Με διάβασμα απαντάμε στην κρίση

Στην καρδιά της οικονομικής κρίσης, το βιβλίο πουλάει. Εκδότες και μεγάλα βιβλιοπωλεία αυξάνουν τον τζίρο τους από 5 έως και 27%!

«Η κρίση δεν μας ακουμπάει, δεν μας απασχολεί». Η διατύπωση αυτή του εκδότη Θάνου Ψυχογιού στα «ΤΑ ΝΕΑ» δίνει το μέτρο της κατάστασης στον χώρο του βιβλίου, όπου όλο ακούν για κρίση και όλο αυτή μετατίθεται. Το βιβλίο στην Ελλάδα, σε εποχή κρίσης, αυξάνει αντί να μειώνει τα μεγέθη του. Αυτό τουλάχιστον προκύπτει από έρευνα σε μερικούς από τους μεγαλύτερους εκδοτικούς οίκους και μερικές από τις μεγαλύτερες αλυσίδες βιβλιοπωλείων της χώρας.

Μιλάμε, μάλιστα, για αύξηση σημαντική. Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι τα βιβλιοπωλεία στο κέντρο «υπέφεραν» από τον Δεκέμβριο και μετά λόγω διαδηλώσεων και καταστροφώνο «Ιανός» της Σταδίου έχει και πάλι σπασμένες βιτρίνες.

Και δεν είναι μόνον η αύξηση από 5% έως 27% που σημειώθηκε στις πωλήσεις το 2008 (σε σχέση με το 2007).

Όλοι σχεδόν οι εκδότες και οι μεγάλες αλυσίδες βιβλιοπωλείων υποστηρίζουν ότι ο Φεβρουάριος του 2009- αναλογικά με το 2008- ήταν καλύτερος από τον Ιανουάριο και ο Μάρτιος καλύτερος από τον Φεβρουάριο.

Τι συμβαίνει λοιπόν με το βιβλίο; «Το βιβλίο δεν έκανε υπερβολές, ούτε δημιούργησε φούσκες. Αντίθετα, είχε μια σταθερή άνοδο» λέει ο εκδότης Θανάσης Καστανιώτης. «Σε άλλους κλάδους τα πράγματα είναι διαφορετικά. Δεν γίνεται ένα ζευγάρι παπούτσια να έχει 250 ευρώ. Υπάρχει κόσμος που τα 15 μπλουζάκια θα τα κάνει 2, αλλά όταν βγει το καινούργιο βιβλίο της Ζατέλη ή της Γαλανάκη θα το πάρει. Επιπλέον το βιβλίο είναι ένα καλό δώρο σχετικά φτηνό».

Με τις εκτιμήσεις αυτές συμφωνεί και ο Θάνος Ψυχογιός. «Το βιβλίο είναι γενικά το τελευταίο προϊόν που υφίσταται τις συνέπειες μιας κρίσης» λέει. Από τις Εκδόσεις Πατάκη συμπληρώνουν ότι «η διαχρονική αξία του βιβλίου για ανθρώπους που το έχουν πραγματικά ανάγκη (μαθητές, φοιτητές, επιστήμονες, φίλους του βιβλίου) εγγυάται σταθερότητα». Και προσθέτουν ότι «οι εποχές κρίσης είναι εποχές συγκέντρωσης στον εαυτό μας και στοχασμού».

«Το βιβλίο στην Ελλάδα έχει μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης» αναφέρει ο Γιάννης Καραχάλιος των Ελληνικών Γραμμάτων. «Εξορθολογίσαμε την παραγωγή σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες- παλιότερα τα Ελληνικά Γράμματα είχαν φτάσει να εκδίδουν μέχρι και 400 τίτλους ενώ τα τελευταία χρόνια εκδίδουν 190-200 τίτλους ετησίως- και πορευόμαστε με όχημα τις σταθερές αξίες συγγραφέων» επισημαίνει.

