«Όλοι να χλαπακιάσουν θέλουν»

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ, ΤΟ ΤΡΙΤΟ
ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ
ΜΟΔΙΝΟΥ, ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΝΕΛΕΗΤΗ
ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ
ΑΣΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΜΙΑ ΩΔΗ
ΣΤΗ ΦΥΣΗ, ΟΧΙ ΟΜΩΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ
ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ Ο ΑΛΛΟΤΕ
ΑΚΤΙΒΙΣΤΗΣ ΕΙΝΑΙ ΑΡΚΕΤΑ
ΚΑΥΣΤΙΚΟΣ.
Στον Μεγάλο Αμπάι, το δεύτερο μυθιστόρημα του Μιχάλη Μοδινού που τον καθιέρωσε στον χώρο της λογοτεχνίας, πρωταγωνιστής ήταν ο Νείλος και η ζωοδότρα αφρικανική φύση. Και θέμα του η αντιπαραβολή του δυτικού πολιτισμού με τις αρχέγονες κουλτούρες. ΣτηνΕπιστροφή, το τρίτο μυθιστόρημα του περιβαλλοντολόγου, γεωγράφου, μηχανικού Μοδινού, που μόλις κυκλοφόρησε, πρωταγωνιστής με την ίδια έννοια είναι το Πήλιο και θέμα του η τελική ανωτερότητα της υπαίθρου και της φύσης απέναντι στην τρέλα του σύγχρονου αστικού πολιτισμού. Μοιάζει παράδοξο, αλλά υπογραφές της λογοτεχνίας τόσο διαφορετικές όσο ο Σωτήρης Δημητρίου και ο Μιχάλης Μοδινός δείχνουν, προερχόμενοι από εντελώς διαφορετική αφετηρία, να συγκλίνουν με τα καινούργια τους βιβλία σε μία νέα ιδεολογία: την «επιστροφή», ακριβώς, κατά το δυνατόν, σε απεμπολημένες αρχές και αξίες, στον νέο διάλογο που επιβάλλεται να κάνει ο- θαμπωμένος από τα φώτα της προόδου- μοντέρνος άνθρωπος με τη φύση, στην αποδοχή του ρυθμού της που πέρασε από το αντάτζιο στο πρέστο χωρίς να λάβει υπόψη του ούτε τις αισθητικές αλλοιώσεις ούτε τις ψυχολογικές επιπτώσεις μιας τέτοιας αλλαγής.

Βέβαια, αν ο Δημητρίου δεν έφυγε ποτέ πραγματικά, ο Μοδινός επιστρέφει αφού γύρισε πρώτα τον κόσμο όλο. Αλλά φράσεις όπως «Στην Αθήνα ο θάνατος είναι θλιβερός, στο χωριό μπορεί ν΄ αποδειχτεί αναζωογονητικός ή, έστω, ανακουφιστικός» (αλλού λέει: «Τουλάχιστον εδώ ο θάνατος γίνεται αντιληπτός. Δεν πεθαίνεις στα χαρτιά- δικηγόροι, ασφαλιστικές, η Εντατική του “Ερρίκος Ντυνάν”- αλλά στην πράξη. Το φέρετρο περνάει στα στενοσόκακα, η καμπάνα της εκκλησίας ακούγεται αργή κι επιβλητική…») που έγραψε ο δεύτερος, θα μπορούσαν κάλλιστα να έχουν προσυπογραφεί από τον πρώτο. Η ανθρώπινη πλευρά του χωριού αποκτά στα μάτια του συγγραφέα μια απρόσμενα παρηγορητική διάσταση, μια αυτάρκη φιλοσοφική στάση.

Ο Μάγκας
Το βιβλίο υπηρετεί λοιπόν τους ρυθμούς στους οποίους πιστεύει. Οι βασικοί ήρωες του Μοδινού – ένας εβδομηντάχρονος συνταξιούχος αρχαιολόγος, ο Απόστολος Ζήρας, και ο σκύλος του, ο Μάγκας (αναφορά στην Πηνελόπη Δέλτα αλλά και στις γάτεςσυντροφιά του Χέμινγουεϊ) μοιάζουν να στέκονται στην κορφή του Πηλίου και να κοιτούν τα ρυάκια της μνήμης να προσπαθούν να βρουν διέξοδο προς τη θάλασσα. Η πλοκή δεν είναι ευθεία ούτε συνεκτική, ακολουθεί ξεχασμένα βουνίσια μονοπάτια και όχι τον αμαξωτό δρόμο που θα οδηγούσε γρηγορότερα στη λύση. Ο κοσμογυρισμένος Ζήρας καταφεύγει σε ένα σπίτι του Πηλίου, σε χωριό από την πλευρά της Αργαλαστής, κυνηγημένος από τηλεοπτικά συνεργεία που θέλουν να τον κατασπαράξουν. Τα κανάλια, θέλοντας και μη μπορώντας να πιάσουν μεγαλύτερα ψάρια, αγκιστρώνονται σε κάποιες παράτυπες δαπάνες εκτός έδρας, ύψους οκτακοσίων ευρώ, που έχει υπογράψει ο Ζήρας από το πόστο του στο υπουργείο Πολιτισμού.

Η ζωή του γίνεται φύλλο και φτερό από την τηλεόραση κι ο ίδιος όμως, στο Πήλιο, την κάνει επίσης φύλλο και φτερό από άλλη άποψη, τρυπώντας το πέπλο της λησμονιάς, προχωρώντας σε μία ανακεφαλαίωση της ζωής του, ενθυμούμενος τα παιδικά του χρόνια στο συγκεκριμένο σπίτιπου ανήκε σε έναν χαρισματικό θείο του-, κρίνοντας ξανά μικρούς και μεγάλους έρωτες, μικρά και μεγάλα λάθη. Το βιβλίο τη μια βρίσκεται στο 1950, την άλλη στο 2000, ενώ έχει και δύο φωνές. Του ίδιου του Ζήρα από τη μια, που έχει και τον σκύλο σε ρόλο εξομολογητή, και του χωριού από την άλλη, που μιλάει απρόσωπα, σαν Χορός, κρίνοντας εξωτερικά τα γεγονότα και τις πράξεις του.

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ

Μιχάλης Μοδινός

ΕΚΔ. ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ, 2009, ΣΕΛ. 374,
ΤΙΜΗ: 18,81 ΕΥΡΩ