουντική του εκδοχή. Είναι συνεπώς μυθιστόρημα που και ιστορικό βάθος διαθέτει αλλά και έναν συνταιριασμό του ιδιωτικού με το πολιτικό, που το κάνει να ισορροπεί και να αντέχει στον χρόνο.

«Τότε φιλοδοξούσα να ζωντανέψω μέσα από την οπτική γωνία μιας φοιτήτριας, την πορεία της προς την αυτογνωσία, τα χρόνια της δικτατορίας και τις αναζητήσεις της γενιάς μου», λέει στο «Βιβλιοδρόμιο» η Μάρω Δούκα, τριάντα χρόνια μετά την πρώτη έκδοση του βιβλίου. «Αναζητούσα παράλληλα τις αφορμές και τα αίτια των γεγονότων που είχαν σφραγίσει τον ψυχισμό και τη συμπεριφορά μας στο μετεμφυλιακό περιβάλλον της σύγχρονης Ελλάδας».

Η Μάρω Δούκα πάλευε με το βιβλίο αυτό ήδη από το 1974. Για την αντοχή τηςΑρχαίας Σκουριάςστον χρόνο η ίδια θεωρεί ότι οφείλεται στο ότι εκεί αποτυπώνονται τρία ουσιαστικά πράγματα: «το αδιέξοδο της Αριστεράς, το αδιέξοδο στις προσωπικές σχέσεις- τότε διαλύονταν έρωτες μόνο και μόνο για ενδοαριστερές ιδεολογικές διαφορές-, αλλά και το αδιέξοδο της νεοελληνικής κοινωνίας που ήδη διαφαινόταν τότε και που σήμερα έχει παγιωθεί».

Εννιά χρόνια μετά τηνΑρχαία Σκουριά(1988) κυκλοφόρησε ο Μακαβέτταςτου Απόστολου Δοξιάδη, ένα μυθιστόρημα που μπορεί να το δει κανείς συμπληρωματικά ως προς το προηγούμενο, καθώς αφηγείται τα της απέναντι πλευράς, δηλαδή των στρατιωτικών. Ένας υποδειγματικός αξιωματικός μετατρέπεται σε κωμικοτραγικό πραξικοπηματία. Με χιούμορ, μεταμοντέρνα διάθεση, δράση και σασπένς, το μυθιστόρημα αυτό δεν καθιέρωσε απλώς τον Δοξιάδη και ως πεζογράφο- ήταν ήδη γνωστός ως σκηνοθέτης-, αλλά τον ενέταξε στους οξυδερκείς εστέτ ανατόμους μιας ολόκληρης εποχής.