«Η σχέση εξουσίας βρίσκεται εκεί όπου είναι η επιθυμία»

Η σχέση της «ομολογίας» με την «αλήθεια» γύρω από το σεξ είναι ένα από τα πιο περίπλοκα κεφάλαια της πολιτισμικής ιστορίας του 20ού αιώνα. Αυτό είναι άλλωστε και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που έχει για μας σήμερα η έκδοση ενός τέτοιου βιβλίου. Μας επιτρέπει να ξανασκεφτούμε τον μύθο μιας «πρωτοπορίας» μέσα από τις συγχρονικές καταγραφές του, και μάλιστα, με τα υλικά της προφορικής μαρτυρίας των ίδιων των πρωταγωνιστών. Σχεδόν έναν αιώνα μετά την εμφάνιση του υπερρεαλισμού, οι ηδονικές «εξομολογήσεις» των εκπροσώπων του μπορούν να φωτίσουν την ιστορία των ιδεών αλλά και τη νεωτερική αισθητική θεωρία, γύρω από μια κεντρική έννοια των μοντέρνων καιρών: την έννοια της σεξουαλικότητας. Ο ανυποψίαστος αναγνώστης θα απογοητευτεί, ωστόσο, γρήγορα, καθώς οι εξομολογήσεις των σουρεαλιστών δεν επιβεβαιώνουν την προκατασκευασμένη ιδέα μιας «άνευ ορίων, άνευ όρων» σεξουαλικής ελευθεριότητας. Συχνά, στις προφορικές αυτές μαρτυρίες, σκοντάφτει κανείς πάνω σε στερεότυπα ομοφοβίας, φαλλοκρατισμού, σεξιστικών προκαταλήψεων, έμφυλης εξουσίας και ιδεαλιστικής προσήλωσης στον μονογαμικό έρωτα.

Το ξέρουμε και από άλλες περιπτώσεις: «η σχέση εξουσίας βρίσκεται κιόλας εκεί όπου είναι η επιθυμία», παρατηρούσε, με άλλη αφορμή ο Μισέλ Φουκό. Κι ίσως αυτή η διαπίστωση να είναι η καλύτερη αφετηρία για να διαβάσει κανείς αυτό το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο. Στις σελίδες του μπορεί κανείς να βρει ένα σπάνιο υλικό για τις σεξουαλικές πρακτικές του Μεσοπολέμου, ένα εξαιρετικό τεκμήριο για τη διαμόρφωση της μοντερνιστικής υποκειμενικότητας των σουρεαλιστών, αλλά κι ένα σύνθετο αυτοβιογραφικό αφήγημα για την εμπλοκή των καλλιτεχνικών «πρωτοποριών» στο παιχνίδι της επιθυμίας και της εξουσίας.