Στην εποχή των συνωμοσιών

ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΠΟΥ ΜΥΡΙΖΕΙ ΑΙΜΑ. ΘΕΜΑ ΤΟΥ, ΤΟ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟ
ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΗΝ ΑΠΩΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΣΚΑΚΙΕΡΑ. ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΦΑΝΙΣΜΕΝΗ
ΠΝΟΜ ΠΕΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΤΙΜΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑΣ.
ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΑΝΤΙ-ΗΡΩΙΚΟ ΟΠΟΥ ΟΙ ΚΑΛΟΙ ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ
ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΑ ΗΤΤΩΝΤΑΙ. ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΟΡΥΦΑΙΑ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΑ
ΤΟΥ ΤΖΟΝ ΛΕ ΚΑΡΕ, ΠΟΥ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΝΕΑ ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ.
«Τους αποικίζουμε, τους διαφθείρουμε, τους εκμεταλλευόμαστε, τους βομβαρδίζουμε, λεηλατούμε τις πόλεις τους, αγνοούμε την κουλτούρα τους και τους μπερδεύουμε με την άπειρη ποικιλία των δογμάτων μας. Ωστόσο, κι όταν ακόμα έχουμε κάνει ό,τι χειρότερο μπορούμε, ίσα που ΄χουμε γρατσουνίσει την επιφάνεια του ασιατικού χαμόγελου», σχολιάζει ένας ήρωας του Λε Καρέ. Εδώ εικόνα από την εκκένωση της Καμπότζης το 1974 Ο Εντιμότατος μαθητής γράφτηκε το 1977 και είναι ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα που έχει τη δύναμη του ντοκουμέντου, αφού ο ήδη διάσημος συγγραφέας Τζον Λε Καρέ είχε λειτουργήσει τότε και ως ρεπόρτερ παρακολουθώντας έναν καταιγισμό σημαδιακών γεγονότων «από τα μέσα». Με το ένα πόδι δηλαδή στο Λονδίνο, που ήταν αμήχανο μετά την αποκάλυψη των Βρετανών διπλών πρακτόρων για λογαριασμό της ΕΣΣΔ, και με το άλλο πόδι στην Άπω Ανατολή. Διότι εκεί είχε μεταφερθεί το μέτωπο του Ψυχρού Πολέμου και εκεί άλλαζαν οι ισορροπίες αφού το Πεκίνο άρχιζε να παίζει σκληρό παιχνίδι όχι μόνο απέναντι στο Λονδίνο και την Ουάσιγκτον αλλά και απέναντι στην παλιά του σύμμαχο και μέντορα, τη Μόσχα.

Έτσι ο συγγραφέας παρασύρει τον αναγνώστη στο σκοτεινό Χονγκ Κονγκ, την τελευταία ασιατική αποικία της Αγγλίας τότε, με 30.000

«γουρλομάτηδες» και 4 εκατομμύρια «σχιστομάτηδες», όπου ανθούσε μια οικονομία βασισμένη στο λαθρεμπόριο· περνά στη Σαϊγκόν όταν τελειώνει ο πόλεμος του Βιετνάμ και αποχωρούν οι τελευταίοι Αμερικανοί · κάνει φλας-μπακ στη Σανγκάη του 1947· και (μετά τη σελίδα 400) πηγαινοέρχεται στην Πνομ Πεν κατά τους τελευταίους μήνες της γαλλικής επιρροής, το 1974, λίγο πριν την καταλάβουν οι Κόκκινοι Χμερ με τον Πολ Ποτ και αρχίσει η σφαγή των 1,7 εκατ. Καμποτζιανών. Εκεί όπου παλαιότερα οι Δυτικοί έκαναν «σκι στα νερά του Μεκόνγκ», οι επιθέσεις με ρουκέτες είναι καθημερινές, η πείνα θερίζει, η διαφθορά οργιάζει, το διυλιστήριο οπίου κάνει χρυσές δουλειές, οι Κόκκινοι Χμέρ αγοράζουν αμερικανικά όπλα και «ο πόλεμος τείνει να γίνει θυγατρική επιχείρηση των Κινέζων με έδρα το Χονγκ Κονγκ»…

Ιστορικά ενδιαφέρον λοιπόν αυτό το βιβλίο, για έναν κόσμο που εντέλει χάθηκε. Και ξανά επίκαιρο όχι μόνο επειδή η Άπω Ανατολή παραμένει ένας καυτός παίκτης στη γεωπολιτική σκακιέρα αλλά και διότι, με τη συνεργασία του ΟΗΕ, άρχισε πριν από έναν μήνα στην Καμπότζη η πρώτη δίκη για τα εγκλήματα των Κόκκινων Χμερ εναντίον της ανθρωπότητας. Ωστόσο, δεν είναι μόνον αυτοί οι λόγοι για τους οποίους ο Εντιμότατος μαθητής συναρπάζει. Αυτό το μυθιστόρημα είναι γοητευτικό για τις πληροφορίες που μας δίνει, αλλά περισσότερο ακόμη για την αίσθηση της παρακμής, της αβεβαιότητας, της συνωμοσίας, της διάψευσης, που ζωντανεύει, καθώς και για τους αντι-ηρωικούς χαρακτήρες του που πείθουν τον αναγνώστη ότι κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο της διεθνούς εξωτερικής πολιτικήςτόσο σε επίπεδο στρατηγικής όσο και σε επίπεδο ανθρώπων. Ο Τζον Λε Καρέ γίνεται πολύ κριτικός σε τούτο το βιβλίο, απέναντι στη βρετανική υπεροψία και στον αναδυόμενο αμερικανικό κυνισμό, που μοιάζουν να τον απασχολούν περισσότερο από όσο η ενδεχόμενη απειλή του αντίπαλου ρωσο-κινεζικού στρατοπέδου. Και το μεγάλο ερώτημα που θέτει, είναι: Πόσο απάνθρωπος πρέπει να γίνει κανείς για να υπερασπιστεί την ανθρωπιά;

Πόσο μακριά θα τραβήξει η χρήση αθέμιτων μέσων για την επίτευξη «ιερών» σκοπών;

John Le Carre

Ο ΕΝΤΙΜΟ

ΤΑΤΟΣ ΜΑΘΗΤΗΣ

ΜΤΦ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΚΔ. ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ ΣΕΛ. 635