«Ο Μπέκετ χαμογελάει στη σκοτεινή άβυσσο»

Για έβδομη φορά μέσα σε 24 χρόνια έρχεται στην Ελλάδα ο Πίτερ Μπρουκ, φέρνοντας την τελευταία του παράσταση «Fragments» («Θραύσματα»). Ο γκουρού του σύγχρονου θεάτρου, κάνει εδώ μια σύνθεση από τα πέντε πιο μικρής διάρκειας μονόπρακτα του Μπέκετ «Θέατρο Ι», «Νανούρισμα», «Πράξη Χωρίς Λόγια ΙΙ», «Πηγαινέλα» και «Ούτε ο ένας ούτε ο άλλος».

Η παράσταση, διάρκειας μίας ώρας, είναι ένα απόσταγμα του μπεκετικού κόσμου, που φωτίζει το ουσιώδες δίνοντας έμφαση στο ανελέητο χιούμορ του. Ο μινιμαλιστής σκηνοθέτης προσεγγίζει τον πυκνό, ελλειπτικό λόγο τού Ιρλανδού συγγραφέα και βγάζει από τα κοιτάσματα καθαρό χρυσό, με άρωμα κωμωδίας.

«Ο Μπέκετ περιεργάζεται τη σκοτεινή άβυσσο της ανθρώπινης ύπαρξης, αλλά το χιούμορ αποτρέπει εκείνον, όσο κι εμάς, από το να βυθιστούμε ολοκληρωτικά μέσα της. Απορρίπτει κάθε είδους θεωρίες και δόγματα που προσφέρουν εύκολη παρηγοριά, αν και η ζωή του ήταν μια διαρκής, επίπονη αναζήτηση νοήματος. Τοποθετεί τα ανθρώπινα πλάσματα στο σκοτάδι, ενώ διαρκώς ατενίζουν μέσα από παράθυρα, μέσα από άλλους, προς τα έξω, καμιά φορά προς τα πάνω, το απέραντο άγνωστο. Μοιράζεται τον πόνο τους», είναι η άποψη του Πίτερ Μπρουκ, την οποία κάνει θεατρική πράξη στα «Θραύσματα».

Λιτά, σχεδόν ασκητικά, ο Μπρουκ φτάνει στην καρδιά του μπεκετικού ζητήματος, όπου το δυσοίωνο όραμα μιας ανθρωπότητας αγωνίζεται να δώσει νόημα στον κόσμο πριν από το τέλος. Ψαλιδίζοντας τα περιττά, με ελάχιστα σκηνικά αντικείμενα- μεγάλες νάιλον σακούλες, κύβους, πάγκους και κινηματογραφικούς φωτισμούςδημιουργεί μια ενότητα κίνησης, ήχου και ρυθμού, για να δείξει το ουσιώδες. Τον πλούτο που κρύβουν αυτά τα μικρά, φαινομενικά ανεπαρκή κείμενα.

Η παράσταση αρχίζει με το «Θέατρο Ι», όπου ένας τυφλός ζητιάνος κι ένας καθηλωμένος ανάπηρος προσπαθούν αναποτελεσματικά να δημιουργήσουν μια αλληλοβοηθητική σχέση. Στο «Νανούρισμα» μια απομονωμένη, ηλικιωμένη γυναίκα λικνίζεται ακούγοντας τον εσωτερικό της μονόλογο. Ένα λίκνισμα γηρατειών, παρόμοιο με αυτό του μωρού στην κούνια, που συνδέει τη γέννηση με τον θάνατο. Η μοναξιά υπομνηματίζεται απλά και στο επόμενο μονόπρακτο.

Δυο γυναίκες(άνδρες ντυμένοι γυναικεία) κάθονται στον πάγκο και αναπολούν ακίνητοι τα παιδικά τους χρόνια. Μια απρόσμενη όρεξη για ζωή βγαίνει από το μονόπρακτο όπου δύο άνδρες αναπολούν τις γυναίκες της ζωής τους, ενώ τους τρέχουν σάλια στη σκέψη ενός κορν-μπιφ. Χωρίς λόγια, με μεγάλες πλαστικές σακούλες, απ΄ όπου ξαφνικά ξετυλίγεται ένας άνθρωπος προσφέροντας μια εκπληκτική σωματική κωμωδία, γίνεται το «Πηγαινέλα». Με το λιμπρέτο «Ούτε ο ένας ούτε ο άλλος» ολοκληρώνεται η παράσταση. Λιτή, οδυνηρά αστεία, με την αύρα της άμεμπτης σκηνοθετικής σοφίας και ζωηράδας του Μπρουκ.

Στις εκδηλώσεις «Θέατρο πέρα από τα Όρια» συμπεριλαμβάνεται και η παράσταση του θεάτρου Υoung Vic «Ο πίθηκος του Κάφκα» βασισμένη στο έργο του Φραντς Κάφκα, με πρωταγωνίστρια την Ελληνίδα Κάθριν Χάντερ, σε σκηνοθεσία Γουόλτερ Μάγεργιοχαν.

ΙΝFΟ

«Θραύσματα» στις 9, 10 και 11 Μαΐου και «Ο πίθηκος του Κάφκα» στις 15, 16, 17 Μαΐου, στο θέατρο «Δημήτρης Χορν» (Αμερικής 10, τηλ. 210-
3612.500), με ελληνικούς υπέρτιτλους.

Η «τρομερή αλήθεια»

«Όταν ανακάλυψε το θέατρο ο Μπέκετ», παρατηρεί ο σκηνοθέτης και φίλος του θεατρικού συγγραφέα, Πίτερ Μπρουκ, «διέκρινε τη δυνατότητα να πασχίσει για την αρμονία. Ένα σύνολο στο οποίο κάθε ήχος, κίνηση, ρυθμός, ανάσα και σιωπή θα ερχόταν σε τέλεια ένωση. Αυτή ήταν η αδυσώπητη απαίτηση που είχε από τον εαυτό του- ένας ανέφικτος στόχος, που έτρεφε την ανάγκη για τελειότητα. Έτσι, εισέρχεται στο σπάνιο πέρασμα που συνδέει το αρχαίο ελληνικό θέατρο, τον Σαίξπηρ και το σήμερα, σε μια ασυμβίβαστη πορεία κάποιου που κοιτάζει την αλήθεια κατάματα, άγνωστη, τρομερή, εξαίσια».