Όμορφα… σαν το φιλί στα δάκρυα

ΚΡΙΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑ ΣΥΝΔΥΑΖΟΝΤΑΙ
ΑΡΜΟΝΙΚΑ ΣΕ ΕΝΑ ΕΝΤΕΛΩΣ
ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΖΑΖ, ΝΟΟΥΜΕΝΗ ΩΣ
ΖΩΝΤΑΝΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ
Ως μουσική αφοσιωμένη στο παρελθόν της, η τζαζ υπήρξε ανέκαθεν η πλέον διορατική μορφή τέχνης, ισχυρίζεται ο Τζεφ Ντάιερ (γενν. 1958) στον επίλογο του βιβλίου του. Συμβαίνει μάλιστα οι πλέον ριζοσπαστικές τομές στην ιστορία αυτού του μουσικού ιδιώματος να είναι και οι πλέον εμποτισμένες από την παράδοση. Ίσως, σκέφτομαι, εκεί οφείλεται και η οικουμενικότητα της τζαζ.

Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ διακήρυσσε ήδη το 1963, κατά την έναρξη του Φεστιβάλ Βερολίνου, ότι μέσω της τζαζ εκφράζεται η ιδιαίτερη πάλη των Νέγρων στην Αμερική, που μπορεί όμως να παραλληλιστεί με την οικουμενική πάλη του σύγχρονου ανθρώπου. Αναφερόταν φυσικά στην εξωτερίκευση του πόνου, της ελπίδας, της χαράς της ζωής αλλά και στην εμβύθιση του ανθρώπου στο απώτατο παρελθόν του μέσω του κινήματος Βack to Αfrica, την επέκταση των κοινωνικών (φυλετικών) δικαιωμάτων, τη σεξουαλική απελευθέρωση και την υπέρβαση των ταξικών συγκρούσεων.

Πράγματι, η τζαζ εξελίχθηκε, μετασχηματίστηκε, υπερέβη σύνορα (σκεφθείτε λ.χ. τα εξαίρετα συγκροτήματα που γεννήθηκαν σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης ακόμη και μεσούντος του Ψυχρού Πολέμου). Και αν σε κάθε στιγμή δημιουργίας και αναδημιουργίας της αυτοσχεδιάζει, λοξοκοιτάζει ταυτόχρονα προς το παρελθόν της. Αυτό ακριβώς το παρελθόν ανασυστήνει εδώ με σεβασμό, κέφι και δημιουργική διάθεση ο Τζεφ Ντάιερ, υπογράφοντας ένα βιβλίο που όταν πρωτοεκδόθηκε- το 1991- ήταν δύσκολο να ταξινομηθεί. Μεταξύ κριτικού στοχασμού και μυθοπλασίας, ο συγγραφέας μας δίνει την προσωπική ιστορία (ή στιγμές της) μεγάλων ονομάτων της τζαζ από τον Θελόνιους Μονκ έως τον Μπεν Γουέμπστερ και από τον Τσαρλς Μίνγκους έως τον Ντίζι Γκιλέσπι. Η ζωή στο γκέτο, ο αγώνας για την αξιοπρέπεια και την καθιέρωση, η παραβατικότητα και η περιθωριακότητα, ο ερωτισμός και «η ζωή στον δρόμο» δίνονται εν είδει αυτοτελών ιστοριών, ενώ παρεμβάλλονται σύντομα κεφάλαια με πρωταγωνιστή τον Ντιουκ Έλινγκτον να ταξιδεύει προς κάποια συναυλία. Ο προορισμός χάνεται πρόσκαιρα- «βρισκόμαστε στην εντελώς λάθος πόλη, Ντιουκ» του λέει στο τέλος ο συνοδηγός του- αλλά μέσα από το ταξίδι έχει αναδειχθεί η δημιουργικότητα και η ικανότητά του Ντιουκ να απορροφά τα ερεθίσματα για να τα μετασχηματίσει άμεσα σε διαρκούσα τέχνη.

Geoff Dyer

ΚΙ ΟΜΩΣ

ΟΜΟΡΦΑ…

ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΖΑΖ

ΜΤΦ. ΔΑΝΑΗ ΣΤΕΦΑΝΟΥ, ΕΚΔ. ΠΑΠΥΡΟΣ, 2008 ΣΕΛ. 292, ΤΙΜΗ: 18 ΕΥΡΩ