Για «επιστροφή στις διαχρονικές αξίες» μιλάει και η Σοφίκα Ελευθερουδάκη της ομώ νυμης αλυσίδας βιβλιοπωλείων. «Ο κόσμος είναι εναντίον του εφήμερου. Δίνουμε βαρύτητα στο καλό βιβλίο. Παρατηρήσαμε, πάντως, μια πτώση στα πολύ ακριβά λευκώματα τις γιορτές. Παλιά, λευκώματα των 70-80 ευρώ τα αγόραζε ο κόσμος εύκολα. Εδώ και τρία χρόνια έπεσε ο μέσος όρος».

Για ποιοτική αλλαγή μιλάει και ο Δημήτρης Γιολάσης, διευθυντής του καταστήματος Αθήνας στον Ιανό. «Κινούμαστε αυξητικά, πέρυσι όμως πουλήσαμε λιγότερα αντίτυπα αλλά πιο ακριβά ενώ φέτος πουλάμε περισσότερα και πιο φτηνά αντίτυπα. Πάντως, με εξαίρεση το παιδικό βιβλίο, οι τιμές έχουν μείνει γενικά σταθερές τα τελευταία χρόνια».

Σε χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία, το βιβλίο είχε αύξηση μεγεθών τούς πρώτους μήνες του 2009 κατά 2% έως 2,4% σε σχέση με το 2008. Αντίθετα, μείωση- οριακή, όμωςείχαν ΗΠΑ και Βρετανία. Γενικά, πάντως, το βιβλίο θεωρείται διεθνώς ότι πηγαίνει καλά. Και μάλιστα χωρίς να υπάρχει πια η σειρά Χάρι Πότερ με τα εκατομμύρια αντίτυπα, η ολοκλήρωση της οποίας φόβισε πολλούς. Και εδώ άλλωστε οι Εκδόσεις Ψυχογιός, που κάλυπταν μέχρι το 2007 με τον μικρό μάγο το ένα τέταρτο του τζίρου τους, το 2008 συνέχισαν με 12% άνοδο.

Το βιβλίο δεν είχε άμεση πτώση ούτε στο κραχ του 1929, όπως είπαν ιστορικοί στο «Livres Ηebdo». Μερικά χρόνια αργότερα, επειδή η κρίση διαρκούσε, επλήγη και αρκετοί οίκοι έκλεισαν. Όμως τότε (1935) ιδρύθηκε ο μεγάλος εκδοτικός οίκος Ρenguin

Φοβούνται τον… φόβο

Η κακή ψυχολογία των βιβλιοπωλών είναι ο μόνος φόβος των εκδοτών. Για «καταστροφολογία κάθε βράδυ στα κανάλια» μιλάει ο Θανάσης Καστανιώτης, για «τρομοκρατία» ο Νώντας Παπαγεωργίου των Εκδόσεων Μεταίχμιο: «Ζούμε με τον φόβο ότι όπου να ΄ναι έρχεται» λέει. «Ο βιβλιοπώλης, φοβούμενος το μέλλον, καταφεύγει στην τακτική των επιστροφών μειώνοντας το απόθεμα στο κατάστημά του» υποστηρίζουν από τον Πατάκη. Υπάρχουν μικρά βιβλιοπωλεία που πιέζονται- όχι μόνο από την κρίση αλλά και από τις αλυσίδες- προς το παρόν όμως αντέχουν. Ο Μιχάλης Γκαϊτατζής από τον «Κλειδάριθμο» λέει ότι για πρώτη φορά από το 1985 βλέπει προβλήματα με επιταγές. Ο Θάνος Ψυχογιός θεωρεί ότι η πολυδιάσπαση (1.500 σημεία πώλησης) διασπά και τους κινδύνους. «Όλοι έχουν κατατρομάξει αλλά δεν καταστραφήκαμε ακόμη» λέει η Σοφίκα Ελευθερουδάκη και συνιστά ψυχραιμία.